Phản ngâm, phục ngâm: hai cục bị kiêng trong Huyền Không, khi nào xảy ra và nặng nhẹ ra sao

Phản ngâm, phục ngâm xảy ra khi sơn tinh hoặc hướng tinh khởi từ số 5. Ngũ Hoàng vào giữa bay thuận thì mọi sao về đúng cung gốc Lạc Thư — phục ngâm; bay nghịch thì mọi sao đứng ở cung đối diện cung gốc — phản ngâm. Mỗi vận (trừ vận 5) có đúng 6 trong 24 sơn mắc cục này.

Hai chữ "ngâm"

"Ngâm" là rên, than. Phục ngâm là "nằm mà rên": sao nằm lì ở chỗ cũ, không chuyển. Phản ngâm là "quay ngược mà rên": sao bị đẩy sang đúng chỗ đối nghịch. Hai chữ này cũng có trong Lục Nhâm và Kỳ Môn Độn Giáp với nghĩa tương tự — vật trở về chỗ cũ hay đảo ngược chỗ — nhưng cách tính mỗi môn một khác; bài này chỉ nói Huyền Không Phi Tinh.

Trong Huyền Không, "chỗ cũ" là nguyên bàn Lạc Thư: 1 ở Bắc, 9 ở Nam, 3 ở Đông, 7 ở Tây, 8 Đông Bắc, 2 Tây Nam, 4 Đông Nam, 6 Tây Bắc. Một sao bay tới đúng cung gốc của nó là phục ngâm tại cung ấy; bay tới cung đối diện (số của sao cộng số gốc của cung bằng 10) là phản ngâm tại cung ấy.

Khi nào cả bàn bị phản ngâm, phục ngâm

Muốn cả chín cung cùng phục ngâm hay cùng phản ngâm, số vào giữa phải là 5 — vì chỉ khi 5 ở giữa, các sao mới có thể khớp đúng (hoặc đối đúng) nguyên bàn Lạc Thư ở mọi cung.

• Ngũ Hoàng nhập trung, bay thuận → giống hệt nguyên bàn → phục ngâm toàn bàn.
• Ngũ Hoàng nhập trung, bay nghịch → mọi sao ở cung đối diện → phản ngâm toàn bàn.

Số 5 vào giữa khi nào? Khi vận tinh ở cung tọa hoặc cung hướng là 5. Ngũ Hoàng không có quẻ nên mượn quẻ của sao vận để định chiều bay (bài lập tinh bàn). Hệ quả: mỗi vận, Ngũ Hoàng của vận bàn đóng ở một cung, ba sơn của cung đó làm tọa thì sơn tinh dính, làm hướng thì hướng tinh dính — tổng cộng 6 trên 24 sơn. Riêng vận 5, Ngũ Hoàng ở giữa vận bàn, không cung nào mang số 5, nên không có nhà nào phản phục ngâm toàn bàn.

Bảng tính bằng công cụ phi tinh của site trên đủ 9 vận × 24 sơn. Để ý tính đối xứng: vận 1 và vận 9, vận 2 và vận 8, vận 3 và vận 7, vận 4 và vận 6 dùng cùng sáu sơn, chỉ đổi vai sơn tinh với hướng tinh.

Vận 9: sáu căn nhà trên trục Bắc – Nam

Trong vận 9, vận bàn đặt Ngũ Hoàng ở Bắc. Vì vậy cả sáu trường hợp đều nằm trên trục Bắc – Nam:

(mỗi ô ghi sơn tinh – hướng tinh)

Điều đáng chú ý khi tính đủ: ở cả sáu nhà này, sao chịu phản ngâm hay phục ngâm tại cung tọa và cung hướng chính là sao 9 — sao vượng của vận — cùng với sao 1, sinh khí của vận. Ví dụ nhà tọa Tý hướng Ngọ: sơn tinh 9 ở Bắc là phản ngâm (9 đứng ở cung gốc của 1), nhưng 9 đang là sao vượng. Theo cách xét nặng nhẹ dưới đây, đây là trường hợp nhẹ trong suốt vận 9.

So với vận 8, bức tranh khác hẳn. Nhà tọa Sửu hướng Mùi vận 8 — cục vượng sơn vượng hướng được khen nhất vận 8 — mang hướng tinh phản ngâm toàn bàn; còn các nhà tọa Khôn, Thân vận 8 thượng sơn hạ thủy thì sơn tinh phục ngâm. Cùng một cái tên "phản phục ngâm" mà đi với những cục rất khác nhau, nên không thể nghe tên là kết luận.

Xét nặng nhẹ: bốn câu hỏi

Thẩm Thị Huyền Không Học không coi mọi phản phục ngâm là như nhau. Đại ý sách và cách hiểu phổ biến của các thầy theo Thẩm Thị gom lại thành bốn câu hỏi:

1. Toàn bàn hay một cung? Toàn bàn (Ngũ Hoàng nhập trung) nặng hơn một cung lẻ. Một tinh bàn bình thường có vài cung tình cờ có sao trùng số gốc — đó là chuyện thường, ít ai luận riêng trừ khi rơi vào tọa hay hướng.
2. Bàn sơn tinh hay bàn hướng tinh? Sơn tinh chủ người, hướng tinh chủ tài; dính lớp nào thì để ý lĩnh vực đó.
3. Sao ở tọa, hướng lúc ấy vượng hay suy? Đây là câu quan trọng nhất. Sao vượng, sinh đóng ở tọa hướng thì phản phục ngâm được coi là nhẹ, nhiều thầy không luận; sao thoái, suy, tử đóng ở đó thì nặng. Vì vậy cùng một nhà, phản phục ngâm có thể nhẹ trong vận này mà nặng ở vận sau, khi sao 9 thành thoái khí.
4. Hình thế có "kích" không? Sơn tinh phản ngâm ở tọa mà sau lưng là khối núi đặc, hướng tinh phản ngâm ở hướng mà trước mặt là ngã ba xe cộ — sao bị kích động. Hình thế yên thì nhẹ.

