Kích thước giường theo thước Lỗ Ban 42,9 cm: 1m6, 1m8, 2m rơi vào cung nào và chỉnh khung bao nhiêu

Đo giường theo thước Lỗ Ban 42,9 cm — thước của đồ khối đặc — thì cỡ nệm chuẩn gần như đều rơi cung đen: 1,6 m là cung Kiếp, 1,8 m là cung Bệnh, 2,0 m là cung Kiếp. Thợ không sửa nệm, mà làm khung giường phủ bì cho rơi giữa cung đỏ: khung 1,72 x 2,14 m cho nệm 1m6, khung 1,92 x 2,14 m cho nệm 1m8.

Thước nào cho giường: 42,9 chứ không phải 52,2

Thợ mộc Việt Nam hiện dùng ba loại thước Lỗ Ban, mỗi loại cho một nhóm đồ. Giường là đồ gỗ đặc trong nhà ở, nên đo bằng thước 42,9 cm (thước dương trạch). Thước 52,2 cm dành cho khoảng rỗng — lọt lòng cửa, ô thoáng; thước 38,8 cm dành cho mộ phần và đồ thờ. Cách chia ba thước này giảng kỹ ở bài ba loại thước Lỗ Ban. Cùng thước 42,9 cm còn dùng cho bàn trà phòng khách và chiều cao bàn bếp.

Nhầm thước là lỗi hay gặp nhất. Nhiều người mở ứng dụng trên điện thoại, thấy giường 1,6 m "rơi cung Quý Nhân" rồi yên tâm — nhưng đó là đọc trên thước 52,2, thước của cửa. Trên thước 42,9, cùng con số ấy rơi vào cung Kiếp.

Thước 42,9 có tám cung lớn, mỗi cung dài 5,3625 cm, theo thứ tự: Tài – Bệnh – Ly – Nghĩa – Quan – Kiếp – Hại – Bản. Bốn cung đỏ là Tài, Nghĩa, Quan, Bản. Vì Bản (cung cuối vòng trước) nối liền Tài (cung đầu vòng sau), và Nghĩa nối liền Quan, nên trên thực tế thước chia thành những đoạn đỏ dài 10,7 cm xen với đoạn đen dài 10,7 cm, lặp lại đều đặn mỗi 21,45 cm.

Điều này cho một hệ quả rất có ích: bất kỳ con số nào cũng chỉ cách đoạn đỏ gần nhất tối đa khoảng 5,4 cm. Không có chuyện "giường cỡ này không cách nào làm đẹp được".

Nệm chuẩn rơi cung nào

Tra bằng công cụ thước Lỗ Ban của site, các cỡ nệm bán phổ biến ở Việt Nam cho kết quả như sau:

Gần như mọi cỡ nệm tròn số đều đen. Điều đó không có gì bí ẩn: cỡ nệm sinh ra theo hệ mét và theo chiều cao người, còn thước 42,9 là một chu kỳ riêng; hai thứ trùng nhau chỉ là tình cờ.

Chính vì thế, lệ nghề của thợ mộc Việt không đo nệm. Nệm là đồ mềm, mua theo chuẩn của hãng, thay vài năm một lần. Thứ được đóng theo thước là khung giường — phần gỗ đứng lâu năm trong phòng.

Đo khung giường: phủ bì, ba con số

Khi đặt thợ đóng giường, có ba con số cần đưa lên thước 42,9:

1. Rộng phủ bì — đo mép ngoài thành giường bên này sang mép ngoài thành bên kia.
2. Dài phủ bì — từ mặt sau đầu giường đến mép ngoài chân giường.
3. Cao mặt giường — từ sàn đến mặt dát (chỗ đặt nệm), chưa tính nệm.

Thêm một con số nếu giường có đầu giường cao: chiều cao tấm đầu giường tính từ sàn.

Khung giường gỗ thường rộng hơn nệm khoảng 8 – 15 cm mỗi chiều (mỗi bên thành 4 – 7 cm). Khoảng ấy đủ để thợ chọn một con số rơi giữa cung đỏ mà nệm vẫn vừa.

