Lập quẻ theo người đến hỏi, theo phương hướng, theo màu sắc: các phép "lấy tượng" của Mai Hoa và chỗ chủ quan của chúng

Lập quẻ theo người là phép "hậu thiên" của Mai Hoa: quy người đến hỏi ra một quẻ (ông già là Càn, thiếu nữ là Đoài…) làm quẻ trên, quy phương họ đến hoặc đi ra một quẻ theo bát quái hậu thiên làm quẻ dưới, rồi cộng số hai quẻ với số giờ, chia 6 ra hào động. Phép này nhanh, nhưng chủ quan: cùng một người, hai thầy có thể quy ra hai quẻ khác nhau.

Bài lập quẻ theo con số, chữ, tiếng động đi qua các cửa "số trước, quẻ sau". Bài này đi qua cửa ngược lại, "quẻ trước, số sau", và dừng lâu ở chỗ mà sách không dạy: khi một người có thể thuộc ba quẻ thì chọn quẻ nào.

Công thức trong ba dòng

1. Quẻ trên: quẻ của người (hoặc con vật, đồ vật) đang được hỏi đến.
2. Quẻ dưới: quẻ của phương hướng, tính theo bát quái hậu thiên, đứng từ chỗ người đoán.
3. Hào động: số tiên thiên của quẻ trên cộng số của quẻ dưới cộng số giờ (Tý 1 … Hợi 12), chia 6 lấy dư (dư 0 là hào 6).

Số tiên thiên: Càn 1, Đoài 2, Ly 3, Chấn 4, Tốn 5, Khảm 6, Cấn 7, Khôn 8. Bước 3 trùng với chế độ "hai số có cộng giờ" của công cụ Mai Hoa trên site: nhập số quẻ người làm số thứ nhất, số quẻ phương làm số thứ hai.

Ví dụ của sách, chuyện ông lão có vẻ lo: ông lão là Càn (1), đi về phương Tốn (5), giờ Mão (4), tổng 10, hào 4, ra Thiên Phong Cấu. Phân tích đầy đủ ở bài ứng kỳ Mai Hoa.

Xem cho người, ai là Thể?

Quy tắc Thể – Dụng không đổi: quẻ đơn không có hào động là Thể (xem Thể và Dụng). Khi xem cho người khác, Thể đại diện cho người được hỏi đến, dù quẻ của người ấy ban đầu được đặt ở trên. Trong ví dụ ông lão, hào động rơi vào quẻ trên (Càn), nên Thể là Tốn ở dưới, và sách đọc vận của ông lão trên Tốn Mộc bị Càn Kim khắc. Người mới hay nhầm chỗ này: tưởng "ông lão là Càn" thì Càn là Thể.

Bốn loại đối tượng sách nhắc tới

Điều đáng để ý: sách không bảo người đoán tự lấy tượng chính mình, và đặt ra những chỗ không được xem (bầy vật, sông núi, vật vô cớ). Lý do dễ hiểu: không ai nhìn mình khách quan được, và quẻ phải có một cái cớ cụ thể.

Quy người ra quẻ: ba lớp đặc điểm, ba quẻ khác nhau

Thuyết Quái cho một gia đình tám người: Càn cha, Khôn mẹ, Chấn trai cả, Tốn gái cả, Khảm trai giữa, Ly gái giữa, Cấn trai út, Đoài gái út (nguyên văn ở mục sách cổ). Đó là lớp chắc nhất. Ngoài ra còn lớp nghề nghiệp, dáng dấp, màu áo, vật cầm tay; bảng đầy đủ ở bài bát quái vạn vật loại tượng.

Vấn đề là một người thật luôn có nhiều lớp cùng lúc. Thử một tình huống dựng: lúc 16 giờ (giờ Thân, số 9), một người đàn ông trung niên mặc áo khoác đỏ, tay cầm chiếc ô đen, đi từ phía tây nam tới hỏi về một việc đang làm dở. Phương tây nam là Khôn (số 8).

