Thế quái (kiêm hướng): khi nhà lệch giữa hai sơn, tinh bàn đổi ra sao

Thế quái là phép lập tinh bàn cho nhà kiêm hướng, tức hướng nằm lệch xa tâm sơn, gần ranh giới với sơn bên cạnh. Thay vì đưa thẳng số vận tinh ở cung tọa, cung hướng vào giữa, người ta đổi số đó thành một "thế tinh" theo khẩu quyết, rồi mới bay. Kết quả thường là một tinh bàn khác hẳn phép thường.

Kiêm hướng là gì

Mỗi sơn rộng 15 độ. Nhà quay đúng tâm sơn — ví dụ hướng Ngọ đúng 180 độ — gọi là chính hướng. Nhà quay lệch về một bên, sát sơn bên cạnh, gọi là kiêm: hướng 175 độ là "Ngọ kiêm Bính", hướng 185 độ là "Ngọ kiêm Đinh". Chữ "kiêm" là gồm cả hai: khí của sơn chính lẫn chút khí của sơn bên.

Phái Huyền Không cho rằng khi lệch ít, khí sơn chính vẫn trội, dùng phép thường; khi lệch nhiều, khí đã pha, phải dùng phép thay sao. Còn khi nằm sát đúng đường ranh giới thì khí hai bên lẫn lộn, không luận được — đó là vùng không vong, sách khuyên không lập hướng ở đó.

Ngưỡng độ lệch: các thầy chia thế nào

Không có một con số duy nhất. Lấy hướng Ngọ (172,5 – 187,5 độ) làm ví dụ, hai cách chia hay gặp nhất:

Cách chia chặt lấy mốc 3 độ — gần với đại ý thường dẫn từ Thẩm Thị: kiêm quá ba độ thì dùng thế quái. Cách chia rộng chia sơn thành ba phần, giữa 9 độ là chính, hai bên mỗi bên 3 độ là kiêm. Vùng 3 – 4,5 độ là nơi hai cách cho hai tinh bàn khác nhau; người lập tinh bàn cho nhà rơi vào khoảng này nên ghi rõ đang theo cách nào, hoặc xét cả hai.

Thế quái ca: bảng thay sao cho 24 sơn

Nguồn của phép thay sao là bốn câu mở đầu Thanh Nang Áo Ngữ, sau được các thầy mở rộng thành Thế Quái Ca phủ đủ 24 sơn. Mỗi sơn ứng với một sao thay:

Không có sơn nào thay ra 3, 4, 5 hay 8. Mười một sơn có sao thay trùng với số quẻ của chính nó (Tý, Quý thuộc Khảm là 1; Mùi, Khôn thuộc Khôn là 2…), nên khi phép tính đi qua các sơn này, con số không đổi.

Cách lập: bốn bước

1. Lập vận bàn như thường; đọc số ở cung tọa và cung hướng.
2. Với mỗi số, tìm sơn cùng nguyên long với tọa (hoặc hướng) trong quẻ gốc của số đó — đúng như phép thường. Số 5 mượn quẻ của vận.
3. Tra sơn tìm được trong bảng trên, lấy sao thay. Sao thay vào giữa.
4. Chiều bay giữ theo âm dương của chính sơn tìm được ở bước 2 (dương thuận, âm nghịch) — tức chiều không đổi so với phép thường, chỉ con số đổi.

Bước 4 là cách phổ biến theo Thẩm Thị. Có phái định chiều theo sơn của sao thay; hai cách cho kết quả khác nhau ở một số tinh bàn. Bài này và các con số dưới đây theo cách phổ biến.

Ví dụ: tọa Tý hướng Ngọ vận 9, chính và kiêm

Phép thường (đã lập từng bước ở bài lập tinh bàn): sơn tinh 5 mượn Ly, sơn cùng nguyên long là Ngọ, âm, bay nghịch; hướng tinh 4 thuộc Tốn, sơn cùng nguyên long là Tốn, dương, bay thuận.

Thế quái: Ngọ tra bảng ra 9, nên sơn tinh khởi 9 bay nghịch. Tốn tra bảng ra 6, nên hướng tinh khởi 6 bay thuận.

Phép thường cho cục song tinh đáo tọa: hai sao 9 cùng ở Bắc. Thế quái thì sơn tinh 9 vào giữa nhà, hướng tinh 9 ra Đông Bắc — không sao vượng nào còn ở tọa hay hướng. Phản ngâm toàn bàn sơn tinh của phép thường cũng biến mất. Hai căn nhà này, cùng gọi "tọa Tý hướng Ngọ", được đọc như hai căn khác nhau.

Thế quái làm đổi bao nhiêu tinh bàn

Chúng tôi tính đủ 24 sơn cho từng vận, so tinh bàn thế quái với phép thường:

Trong vận 9, chỉ hai sơn Mão và Dậu cho cùng tinh bàn ở cả hai phép; 22 sơn còn lại đổi ít nhất một lớp. Nói cách khác, với gần như mọi căn nhà vận 9 nằm trong vùng kiêm, câu hỏi "chính hay kiêm" quyết định tinh bàn.

