Nốt ruồi lệ dưới mắt: tục nói gì và nên hiểu thế nào

Nốt ruồi lệ là nốt ruồi nằm ngay dưới mắt, chỗ giọt nước mắt lăn qua mà tướng thư gọi là lệ đường. Tục gắn nó với nước mắt vì đúng hình ảnh ấy, rồi suy ra chuyện buồn trong tình cảm. Đó là phép liên tưởng theo hình, không phải quy luật; đọc nhẹ nhất, nó chỉ là dấu của người dễ xúc động.

Nốt ruồi lệ nằm ở đâu cho đúng

Không phải nốt ruồi nào gần mắt cũng là nốt ruồi lệ. Theo cách chia của tướng thư:

Vùng dưới mắt trong mười hai cung tướng mặt là cung Nam Nữ, tức cung con cái, tương ứng cung Tử Tức trong Tử Vi. Theo lưu niên bộ vị, vùng mắt ứng các tuổi 35 đến 40.

Hiểu vị trí như vậy thì thấy ngay: lời đọc "nốt ruồi lệ" trong tướng thư có hai gốc chồng lên nhau, một gốc theo hình (giọt lệ), một gốc theo cung (con cái).

Tục nói gì, và vì sao nói vậy

Lời đọc phổ biến trong sách tướng phổ thông và trong dân gian gắn nốt ruồi lệ với nước mắt: tình cảm nhiều trắc trở, hay phải lo, phải khóc vì người thân. Một số câu cũ nói nặng hơn, nhắm riêng vào phụ nữ và chuyện chồng con. Chúng tôi không chép lại những câu ấy, vì chúng đến từ một thời mà số phận người phụ nữ bị đọc trọn qua hôn nhân, và vì không có gì đứng sau chúng ngoài một phép liên tưởng.

Hãy xem phép liên tưởng ấy vận hành ra sao:

1. Theo hình: nước mắt chảy qua đúng chỗ này, nên một chấm đen ở đây trông như giọt lệ đọng lại. Tướng thư có rất nhiều lời đọc theo hình kiểu đó: mũi "như túi mật treo", mắt "như mắt phượng".
2. Theo cung: chỗ ấy là cung Nam Nữ, nên lời đọc trượt từ "nước mắt" sang "lo lắng vì con".
3. Theo nguyên tắc chung về nốt ruồi trên mặt: tướng thư vốn cho rằng trên mặt ít nốt ruồi đẹp (xem bài nốt ruồi trên mặt), nên lời đọc nghiêng về phía buồn.

Ba lớp ấy cộng lại thành một lời phán nghe có vẻ chắc. Tách ra từng lớp thì thấy không lớp nào có cơ sở ngoài liên tưởng.

Cùng một chỗ, nơi khác đọc là nét duyên

Đặt nốt ruồi lệ ra ngoài tướng thư Trung Hoa, lời đọc đổi hẳn:

• Ở Nhật Bản, nốt ruồi dưới mắt có tên riêng, dịch sát là "nốt ruồi khóc". Trong văn hoá đại chúng Nhật, nó lại được coi là nét quyến rũ, gợi vẻ dịu dàng, đa cảm; nhân vật truyện tranh, hoạt hình hay được vẽ thêm một chấm dưới mắt cho có duyên.
• Ở châu Âu thế kỷ 17 – 18, giới quý tộc Pháp dán những miếng "nốt ruồi giả" bằng nhung đen lên mặt. Mỗi vị trí có một tên gọi, và chấm ở gần đuôi mắt được gọi là chấm "say đắm", tức người giàu cảm xúc.

Cùng một vị trí, người Trung Hoa xưa thấy giọt lệ, người Nhật thấy vẻ dịu dàng, người Pháp thấy sự say đắm. Điểm chung duy nhất của ba cách đọc là cảm xúc. Đó có lẽ là phần đáng giữ: nốt ruồi dưới mắt làm người ta để ý tới đôi mắt, mà mắt là chỗ cảm xúc hiện ra rõ nhất.

Đọc như dấu của sự nhạy cảm

Nhiều người đọc tướng hiện đại đề nghị đọc nốt ruồi lệ theo hướng: người dễ cảm động, dễ đồng cảm, nhớ lâu chuyện buồn vui, quan tâm nhiều tới người thân nhỏ tuổi. Cách đọc này mềm hơn và không gây hại, nhưng cũng nên nói thẳng: nó vẫn là một diễn giải, không phải phát hiện. Không có nghiên cứu nào cho thấy người có nốt ruồi dưới mắt đa cảm hơn người khác.