Bảng khung giường gợi ý

Các con số dưới đây chạy bằng công cụ thước Lỗ Ban của site, chọn sao cho nằm cách mép đoạn đỏ ít nhất 1 cm — đủ chừa sai số khi gỗ co ngót và khi thợ cắt.

Đoạn đỏ đầy đủ cho từng khoảng: 1,019 – 1,126 m; 1,233 – 1,341 m; 1,448 – 1,555 m; 1,662 – 1,770 m; 1,877 – 1,984 m; 2,091 – 2,199 m; 2,306 – 2,413 m. Ai cần con số khác thì chọn trong các đoạn này, tránh 1 cm sát hai đầu.

Lưu ý chỗ hay sai: khung dài 2,10 m — con số thợ quen làm cho nệm 2 m — rơi cung Bản nhưng chỉ cách ranh giới đen 8,6 mm. Lệch một đường cưa là sang cung Hại. Đẩy lên 2,12 – 2,14 m an toàn hơn mà chỉ tốn thêm 2 – 4 cm gỗ.

Chiều cao mặt giường và đầu giường

Cao mặt giường. Giường gỗ Việt thường cao 40 – 50 cm tính tới mặt dát. Trên thước 42,9, đoạn 37,5 – 48,3 cm là một đoạn đỏ liền (Bản rồi Tài): 40 cm rơi Bản, 42 cm rơi Bản, 45 cm rơi Tài. Con số 50 cm lại rơi Bệnh. Nếu bạn thích giường cao để dễ ngồi, chọn 45 – 47 cm rồi dùng nệm dày hơn, thay vì nâng khung lên 50.

Đầu giường. Tấm đầu giường cao 1,0 m (tính từ sàn) rơi cung Ly; 1,05 – 1,10 m rơi Nghĩa – Quan; 1,2 m rơi Hại; 1,25 – 1,30 m rơi Bản – Tài. Với phòng ngủ chung cư trần 2,7 – 3,0 m, đầu giường 1,05 – 1,10 m vừa đủ che tường, không lấn ổ cắm và đèn đầu giường thường lắp ở độ cao khoảng 1,1 – 1,2 m — nên đo ổ điện trước khi chốt.

Giường mua sẵn thì làm sao

Phần lớn giường bán sẵn được làm theo cỡ nệm cộng thành, không ai theo Lỗ Ban. Gặp chiếc giường ưng ý mà rơi cung đen, có ba cách đơn giản:

• Hỏi xưởng có làm theo kích thước riêng không. Nhiều xưởng gỗ nhận chỉnh rộng, dài vài cm không tính thêm tiền vì vẫn dùng chung phôi.
• Chỉnh chiều cao, không chỉnh mặt bằng. Chân giường dễ cắt hoặc kê hơn thành giường. Ví dụ hạ từ 50 cm xuống 45 cm là sang cung Tài.
• Chấp nhận. Giường mua sẵn, nhà thuê, giường của con nhỏ sẽ đổi sau vài năm — không đáng đổi một món đồ tốt chỉ vì vài phân. Lỗ Ban là lệ nghề để chọn con số khi còn được chọn.

Sách cổ nói gì

Lỗ Ban Kinh (bản thường gọi là Lỗ Ban Kinh Tượng Gia Kính, khắc in đời Minh), đại ý: thước Môn Quang dùng tám chữ Tài, Bệnh, Ly, Nghĩa, Quan, Kiếp, Hại, Bản; khi làm cửa nên để kích thước rơi vào chữ tốt. Sách cũng có phần ghi cách đóng các đồ gỗ trong nhà, trong đó có giường.

Tên gọi "Môn Quang" — ánh sáng của cửa — cho thấy cây thước tám chữ trước hết dùng cho cửa. Việc thợ Việt đem tám chữ ấy đo giường, tủ, bàn, bệ bếp là lệ nghề hình thành về sau, và chiều dài thước trong các bản xưa không thống nhất. Con số 42,9 cm là quy ước của thợ Việt hiện nay, không phải con số khắc trong sách gốc.

