Mười hai cung trên khuôn mặt: Mệnh cung ở ấn đường, Tài Bạch ở mũi, và vì sao chúng trùng tên cung tử vi

Mười hai cung tướng mặt theo Ma Y Tướng Pháp là: Mệnh ở ấn đường (giữa hai mày), Tài Bạch ở mũi, Huynh Đệ ở đôi mày, Điền Trạch ở mắt, Nam Nữ ở dưới mắt, Thê Thiếp ở đuôi mắt, Tật Ách ở sơn căn, Quan Lộc giữa trán, Thiên Di và Phúc Đức ở hai bên trán, Nô Bộc ở cằm, Tướng Mạo là toàn mặt.

Bảng tra mười hai cung

Thứ tự trong bảng theo đúng thứ tự Ma Y kể. Cột "Sách để ý" là đại ý, không phải nguyên văn.

Hai dòng cần chú thích:

• Thiên Di và Phúc Đức là chỗ các bản chép không khớp nhau nhất. Có bản đặt Thiên Di ở góc mày và gọi luôn vùng đó là thiên thương, rồi lại đặt Phúc Đức ở thiên thương. Bảng trên theo cách phân vùng mà phần đông sách hiện nay dùng: Thiên Di cao và ra ngoài hơn (gần chân tóc), Phúc Đức thấp và vào trong hơn (sát trên đuôi mày).
• Phụ Mẫu không có trong danh sách mười hai cung của Ma Y; vị trí của nó là cung thứ mười hai Tướng Mạo. Nhiều sách đời sau đưa Phụ Mẫu vào ở nhật giác, nguyệt giác — có bản theo lệ cũ còn gán nhật giác cho cha, nguyệt giác cho mẹ.

Tự định vị trên mặt mình: đi từ trên xuống

Đứng trước gương, nhìn thẳng, lấy ngón trỏ chạm lần lượt:

1. Chân tóc giữa trán, rồi kéo xuống khoảng một phần ba trán: đó là trung chính — Quan Lộc.
2. Hai bên trán sát chân tóc, phía trên đuôi mày: biên địa — Thiên Di. Hạ ngón tay xuống sát trên đuôi mày: thiên thương — Phúc Đức.
3. Giữa hai đầu mày: ấn đường — Mệnh.
4. Chính đôi mày: Huynh Đệ.
5. Gốc mũi, chỗ gọng kính tựa: sơn căn — Tật Ách.
6. Mí trên và tròng mắt: Điền Trạch. Bọng thịt ngay dưới mi dưới: Nam Nữ. Đuôi mắt, chỗ hiện vằn khi cười: Thê Thiếp.
7. Sống mũi xuống đầu mũi và hai cánh mũi: Tài Bạch.
8. Cằm và hàm dưới: Nô Bộc.

Đi theo thứ tự này bạn sẽ thấy một điều: các cung không rải ngẫu nhiên.

Logic của bản đồ: trên là người trên, dưới là người dưới

Tướng thư không giải thích vì sao cung nào nằm đâu, nhưng nhìn kỹ thì có một lối nghĩ rõ ràng.

Trục cao thấp là trục trên dưới trong xã hội. Trán là phần cao nhất, nên gánh những gì "ở trên" mình: chức phận (Quan Lộc), cha mẹ (nhật giác, nguyệt giác), đường đi xa (Thiên Di ở biên địa — đúng nghĩa đen là "đất biên"). Cằm là phần thấp nhất, nên gánh người dưới: Nô Bộc. Giữa mặt là chính mình và những gì gần mình nhất: Mệnh, vợ chồng, tiền.

Hình dạng gợi nghĩa. Hai hàng mày nằm song song cạnh nhau như anh em, nên là Huynh Đệ. Đuôi mắt là chỗ hai người nhìn nhau và là nơi vằn cười hằn sâu theo năm tháng sống chung, nên là Thê Thiếp. Dưới mắt gọi là lệ đường, "nhà của nước mắt": chỗ người xưa coi là nơi nỗi lo con cái hiện ra.

Mũi là trung tâm. Mũi là ngọn núi giữa trong ngũ nhạc, là chỗ cao nhất của mặt khi nhìn nghiêng, nên được giao việc nặng nhất của đời thường: tiền. Sơn căn là gốc của ngọn núi ấy, nối hai mắt với mũi — nên là Tật Ách: gốc mà yếu thì cả núi chông chênh.

Hiểu lối nghĩ này thì bạn không cần học thuộc bảng: nhìn vị trí là đoán được cung.

Nối với mười hai cung tử vi

Đặt hai danh sách cạnh nhau sẽ thấy mười một cung trùng tên, chỉ khác cách gọi: Nam Nữ là Tử Tức, Thê Thiếp là Phu Thê. Cung lệch duy nhất là cung thứ mười hai: tướng mặt gọi là Tướng Mạo, tử vi gọi là Phụ Mẫu.