Ngoài tinh bàn nhà, sao năm cũng có lúc phục ngâm: năm nào sao năm là 5 (gần nhất là năm 2031) thì tinh bàn năm trùng khít nguyên bàn Lạc Thư. Năm 2027 sao năm là 9, trùng vận bàn vận 9 — một số thầy để ý năm này vì lớp năm và lớp vận chồng khít nhau, nhưng đó không phải phản phục ngâm theo nghĩa trên.

Nhà đang ở dính cục này thì làm gì

Không có lý do để bán nhà hay đập cửa vì một chữ trong tinh bàn. Những việc các thầy Huyền Không thường khuyên, theo thứ tự nhẹ đến nặng:

• Đặt đúng công năng: cung tọa, cung hướng là nơi dùng nhiều thì giữ sạch, sáng, thông gió; không dồn đồ cũ, đồ hỏng ở đó.
• Giữ yên những năm sao năm, sao tháng xấu bay tới cung tọa hoặc hướng. Năm 2027 Ngũ Hoàng năm ở Bắc — đúng cung tọa của nhà tọa Tý, Quý, Nhâm và cung hướng của nhà tọa Ngọ, Đinh, Bính. Sáu nhà trên trục Bắc – Nam vì thế nên đặc biệt tránh đào, khoan, đập phía Bắc năm 2027 (xem phi tinh năm 2027, phi tinh tháng).
• Khi xây mới hoặc sửa lớn: xét lại số đo. Nhà nằm gần ranh giới sơn có thể thuộc phép thế quái — tinh bàn khác, có khi không còn phản phục ngâm. Một số thầy còn chủ động chọn độ kiêm để tránh cục này; đây là phép của người làm nghề, cần đo đạc kỹ, không tự xoay nhà theo bảng.

Sách cổ nói gì

Thẩm Thị Huyền Không Học có mục riêng bàn phản ngâm, phục ngâm. Đại ý: khi sơn hoặc hướng mà số 5 vào giữa, bay thuận thì gọi là phục ngâm, bay nghịch thì gọi là phản ngâm; cục này đáng kỵ, nhưng phải xét sao đến sơn đến hướng là sinh vượng hay suy tử, và xét núi nước bên ngoài, chứ không luận một chiều.

Chúng tôi không trích nguyên văn ở đây vì các bản chép mục này trên mạng không đồng nhất từng chữ, và một số câu hay được gán cho Thẩm Thị thực ra là lời chú của người đời sau. Điều rõ ràng trong văn bản là định nghĩa (số 5 nhập trung, thuận phục nghịch phản) và nguyên tắc chung của cả sách: mọi cát hung đều xét theo sinh, vượng, suy, tử của sao trong vận.

Bình: chính nguyên tắc ấy làm phản phục ngâm thành một khái niệm "theo thời", không phải một vết cố định của căn nhà. Đây cũng là chỗ Huyền Không khác các phép kiêng hướng cố định.

Đọc cho đúng mức

Nặng nhẹ là chỗ các thầy khác nhau nhiều nhất. Có thầy coi mọi phản phục ngâm toàn bàn là phải tránh khi xây mới, bất kể vận; có thầy chỉ luận khi sao suy tử. Bài này nêu cả hai, và nghiêng về cách thứ hai vì nó nhất quán với lý sinh vượng suy tử của chính Thẩm Thị.

Phản phục ngâm một cung không hiếm. Hầu như tinh bàn nào cũng có vài ô sao trùng số gốc. Đừng để một bảng tra trên mạng gắn nhãn "phạm phục ngâm" cho nhà mình chỉ vì một ô lẻ ở cung bên.

Không có nghiên cứu nào đo được tác động. Đây là một quy ước trong hệ tính của phái, không phải hiện tượng vật lý. Giá trị thực tế của nó là nhắc người ở giữ yên đúng chỗ, đúng lúc.

Việc nên làm

• Lập tinh bàn nhà mình và xem sơn tinh, hướng tinh có khởi từ số 5 không. Không có số 5 ở giữa thì không có phản phục ngâm toàn bàn.
• Nếu có, ghi rõ sao nào đang đóng ở tọa và hướng, và trạng thái của nó trong vận hiện tại (bài chín sao Huyền Không có bảng).
• Nhà trên trục Bắc – Nam trong vận 9: năm 2027 giữ yên phía Bắc, lên kế hoạch sửa chữa ở các phương khác.
• Định xây mới: đo hướng ở nhiều điểm, xét cả phép thường lẫn thế quái trước khi chốt.

Nguồn tham khảo

• Thẩm Trúc Nhưng — Thẩm Thị Huyền Không Học, mục phản ngâm phục ngâm và lý sinh vượng suy tử, đại ý.
• Bảng phản phục ngâm 9 vận × 24 sơn và bảng vận 9: tính bằng công cụ phi tinh của aihuyenhoc.com.