Cự Môn tại cung Tử Tức: những đứa trẻ hay hỏi tại sao

Luận chung

Cung Tử Tức nói về con cái, rộng hơn là học trò, người mình dìu dắt, và cả những gì mình "đẻ" ra bằng sức sáng tạo. Cự Môn ở đây vẽ ra những đứa trẻ hay hỏi "tại sao", không dễ làm theo chỉ vì người lớn bảo. Với cha mẹ ít kiên nhẫn, đó là đứa con "cãi"; với cha mẹ biết cách, đó là đứa con có đầu óc độc lập.

Một cảnh rất quen: con học lớp bảy, bố đặt luật chỉ dùng điện thoại một tiếng mỗi tối. Con không khóc, không lén; con hỏi vì sao là một tiếng mà không phải chín mươi phút, vì sao bố được xem điện thoại trong bữa ăn còn con thì không. Nhà nào có Cự Môn ở Tử Tức sẽ gặp nhiều cuộc thương lượng như thế. Đứa trẻ ấy không thách thức quyền cha mẹ; nó đang tập lập luận, và nó cần được trả lời thật.

Cách an sao cho thấy một điều đáng suy nghĩ: khi Cự Môn ở Tử Tức thì cung Mệnh luôn có Thất Sát. Cha mẹ mang chất Thất Sát — quyết, nhanh, quen ra lệnh — lại có con mang chất Cự Môn — chậm, hỏi lại, đòi lý do. Hai nhịp ấy va nhau là tự nhiên. Người cha mẹ chịu chậm lại một nhịp để giải thích thường sẽ thấy con nghe lời hơn hẳn so với lúc quát.

Sách cũ đại ý nói Cự Môn ở Tử Tức thì con ít, hoặc nuôi con vất vả, hoặc giữa cha mẹ và con có khoảng cách lời lẽ. Phần số lượng nên để nhẹ: ngày nay có mấy con là do cha mẹ lựa chọn. Phần đáng giữ là ý về giao tiếp — giữa bạn và con có thể có những điều không nói ra, và việc của người lớn là mở lời trước. Cự Môn ở Tử Tức cũng hợp người làm thầy: học trò của họ biết phản biện, có khi vượt thầy, và đó là niềm vui chứ không phải mối lo.

Khi sáng (Miếu, Vượng, Đắc)

Miếu ở Mão, Dậu, tức Cự Cơ đồng cung: con nhanh trí, học tốt các môn cần lập luận như toán, văn nghị luận, tranh biện; hay tự tháo đồ chơi ra xem bên trong có gì. Cha mẹ chỉ cần cho con chỗ để hỏi và sách để tra.

Vượng ở Dần là Cự Nhật: con có tiếng nói, hướng ngoại, thích đứng trước lớp, sau này hợp nghề giao tiếp. Ở Thân, Thái Dương đã ngả, Cự Môn đắc — con giỏi mà kín hơn, nói ít nhưng nói trúng.

Tý, Ngọ vượng, Cự Môn đứng riêng, Thiên Cơ chiếu từ Điền Trạch đối diện: con cần không gian riêng trong nhà, một góc học, một ngăn tủ của nó. Hợi đắc, có Thái Dương miếu từ Tỵ soi sang: con thẳng tính, phải được giải thích chứ không chịu ép, nhưng đã hiểu thì làm đến nơi đến chốn.

Khi hãm

Ở Sửu, Mùi cùng Thiên Đồng, hay ở Thìn, Tuất, Tỵ, con có giai đoạn khép lại, ít kể chuyện với cha mẹ, nhất là tuổi mới lớn. Cự Đồng hay cho kiểu trẻ nhạy, dễ tủi, giữ chuyện bị bạn trêu trong lòng mà không nói.

Ở Tỵ, Thái Dương đối diện lại hãm ở Hợi, nên nhiều thầy đọc là con ít được soi sáng từ bên ngoài: thầy cô không để ý, bạn bè không hiểu, đứa trẻ thu mình. Ở Thìn, Tuất, con dễ bị cuốn vào những cuộc tranh cãi của nhóm bạn mà không biết rút ra. Với cả hai thế, cha mẹ là người duy nhất con có thể kể hết — nếu cha mẹ không phán xét ngay câu đầu.

Điểm cần giữ: đừng biến bữa ăn thành buổi hỏi điểm số. Nghe con nói hết, hỏi một câu mở kiểu "hôm nay có gì làm con bực không", rồi mới góp ý. Trẻ chậm nói hay ngại giao tiếp kéo dài thì nên hỏi bác sĩ, chuyên gia tâm lý trẻ em, đừng chỉ dựa vào lá số.

Gặp cát tinh, sát tinh, Tứ Hoá

Tuổi Tân, Cự Môn Hoá Lộc: con cái là niềm vui, lớn lên có thể cùng làm việc với cha mẹ; Cự Nhật tuổi Tân còn thêm Thái Dương Hoá Quyền, con sớm có chỗ đứng. Tuổi Quý, Cự Môn Hoá Quyền: con cá tính mạnh, sớm tự lập, ra ở riêng sớm. Tuổi Đinh, Cự Môn Hoá Kỵ: hai thế hệ dễ hiểu lầm, cha mẹ cần nhẫn nại hơn và giữ lời hứa với con thật đúng.

Thiên Khôi, Thiên Việt, Văn Xương, Văn Khúc giúp đường học, gặp thầy hay. Tả Phù, Hữu Bật cho con biết giúp người, có bạn tốt. Kình Dương, Đà La, Hoả Tinh, Linh Tinh làm tính con nóng, cãi nhanh; nên dạy con cách nói lại bằng lý chứ không bằng giọng. Địa Không, Địa Kiếp thì chuyện có con có thể đến muộn hơn dự tính — chỉ nên đọc là thời điểm, không phải phán quyết.

Lời khuyên

Dành mỗi ngày mười lăm phút chỉ để nghe con kể, không điện thoại. Khi con hỏi "tại sao", trả lời thật, hoặc cùng con đi tìm câu trả lời. Đặt luật trong nhà thì nói luôn lý do. Khen con vì một câu hỏi hay, không chỉ vì điểm cao.