Ba quẻ tính bằng công cụ Mai Hoa của site. Hai thầy ra "thuận", một thầy ra "nghịch", chỉ vì chọn lớp đặc điểm khác nhau. Đây không phải lỗi tính toán; nó là bản chất của phép lấy tượng.

Phương hướng: đứng ở đâu, tính chiều nào

Phương theo bát quái hậu thiên, đứng từ chỗ người đoán:

Ba chỗ hay vướng:

• Đến từ hay đi về? Ngay trong sách đã có cả hai: ông lão "đi về phương Tốn", còn chàng trai có vẻ vui thì "từ phương Ly tới", con trâu thì "kêu ở phương Khảm". Sách không đặt luật chung. Cách an toàn: lấy phương nơi người, vật ấy xuất hiện khi mình nhìn thấy, và ghi rõ vào sổ.
• Mỗi phương rộng 45 độ. Người đi tới theo hướng 112 độ (giữa đông và đông nam) có thể quy Chấn hay Tốn. Dùng la bàn trên điện thoại, chia vòng tròn tám phần, mỗi phần 45 độ, lấy chính Bắc ở giữa phần Khảm.
• Trong nhà, trong phòng. Người bước vào từ cửa phòng thì phương là phương của cửa, tính từ chỗ mình ngồi; không phải phương của toà nhà.

Màu sắc, âm thanh, đồ vật: thêm lớp, thêm chọn lựa

Màu sắc là lớp chủ quan nhất, vì chính các văn bản cũng không thống nhất. Thuyết Quái ghi Càn là "đỏ thẫm", Khôn là "đen", Chấn là "huyền hoàng" (đen pha vàng), Tốn là "trắng", Khảm là "đỏ" (quẻ của máu). Các bảng đời sau, gồm bảng Mai Hoa lưu hành, lại xếp Khảm là đen, Ly là đỏ, Khôn là vàng. Một chiếc áo đỏ, theo Thuyết Quái có thể là Khảm, theo bảng đời sau là Ly.

Âm thanh và đồ vật cũng vậy: tiếng chuông có thể là Càn (kim loại tròn) hay Đoài (kim loại có tiếng); chiếc ô có thể là Tốn (dài thẳng) hay Khảm (che mưa). Mỗi lớp thêm vào là thêm một ngã rẽ.

Làm sao bớt chủ quan

Sách không có quy tắc, nên người dùng phải tự đặt luật trước khi nhìn thấy người:

1. Một thứ tự ưu tiên cố định. Ví dụ: tuổi và giới trước; chỉ khi không rõ tuổi giới (nhìn từ xa, trẻ con) mới dùng màu áo; vật cầm tay chỉ dùng làm ngoại ứng, không dùng lập quẻ.
2. Một bảng màu duy nhất. Chọn hoặc Thuyết Quái, hoặc bảng đời sau, và giữ nguyên.
3. Ghi lại người thật bằng chữ (tuổi ước, giới, áo, dáng, phương, giờ) trước khi quy ra quẻ, để sau còn soát lại mình đã quy đúng luật chưa.
4. Không lập quẻ khi đã biết câu chuyện. Nếu người ấy vừa kể hết chuyện rồi, mình dễ chọn quẻ hợp với điều mình đã đoán sẵn.
5. So với một quẻ lập theo thời gian cùng lúc. Hai quẻ cùng chiều thì thêm tin; ngược chiều thì ghi cả hai, đừng chọn quẻ mình thích.