Dương Trạch Tam Yếu, đại ý: phòng chủ là một trong ba điều cốt yếu của nhà, cùng với cửa và bếp. Sách bàn phòng chủ nằm ở đâu, không bàn giường dài rộng bao nhiêu — phần kích thước thuộc về nghề mộc chứ không thuộc lý khí.

Bình: hai nguồn đứng ở hai tầng khác nhau. Lý khí (Tam Yếu) chọn chỗ đặt phòng, đặt giường; nghề mộc (Lỗ Ban) chọn con số cho món đồ. Bài phong thủy phòng ngủ và bài giường ngủ quay hướng nào bàn tầng thứ nhất; bài này chỉ bàn tầng thứ hai.

Đọc cho đúng mức

Tên các cung nhỏ trên thước nghe nặng nề — "Tử biệt", "Tài thất", "Lao chấp" — nhưng đó là nhãn nghề nối tiếp nhau trên một cây thước, không phải lời phán cho người nằm trên giường. Không có tài liệu nào cho thấy giường rộng 1,6 m làm người ngủ kém đi so với giường 1,7 m.

Giá trị thật của thước Lỗ Ban là ở chỗ khác: nó buộc người đặt đồ phải ngồi xuống đo đạc trước, nghĩ tới chiều rộng lối đi, chiều cao ổ điện, chiều cao ngồi — những thứ ảnh hưởng thật tới chuyện dùng hằng ngày. Khi con số Lỗ Ban xung đột với lối đi tối thiểu khoảng 60 cm bên giường, hãy ưu tiên lối đi; thu khung lại 2 – 3 cm luôn tìm được một con số đỏ khác.

Cũng nên biết: các ứng dụng thước Lỗ Ban trên mạng chia ranh giới cung hơi khác nhau, nên con số sát ranh giới có thể bị hai ứng dụng đọc khác nhau. Chọn ở giữa đoạn đỏ là cách tránh tranh cãi.

Việc nên làm

• Đo phòng trước: chiều dài tường kê đầu giường, vị trí ổ điện, cửa sổ, cửa phòng, lối đi hai bên.
• Chọn cỡ nệm theo người nằm và chiều rộng phòng, không theo thước.
• Đưa cho thợ bốn con số khung theo bảng trên: rộng, dài phủ bì, cao mặt giường, cao đầu giường — dùng thước 42,9.
• Yêu cầu thợ ghi con số trên bản vẽ và nghiệm thu bằng thước khi giao giường; sai quá 5 mm ở đoạn sát ranh giới thì nhờ sửa.
• Giường mua sẵn mà rơi cung đen: thử chỉnh chiều cao chân giường trước, không đổi giường.

Nếu muốn có một vật trong phòng nhắc chuyện "đồ gỗ đặt cho đúng chỗ, đúng cỡ", nhiều nhà chọn một món gỗ nhỏ trên tủ đầu giường — hành Mộc, cùng chất với chiếc giường. Vật chỉ là lời nhắc, không thay cho con số đo đúng.

📏Thước Lỗ Ban
Tra kích thước cửa, bàn thờ, mộ trên ba loại thước 52,2 – 42,9 – 38,8 cm.Mở

Nguồn tham khảo

• Lỗ Ban Kinh (Lỗ Ban Kinh Tượng Gia Kính), đời Minh — thước Môn Quang tám chữ và phần đồ gỗ trong nhà (đại ý).
• Dương Trạch Tam Yếu — Triệu Cửu Phong, đời Thanh; phòng chủ là một trong ba điều cốt yếu (đại ý).
• Mọi con số cung trong bài tính bằng mã công cụ thước Lỗ Ban của aihuyenhoc (`ThuocLoBan::tra`, `ThuocLoBan::doanTot`, thước 42,9 cm, tám cung mỗi cung 53,625 mm).