Chính Tài, Thiên Tài: tiền đều đặn, tiền lưu động, và cách người nhiều Thiên Tài nên giữ tiền

Chính Tài và Thiên Tài là hành nhật chủ khắc: thứ ta nắm và sai khiến được. Khác âm dương là Chính Tài, gắn với thu nhập đều, tài sản tích luỹ; cùng âm dương là Thiên Tài, gắn với tiền lưu động, buôn bán. Tài nhiều không có nghĩa là nhiều tiền; điều quyết định là nhật chủ có gánh nổi hay không.

"Tài" trong Tử Bình không chỉ là tiền

Thẩm Hiếu Chiêm định nghĩa Tài bằng một chữ rất đời: "sử dụng chi vật", thứ để ta dùng. Ta khắc nó, tức ta có quyền với nó. Vì thế Tài trong Bát Tự gồm cả tiền, tài sản, công việc trong tay, quyền điều phối người khác, và ở lá nam theo sách cũ, cả người vợ.

Cột ghi chú cho thấy một điều ít người để ý: năm can dương đều hợp với Chính Tài của mình. Người nhật chủ dương có Chính Tài đứng sát bên thường được đọc là gắn bó chặt với thứ mình nắm: công việc, tài sản, người bạn đời. Năm can âm thì hợp với Chính Quan chứ không hợp Tài; bảng hợp đủ ở bài hợp xung hình hại.

Chính Tài và Thiên Tài khác nhau ở đâu

Hàng cuối nối với bài Tỷ Kiên, Kiếp Tài: mỗi loại Tài có một "kẻ cướp" riêng. Người nhiều Thiên Tài mà Tỷ Kiên cũng nhiều thì tiền lưu động hay chảy về phía bạn bè, anh em, người cùng nghề.

Cũng có một câu nhiều thầy hay nói: Chính Tài là tiền của mình, Thiên Tài là tiền của thiên hạ đi qua tay mình. Câu này giúp hiểu vì sao người nhiều Thiên Tài có thể làm doanh số lớn mà số tiền giữ lại không lớn.

Thân có gánh được Tài không: chỗ quyết định

Tài là thứ ta khắc, mà khắc thì tốn sức. Nhật chủ yếu mà Tài nhiều là thế "Tài đa thân nhược": thấy việc, thấy tiền khắp nơi mà không đủ sức giữ. Sách cổ ví thế này bằng hình ảnh người ở nhà lớn mà vẫn túng thiếu. Ngược lại, nhật chủ mạnh mà Tài vừa phải thì sức có chỗ đặt.

Vì thế, với Tài, bước cân thân vượng thân nhược quan trọng hơn bất kỳ thần nào khác. Ba tình huống hay gặp:

• Thân vượng, Tài nhẹ: Tài là hỷ thần. Gặp vận, năm mang Tài thì việc thuận; lá số này mừng có Thực Thương đứng trước để sinh Tài.
• Thân nhược, Tài nặng: Tài là kỵ thần. Cần Tỷ Kiếp chia gánh hoặc Ấn sinh thân. Năm mang thêm Tài lại là năm nặng vai, nhiều việc, dễ quá sức.
• Thân vượng cực, không có Tài: sức dư mà không có việc. Những lá này thường chờ vận Tài mới thấy rõ hướng đi.

Tài sinh Quan và Tài phá Ấn: hai đường đi của tiền

Tài không đứng yên. Nó đi một trong hai hướng.

Tài sinh Quan. Tài nuôi Quan: tiền nuôi danh, nuôi vị trí, nuôi uy tín. Đây là đường mà Thẩm Hiếu Chiêm khen: Tài đẹp vì "năng sinh Quan". Lá số có Tài, có Quan, thân đủ gánh, thường được đọc là người dùng tiền để dựng chỗ đứng: học thêm, mở rộng quan hệ đúng mực, gây dựng thương hiệu.

Tài phá Ấn. Tài khắc Ấn. Ấn là học vấn, danh dự, sự che chở. Khi Ấn là dụng thần mà Tài đứng sát đánh vào, sách gọi là Tài phá Ấn, thường được đọc là vì tiền mà bỏ dở việc học, vì lợi trước mắt mà tổn danh. Nhưng nếu Ấn đang là kỵ thần (Ấn quá nhiều làm người ỷ lại, chậm), thì Tài khắc Ấn lại là lực kéo người ấy ra khỏi chỗ trú, bắt đầu tự làm.

Điểm rút ra: cùng một năm Tài đến, người cần Ấn thấy năm ấy cám dỗ, người thừa Ấn thấy năm ấy thúc đẩy.

Lục thân: vì sao cha là Thiên Tài

Chỗ hay nhất là cách sách suy ra cha là Thiên Tài. Mẹ là Chính Ấn (hành sinh ta). Cha là chồng của mẹ, tức là Chính Quan của chữ Chính Ấn ấy, theo đúng lối lá nữ lấy Chính Quan làm chồng. Với nhật chủ Giáp: Chính Ấn là Quý; Chính Quan của Quý là Mậu (Mậu khắc Quý, khác âm dương, lại thêm Mậu Quý hợp); mà Mậu với Giáp chính là Thiên Tài. Với nhật chủ Ất: Chính Ấn là Nhâm; Chính Quan của Nhâm là Kỷ; Kỷ với Ất là Thiên Tài. Kiểm đủ mười can đều ra cùng một kết quả. Lục thân trong Tử Bình không phải danh sách học thuộc; nó được dựng bằng chính các quan hệ sinh khắc.