Sách cổ nói gì

Càn là trời nên gọi là cha; Khôn là đất nên gọi là mẹ. Chấn cầu lần thứ nhất được con trai nên gọi là trai cả; Tốn cầu lần thứ nhất được con gái nên gọi là gái cả. Khảm cầu lần thứ hai được trai, gọi là trai giữa; Ly cầu lần thứ hai được gái, gọi là gái giữa. Cấn cầu lần thứ ba được trai, gọi là trai út; Đoài cầu lần thứ ba được gái, gọi là gái út. — Chu Dịch, Thuyết Quái truyện, chương mười

Bình: "cầu lần thứ mấy" là vị trí hào khác loại trong quẻ: Chấn có hào dương ở dưới cùng (lần thứ nhất), Khảm ở giữa, Cấn ở trên. Đây là lớp quy người vững nhất vì nó có trong kinh văn và có lý do cấu trúc. Mọi lớp quy người khác (nghề, màu, dáng) là bảng đời sau thêm vào.

Chủ tể ra ở Chấn, chỉnh tề ở Tốn, gặp nhau ở Ly, dốc sức ở Khôn, vui nói ở Đoài, giao tranh ở Càn, nhọc nhằn ở Khảm, hoàn thành ở Cấn. — Chu Dịch, Thuyết Quái truyện, chương năm

Bình: đoạn này là gốc của vòng bát quái hậu thiên, đi theo phương đông, đông nam, nam, tây nam, tây, tây bắc, bắc, đông bắc. Phép lấy phương trong Mai Hoa đứng trên đúng vòng này.

Phàm xem cho người, phép không chỉ một: hoặc nghe tiếng nói mà lập quẻ, hoặc xem phẩm người, hoặc lấy ở thân, hoặc lấy ở vật, hoặc theo màu áo, theo vật bên ngoài chạm tới, hoặc dùng năm tháng ngày giờ, hoặc theo chữ viết ý đến hỏi. — Mai Hoa Dịch Số, Vi nhân chiêm

Bình: tám nguồn cho cùng một người; sách không nói nguồn nào trước. Đó chính là gốc của chỗ chủ quan mà bài này bàn.

Đọc cho đúng mức

• Lấy tượng là kỹ năng, không phải công thức. Sách cho nhiều nguồn tượng nhưng không cho quy tắc chọn; hai thầy giỏi vẫn có thể ra hai quẻ.
• Các ví dụ trong sách là chuyện đã ứng, được kể lại; chúng cho thấy cách nghĩ, không chứng minh độ chính xác.
• Ví dụ người áo đỏ trong bài là tình huống dựng để minh hoạ, không phải chuyện thật.
• Đừng lấy tượng người khác để phán về họ. Quẻ trả lời câu hỏi đang hỏi, không phán tính cách hay số phận người được quy ra quẻ.
• Lục Hào và các môn khác không lập quẻ kiểu này; đây là nét riêng của Mai Hoa (xem Mai Hoa và Lục Hào).

Việc nên làm

1. Viết sẵn vào sổ một thứ tự ưu tiên quy người và một bảng màu bạn sẽ dùng, trước khi thử phép này.
2. Mang la bàn điện thoại, tập xác định tám phương 45 độ quanh chỗ mình hay ngồi.
3. Khi gặp tình huống, ghi người, phương, giờ bằng chữ trước, rồi mới quy ra quẻ.
4. Nhập số quẻ người và số quẻ phương vào chế độ hai số của công cụ Mai Hoa trên site để có quẻ chủ, hỗ, biến chính xác.
5. Lập thêm một quẻ theo thời gian cùng lúc để đối chiếu, và ghi cả hai vào sổ.

🌸Mai Hoa Dịch Số
Lập quẻ theo thời điểm hoặc theo số, thể – dụng, hỗ quái, biến quái.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Mai Hoa Dịch Số, bản lưu hành, các mục Vi nhân chiêm, Tự kỷ chiêm, Chiêm động vật, Chiêm tĩnh vật (đối chiếu bản số hoá trên Wikisource tiếng Trung).
• Chu Dịch, Thuyết Quái truyện, chương năm, mười, mười một (đối chiếu bản số hoá).
• Ba quẻ ví dụ Thuỷ Địa Tỷ, Hoả Địa Tấn, Lôi Địa Dự lập bằng công cụ Mai Hoa của aihuyenhoc.com, chế độ hai số có cộng giờ Thân.