Nốt ruồi ở cánh tay, mu bàn tay, ngón tay, đùi và bàn chân

Sách tướng cổ hầu như không luận nốt ruồi ở tay, chân; những lời như "nốt ruồi mu bàn tay có quý nhân", "nốt ruồi mu bàn chân là bôn ba" là lời truyền trên các trang xem tướng, độ tin cậy thấp và hay trái nhau. Hai chỗ đáng để ý thật lại là chỗ da liễu nhắc: nốt ở lòng bàn chân, và vệt đen dọc dưới móng — nên đi khám sớm.

Vì sao tướng thư im lặng về tay chân

Tướng thư cổ đọc nốt ruồi theo khung mười hai cung và lưu niên trên mặt (xem nốt ruồi trên mặt). Thân và tứ chi chỉ được xem ở mức dáng: tay dài hay ngắn, mềm hay thô, chân dày hay mỏng (bài tướng tay chân bàn phần này). Lý do giống như với ngực, lưng: thầy tướng xưa xem người đang mặc áo, và sách tin "cốt tướng dồn lên mặt" (bài nốt ruồi ở ngực, lưng).

Vì vậy, gần như mọi câu về nốt ruồi ở tay chân lưu hành hôm nay đều không có địa chỉ trong sách. Chúng sinh ra theo một lối rất dễ đoán: tay làm gì, chân làm gì, thì nốt ruồi ở đó "nói" về việc ấy.

Bảng vị trí, lời truyền và mức tin cậy

Chúng tôi chia mức tin cậy làm ba bậc, chỉ xét nguồn gốc của lời nói, không phải lời ấy đúng hay sai về con người:

• Có ghi chép cũ: có văn bản trước thế kỷ XX nhắc tới.
• Suy theo hình ảnh: không thấy trong tướng thư, suy từ chức năng của bộ phận.
• Truyền miệng: chỉ thấy trên mạng, sách bói phổ thông gần đây, mỗi nơi một kiểu.

Đọc cả bảng sẽ thấy hai điều. Một: phần lớn lời truyền là khen nhẹ, như với ngực, lưng — tay thì tháo vát, đùi thì có quý nhân. Hai: chỗ nào có lời chê (mu bàn chân) thì lập tức có trang khác gỡ lại bằng một điều kiện phụ. Một hệ thống mà lời nào cũng có lối thoát thì không còn kiểm được; đó là dấu hiệu của lối nghĩ, không phải của quan sát.

Đùi trái của Lưu Bang

Chỗ duy nhất trong bảng có "ghi chép cũ" là đùi. Sử Ký, phần Cao Tổ bản kỷ, khi tả tướng mạo Hán Cao Tổ Lưu Bang có câu đại ý: đùi trái có bảy mươi hai nốt ruồi (nguyên văn và lời bình ở bài nốt ruồi lòng bàn tay, bàn chân).

Cần đọc câu ấy đúng chỗ của nó: đó là sử gia đời Hán tả một ông vua, cạnh mũi cao, trán rồng, râu đẹp — những dấu "khác thường" để kể chuyện mệnh trời. Nhiều nhà nghiên cứu coi bảy mươi hai là con số mang nghĩa biểu tượng trong văn hoá Hán, khó là kết quả đếm thật. Từ một câu tả một người, đời sau suy ra "nốt ruồi ở đùi là tướng quý" cho mọi người — đó là bước nhảy mà chính sử gia không hề làm.

Tay chân dưới con mắt da liễu

Ở đây kiến thức y khoa phổ thông có nhiều điều đáng biết hơn mọi lời truyền:

Cánh tay, cẳng tay, mu bàn tay là vùng phơi nắng. Nhiều đốm trên đó không phải nốt ruồi:

• Đốm nâu do nắng (dân gian gọi đồi mồi): phẳng, nâu nhạt, nhiều ở mu bàn tay, cẳng tay người trung niên.
• Dày sừng tiết bã: nâu đen, sần, như dán lên da, rất hay gặp sau tuổi 40.
• U xơ da: cục nhỏ chắc ở cẳng chân, ấn vào lõm như cúc áo, thường sau một vết đốt hay vết xước.

Cẳng chân là vùng hay bị bỏ qua. Ở người da trắng, các thống kê cho thấy chân là vị trí u hắc tố hay gặp ở phụ nữ. Người Việt ít bị hơn, nhưng cẳng chân vẫn là vùng phơi nắng khi đi xe máy, làm ruộng, nên đáng được xem khi tự khám.