Ở lá nam, Chính Tài là vợ vì đó là chữ ta "nắm" theo lối khác cực, có tình; với năm can dương, ta còn hợp với nó. Sách cũ xếp Thiên Tài là thiếp, người tình. Hôm nay, chỗ dùng được của lớp này rất hẹp: lá nam có Chính Tài rõ, được bảo vệ, thường được đọc là coi trọng gia đình, chi tiêu có kế hoạch cho nhà; còn mọi lời phán về chuyện ngoại tình dựa vào một chữ Thiên Tài là đọc quá tay. Phép xem hôn nhân đầy đủ ở bài hợp hôn bằng Bát Tự.

Người nhiều Thiên Tài: giữ tiền thế nào

Đây là phần đáng làm nhất của bài. Lá số nhiều Thiên Tài (lộ hai ba chữ, hoặc Thiên Tài nắm nguyệt lệnh) thường đi với khả năng làm ra dòng tiền tốt hơn khả năng giữ nó. Nếu Thiên Tài là hỷ thần, đó là năng lực; nếu kỵ, đó là chỗ hở. Cả hai trường hợp đều có lợi khi đặt cho mình một "Chính Tài" nhân tạo:

1. Tách hai túi. Dòng tiền lưu động (doanh thu, hoa hồng, tiền dự án) đi vào một tài khoản riêng; chi tiêu gia đình lấy từ một tài khoản khác, nạp vào theo một mức cố định mỗi tháng. Đó là biến Thiên Tài thành Chính Tài.
2. Trích trước, tiêu sau. Mỗi khoản tiền về, trích một tỉ lệ cố định vào phần tích luỹ trước khi làm gì khác. Người Thiên Tài thường tiêu theo cảm giác "còn nhiều", tỉ lệ cố định chặn được cảm giác ấy.
3. Cho vay có giấy, góp vốn có điều khoản. Thiên Tài sợ Tỷ Kiên. Bạn bè, anh em là kênh hao hay gặp nhất của lá số này.
4. Không lấy tiền lưu động để trả các khoản chi dài hạn. Khoản vay mua nhà, học phí con, nên dựa vào phần thu nhập đều, dù nhỏ hơn.

Những việc trên là quản lý tài chính thông thường; Bát Tự chỉ cho biết người nào cần chúng gấp hơn người nào.

Sách cổ nói gì

Dịch: Tài là thứ ta khắc, là vật để ta dùng; vì nó sinh được Quan nên mới đẹp. — Tử Bình Chân Thuyên, thiên Luận Tài

Bình: câu này không khen Tài vì Tài là tiền. Nó khen Tài vì Tài dẫn tới Quan, tức chỗ đứng, trách nhiệm, danh phận. Tiền chưa thành chỗ đứng thì sách chưa gọi là đẹp. Cũng trong thiên này, đại ý, Thẩm Hiếu Chiêm dặn Tài nên có gốc sâu trong địa chi, không nên lộ quá nhiều trên thiên can: Tài lộ nhiều dễ bị Tỷ Kiếp tranh.

Trích Thiên Tủy, qua bản chú của Nhậm Thiết Tiều, đại ý nhấn mạnh nhật chủ phải gánh được Tài thì Tài mới là của mình; Tài nhiều mà thân không nhậm nổi thì Tài trở thành gánh nặng. Ý này chính là thế Tài đa thân nhược ở trên.

Đọc cho đúng mức

• Chính Tài, Thiên Tài cho biết kiểu quan hệ với tiền, không cho biết số tiền. Hai người cùng có Thiên Tài vượng có thể sống ở hai mức thu nhập rất khác nhau.
• Không có lá số nào "không có Tài". Thiếu Tài lộ trên can thì xét Tài tàng trong chi (bảng tàng can) và Tài đến theo vận.
• Câu "Thiên Tài là tiền bất ngờ" bị đẩy đi quá xa thành "Thiên Tài là trúng thưởng". Sách cổ không nói vậy. Thiên Tài là tiền lưu động, đến từ buôn bán, giao dịch, nhiều người.
• Lớp lục thân là suy luận thứ hai. Cha, vợ, mẹ chồng thật sự là người như thế nào không đọc được từ một chữ.

Việc nên làm

• Xác định Tài của mình là hỷ hay kỵ trước khi quyết định nhận thêm việc, mở thêm mảng. Tài kỵ mà nhận thêm Tài là thêm gánh.
• Người Thiên Tài nhiều: làm ngay bước tách hai tài khoản, đặt tỉ lệ trích trước.
• Người Chính Tài vững mà Thực Thương yếu: nguồn thu đều nhưng ít mở rộng. Có thể học thêm một kỹ năng tạo ra sản phẩm, tức bồi thêm "đầu vào" cho Tài.
• Năm có Tài đến mà lá số cần Ấn: giữ lịch học, lịch chuyên môn, đừng để việc kiếm tiền ăn hết thời gian đó.

Nguồn tham khảo

• Thẩm Hiếu Chiêm — Tử Bình Chân Thuyên, thiên Luận Tài (trích nguyên văn câu mở đầu; ý "Tài cần gốc sâu, không nên lộ nhiều" là đại ý).
• Trích Thiên Tủy — bản chú của Nhậm Thiết Tiều, phần bàn Tài và nhật chủ (đại ý).
• Uyên Hải Tử Bình — phần lục thân (đại ý; vai của Chính Tài ở lá nữ các bản xếp khác nhau).