Thế quái không chỉ làm xấu đi. Ví dụ hay được các sách dẫn: nhà tọa Thìn hướng Tuất vận 8 là thượng sơn hạ thủy theo phép thường, nhưng thế quái cho ra vượng sơn vượng hướng. Bốn cục này giải ở bài bốn cục cơ bản.

Vì sao đo sai 3 độ đổi cả tinh bàn

Gộp ngưỡng kiêm với độ rộng của sơn, một căn nhà có thể rơi vào ba tinh bàn trong khoảng chưa tới 10 độ. Lấy một nhà hướng thật 176 độ:

• La bàn điện thoại đặt cạnh khung cửa sắt báo 179 độ → Ngọ chính hướng → phép thường, song tinh đáo tọa (vận 9).
• Đo bằng la kinh ở giữa sân báo 176 độ → Ngọ lệch 4 độ → theo cách chia chặt là thế quái.
• Người khác đo 172 độ → đã sang sơn Bính → tinh bàn Bính hoàn toàn khác.

Sai số 3 – 5 độ là bình thường với la bàn điện thoại trong nhà có thép, điện, loa (bài đo hướng nhà sai ở đâu). Phần lớn chuyện "hai thầy xem một nhà ra hai kết luận" bắt đầu từ đây, trước cả khi bàn đến cách luận.

Sách cổ nói gì

Khôn, Nhâm, Ất — Cự Môn từ đầu mà ra; Cấn, Bính, Tân — chỗ nào cũng là Phá Quân; Tốn, Thìn, Hợi — đều là ngôi Vũ Khúc; Giáp, Quý, Thân — Tham Lang một đường mà đi. — Thanh Nang Áo Ngữ

Bình: bốn câu này mở đầu Thanh Nang Áo Ngữ và từ lâu được giải theo nhiều cách. Phái Thẩm Thị đọc đây là gốc của phép thế quái: Cự Môn là 2, Phá Quân là 7, Vũ Khúc là 6, Tham Lang là 1 — khớp đúng bảng thay sao ở trên cho mười hai sơn này. Thế Quái Ca về sau bổ sung các sơn còn lại (Tý, Mão, Mùi, Càn, Tỵ, Tuất, Dậu, Sửu, Dần, Ngọ, Canh, Đinh) và thêm Hữu Bật là 9. Phái khác, nhất là Đại Quái, đọc bốn câu này theo 64 quẻ; xem bài Đại Quái và Phi Tinh. Thẩm Thị Huyền Không Học đại ý dặn: nhà kiêm hướng nhiều mà vẫn dùng tinh bàn chính thì luận không ứng, phải dùng thế quái.

Đọc cho đúng mức

Thế quái là chỗ các phái khác nhau nhiều nhất. Ngưỡng độ, cách định chiều bay, việc số 5 có thay hay không, nhà kiêm về bên trái và bên phải có khác nhau không — mỗi điểm đều có phái chủ trương khác. Bài này theo cách phổ biến nhất của dòng Thẩm Thị và nói rõ chỗ khác khi biết.

Thế quái không cứu được số đo tồi. Phép này chỉ có nghĩa khi số độ đáng tin đến từng độ. Với la bàn điện thoại đo một lần, chưa nên bàn đến thế quái.

Công cụ của site hiện lập phép thường. Khi hướng nằm gần ranh giới, công cụ có báo khoảng cách tới ranh giới; nhà trong vùng kiêm nên được người làm nghề lập thêm tinh bàn thế quái để so.

Việc nên làm

• Đo hướng ít nhất ba lần ở ba điểm, ghi cả số độ chứ không chỉ tên sơn. Tính khoảng cách đến tâm sơn gần nhất (tâm các sơn nằm ở 0, 15, 30… độ).
• Lệch dưới 3 độ: dùng phép thường, yên tâm. Lệch 3 – 6 độ: lập cả hai tinh bàn và xem chỗ khác nhau. Sát ranh giới: đọc bài không vong trước.
• Khi xây mới và còn chọn được hướng, nhiều thầy khuyên đặt nhà gần tâm sơn để khỏi rơi vào vùng tranh cãi.
• Đừng xoay bàn ghế, đổi cửa chỉ vì một bảng thế quái lập từ một lần đo.

Nguồn tham khảo

• Thanh Nang Áo Ngữ, gắn tên Dương Quân Tùng — bốn câu mở đầu "Khôn Nhâm Ất…".
• Thế Quái Ca — khẩu quyết lưu truyền trong phái Tam Nguyên, mở rộng bốn câu trên cho 24 sơn.
• Thẩm Trúc Nhưng — Thẩm Thị Huyền Không Học, phần kiêm hướng và thế quái, đại ý.
• Tinh bàn thế quái và bảng đếm theo vận: tính bằng lớp tinh bàn của aihuyenhoc.com cộng bảng thay sao ở trên, kiểm tay ví dụ tọa Tý vận 9.