Nếu bạn có nốt ruồi lệ và thấy mình đúng là người dễ xúc động, đó là điều bạn biết về mình từ trải nghiệm, không phải nhờ nốt ruồi. Còn nếu bạn không thấy vậy, nốt ruồi không có quyền nói ngược lại.

Tướng thư cũng có nguyên tắc nhắc người đọc: xem thần mắt trước, xem vết sau. Bài tướng mắt giải thích vì sao "thần trong mắt quan trọng hơn hình mắt", và theo đúng tinh thần đó, một chấm nhỏ dưới mắt càng không đủ để nói về một người.

Những đốm dưới mắt không phải nốt ruồi

Vùng quanh mắt có da mỏng nhất cơ thể và hay có những đốm dễ bị gọi nhầm là nốt ruồi. Vài loại nên biết:

Nốt ruồi sát bờ mi hoặc trên kết mạc (lòng trắng mắt) thì nên để bác sĩ mắt xem, nhất là khi nó to lên hay đổi màu. Và đừng tự tẩy nốt ruồi vùng mắt bằng thuốc chấm hay ở cơ sở không có bác sĩ: da quanh mắt rất mỏng, dễ bỏng và để sẹo co kéo mi. Xem bài tẩy nốt ruồi có đổi vận không.

Sách cổ nói gì

Đại ý mục mười hai cung của Ma Y: cung Nam Nữ nằm dưới hai mắt, ở chỗ ngọa tàm, lệ đường; đầy đặn, tươi sáng thì sách cho là tốt cho đường con cái; trũng, thâm, có vằn hay vết thì sách cho là phải lo nhiều cho con. — Ma Y Tướng Pháp, mục Thập Nhị Cung (đại ý)

Bình: câu này cho thấy gốc "cung" của lời đọc nốt ruồi lệ. Nhưng chính câu ấy cũng gộp "thâm, trũng" vào cùng loại với "vết", tức là gộp cả quầng thâm vì thiếu ngủ, dị ứng mũi vào chung với nốt ruồi. Ngày nay ta biết hai thứ ấy khác hẳn nhau.

Đại ý phần nốt ruồi trong Thần Tướng Toàn Biên: các vị trí quanh mắt được ghi kèm lời đọc về tình cảm và người thân; nhiều bản in ghi lời đọc khác nhau cho cùng một chỗ. — Thần Tướng Toàn Biên (đại ý)

Bình: sự không thống nhất giữa các bản in là một lý do nữa để không đọc nốt ruồi lệ như một bản án.

Đọc cho đúng mức

Nốt ruồi lệ là một ví dụ điển hình của phép đọc theo hình: thấy giống giọt lệ thì nói chuyện nước mắt. Phép đọc ấy tiện để nhớ, nhưng không có cơ chế nào nối vị trí một đám tế bào sắc tố với chuyện tình cảm. Các nền văn hoá khác nhau đọc cùng một chỗ theo những cách trái ngược, đủ cho thấy lời đọc đến từ người đọc chứ không từ nốt ruồi.

Riêng với phụ nữ, tướng thư cũ có cả một lớp câu phán về chồng con dựa trên nốt ruồi quanh mắt. Theo nguyên tắc của site, những câu ấy chỉ được nhắc để phân tích, không để phán.

Việc nên làm

1. Nếu ai đó phán nặng về nốt ruồi dưới mắt của bạn, hỏi lại họ dựa vào sách nào, bản nào; phần lớn sẽ không trả lời được.
2. Chụp ảnh nốt ruồi mỗi năm một lần; to lên, đổi màu, bờ nhòe thì đi khám da liễu.
3. Mảng vàng ở góc mí mắt thì đi xét nghiệm mỡ máu; mảng xanh xám quanh mắt thì đi khám da liễu để biết có phải bớt Ota.
4. Muốn tẩy vì thẩm mỹ, đến cơ sở có bác sĩ da liễu; vùng mắt không phải chỗ để thử thuốc chấm.

Nguồn tham khảo

• Ma Y Tướng Pháp — mục Thập Nhị Cung, cung Nam Nữ (đại ý)
• Thần Tướng Toàn Biên — phần nốt ruồi, phần mắt (đại ý)
• Kiến thức da liễu phổ thông về bớt Ota, u vàng mí mắt, u tuyến mồ hôi, dày sừng da dầu