Ngón tay, khuỷu tay, đầu gối là vùng cọ xát. Nốt ở đó dễ bị trầy, chảy máu, sưng. Chảy máu sau va chạm thì không đáng lo; chảy máu không lý do, hay vết trầy không lành sau vài tuần, là lý do để đi khám.

Hai chỗ nên đi khám sớm

Đây là phần quan trọng nhất của bài.

Lòng bàn chân (và lòng bàn tay). Ở người châu Á, dạng u hắc tố mọc ở đầu chi — lòng bàn chân, lòng bàn tay, dưới móng — chiếm tỷ lệ cao hơn hẳn so với người da trắng; nhiều nghiên cứu ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc ghi nhận đây là dạng hay gặp nhất. Lòng bàn chân lại là chỗ ít ai nhìn. Một nốt mới mọc ở lòng bàn chân ở người lớn, nhất là nốt to, màu không đều, bờ nhoè, nên được bác sĩ xem — đừng chờ nó "đạp sao".

Vệt đen dọc dưới móng. Một sọc nâu hay đen chạy dọc từ gốc móng ra đầu móng. Phần lớn là lành: người da sẫm hay có nhiều vệt mảnh ở nhiều móng cùng lúc, hoặc vệt do va đập, do thuốc. Nhưng nên đi khám sớm khi:

Ngón cái tay và ngón cái chân là hai chỗ hay gặp nhất. Vệt dưới móng rất dễ bị coi là "bầm do kẹp cửa"; bầm thật thì sẽ mọc dần ra theo móng, còn vệt sắc tố thì nằm nguyên từ gốc.

Sách cổ nói gì

Người ta nói mệnh khó biết. Mệnh rất dễ biết. Biết bằng gì? Bằng xương cốt, thân thể. — Vương Sung, Luận Hành, thiên Cốt Tướng

Bình: câu mở thiên Cốt Tướng cho thấy người đời Hán tin rằng thân thể mang dấu của mệnh — và họ nhìn vào khung xương, dáng người, không nhìn từng chấm trên da tay chân. Ngay trong thiên ấy, Vương Sung kể dấu lạ của các bậc thánh vương như chuyện truyền lại, cùng loại với câu Sử Ký về đùi Lưu Bang ở trên. Những lời đọc nốt ruồi tay chân hôm nay là con cháu xa của lối kể ấy, đã mất hết cái khung ban đầu.

Đọc cho đúng mức

Không có nghiên cứu nào cho thấy nốt ruồi ở tay, chân liên quan tới quý nhân, sự vất vả hay quý hiển. Phần lớn lời truyền được suy từ hình ảnh của bộ phận; một phần là truyền miệng trái nhau giữa các trang.

Ngược lại, kiến thức da liễu về lòng bàn chân và vệt dưới móng có cơ sở rõ ràng, và việc khám sớm có lợi thật. Nếu phải giữ một điều: chỗ dân gian khen nhất (lòng bàn chân) lại là chỗ nên được bác sĩ nhìn kỹ nhất.

Việc nên làm

• Khi tự khám da, nhớ cả những chỗ hay quên: lòng bàn chân, kẽ ngón chân, dưới móng, mặt sau cẳng chân.
• Chụp ảnh nốt ở lòng bàn chân và các vệt ở móng, ghi ngày; vài tháng chụp lại để so.
• Vệt đen ở một móng, đang rộng ra, hay lan ra da quanh móng: đi khám da liễu sớm.
• Đi xe máy, làm ngoài trời: che tay, chân, bôi kem chống nắng — đốm nắng và nốt ruồi đều ưa da cháy nắng.
• Đọc lời truyền về nốt ruồi tay chân như lời chúc vui, không đặt quyết định nào lên đó.

✨Hỏi AI Huyền Học
Hỏi bất cứ điều gì về tử vi, Kinh Dịch, phong thuỷ, ngày tốt xấu.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Vương Sung — Luận Hành, thiên Cốt Tướng (câu mở đầu, nguyên văn).
• Tư Mã Thiên — Sử Ký, Cao Tổ bản kỷ (câu về nốt ruồi đùi trái của Lưu Bang, đại ý; nguyên văn ở bài nốt ruồi lòng bàn tay, bàn chân).
• Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD) — hướng dẫn tự khám da; u hắc tố đầu chi; vệt sắc tố dọc móng và dấu Hutchinson.