Theo chỗ chúng tôi tìm được, một số bản Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư cũng dùng tên Tướng Mạo cho cung thứ mười hai thay vì Phụ Mẫu — tức là hai môn từng dùng chung một bộ mười hai mảng đời. Chúng tôi chưa đối chiếu đủ các bản in để nói chắc điều này; người có bản Toàn Thư cổ xin góp ý.

Thứ tự kể thì khác: tử vi đi vòng theo địa bàn (Mệnh, Huynh Đệ, Phu Thê, Tử Tức, Tài Bạch…), còn Ma Y kể Mệnh, Tài Bạch, Huynh Đệ, Điền Trạch… — không theo một vòng nào trên mặt. Cái chung là cách chia đời người thành mười hai việc, không phải một phép tính chung. Vì thế:

• Có thể đặt câu hỏi giống nhau cho hai môn ("cung Phu Thê nói gì về cách tôi sống trong hôn nhân").
• Không thể chuyển kết quả qua lại: cung Phu Thê trên lá số có sao gì không liên quan đến đuôi mắt bạn có vằn hay không. Thầy nào bảo "lá số có Hoá Kỵ ở Phu Thê nên đuôi mắt mới có vằn" là đang ghép hai hệ không cùng gốc.

Muốn đọc phía tử vi, xem bài mười hai cung tử vi.

Những dấu trên mặt không phải là tướng

Đây là phần người mới học hay vấp, và tướng thư không thể nhắc vì thời đó chưa có những thứ này.

Thầy giỏi hỏi về đời sống trước khi đọc một dấu trên mặt. Thầy kém nhìn vết gọng kính mà nói chuyện bệnh tật.

Sách cổ nói gì

Đại ý lời Ma Y về cung Mệnh: cung Mệnh ở giữa hai mày, trên sơn căn; sáng như gương thì học vấn thông suốt; sơn căn bằng phẳng đầy đặn thì chủ phúc thọ. Còn về cung Tài Bạch, sách ví mũi đẹp là mũi "như ống trúc cắt đôi, như túi mật treo" — sống thẳng, đầu tròn đầy. — Ma Y Tướng Pháp, mục Thập Nhị Cung (đại ý)

Bình: hai câu này cho thấy tướng thư đọc hình dáng tổng thể và độ sáng, không đo từng li. "Sáng như gương" là lớp khí sắc, đổi theo giấc ngủ, sức khoẻ, tâm trạng — nghĩa là ngay cung quan trọng nhất cũng có phần đổi được. Còn hình ảnh ống trúc, túi mật là cách người xưa truyền một khuôn mẫu bằng hình ảnh đời thường thay vì số đo.

Thần Tướng Toàn Biên chép lại mười hai cung với nội dung gần như trùng Ma Y, thêm nhiều câu phú cho từng cung. Khi hai bộ sách lệch nhau về vị trí (như Thiên Di, Phúc Đức ở trên), người học nên ghi cả hai thay vì chọn một bản cho gọn.

Đọc cho đúng mức

Mười hai cung là bản đồ để biết nhìn vào đâu khi hỏi việc gì, không phải bảng tra số phận. Ba giới hạn:

• Cung không đứng riêng. Ma Y luôn dặn xem ngũ nhạc, tam đình trước rồi mới tới cung. Một mũi đẹp trên một gương mặt mất cân đối không được đọc như một mũi đẹp đứng riêng.
• Lời phán theo cung là nơi hiệu ứng Barnum sống khoẻ nhất. "Cung Phu Thê của bạn có vằn, tình duyên từng trắc trở" — ai qua tuổi ba mươi mà chưa từng có trắc trở? Xem hiệu ứng Barnum.
• Không đọc khuyết tật, sẹo, dị tật bẩm sinh như tướng xấu. Sẹo do tai nạn, do mổ, khe hở môi đã phẫu thuật, mặt sau bỏng — không có trong khuôn mẫu của tướng thư và không nói gì về đời người.

Việc nên làm

• Học vị trí theo lối nghĩ trên–giữa–dưới, rồi đi từ trên xuống trên chính mặt mình một lần.
• Khi đọc một cung, viết ra hai cột: dấu thấy được, và nguyên nhân đời thường có thể có. Chỉ đọc "tướng" phần nào không giải thích được bằng cột thứ hai.
• Đọc tam đình và ngũ nhạc tứ độc trước khi đi sâu một cung.
• Muốn học từng vùng: ấn đường, tướng mũi, tướng lông mày, tướng cằm.

Nguồn tham khảo

• Ma Y Tướng Pháp — mục Thập Nhị Cung (dẫn đại ý; các bản lưu hành đời Minh – Thanh khác nhau ở vị trí Thiên Di, Phúc Đức).
• Thần Tướng Toàn Biên — phần mười hai cung (đại ý).
• Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — danh sách mười hai cung, dùng để đối chiếu tên cung.