Người tuổi Hợi theo sách cổ: rộng lượng, thật thà

Người tuổi Hợi là người sinh năm âm lịch có chi Hợi, gần đây là 1971, 1983, 1995, 2007, 2019. Hợi thuộc Thuỷ, tháng Mười âm lịch đầu mùa đông, phương Tây Bắc lệch Bắc. Hợi là chi cuối cùng của vòng mười hai chi, nhưng sách cổ lại đặt ở Hợi chỗ Trường Sinh của Mộc: kết thúc của vòng này mang sẵn hạt giống của vòng sau.

Con lợn, và một chỗ khác của người Nhật

Người Việt và người Hoa gọi tuổi Hợi là tuổi Lợn; người Nhật thì đặt ở chỗ này con lợn rừng. Phép tính can chi không đổi theo con vật.

Lớp phủ của con lợn nhà trên tính cách tuổi Hợi khá đậm: hiền, thật thà, rộng rãi, dễ sống, thích an nhàn, có phúc ăn uống. Một phần các nét này có thể suy từ chữ Hợi; phần khác thuần là hình ảnh con vật trong đời sống nông nghiệp, nơi con lợn là của để dành, là bữa cỗ ngày Tết.

Hợi trong vòng địa chi: đầu đông, thuần âm

• Tháng Hợi là tháng Mười âm lịch, có tiết Lập Đông và Tiểu Tuyết. Trong mười hai quẻ chỉ mùa, tháng Hợi ứng quẻ Khôn: cả sáu hào đều âm. Đây là tháng âm khí đầy nhất trước khi Đông Chí ở tháng Tý cho một hào dương trở lại.
• Giờ Hợi từ 21 đến 23 giờ.
• Phương Hợi ở Tây Bắc lệch Bắc (khoảng 330 độ trên la kinh), thuộc quẻ Càn.
• Hành: Thuỷ. Can tàng trong Hợi có Nhâm Thuỷ là chính, kèm Giáp Mộc.

Hợi đứng ở chỗ đối xứng với Tỵ: Tỵ là quẻ Càn sáu hào dương, Hợi là quẻ Khôn sáu hào âm. Giáp Mộc tàng trong Hợi là hạt giống nằm trong đất lạnh: chưa thấy gì trên mặt, nhưng đã có mầm.

Hợi là Trường Sinh của Mộc

Bốn chi Dần, Thân, Tỵ, Hợi là tứ sinh: Hoả sinh ở Dần, Thuỷ sinh ở Thân, Kim sinh ở Tỵ, Mộc sinh ở Hợi. Theo vòng trường sinh mà Tam Mệnh Thông Hội và các sách Tử Bình dùng:

Ba chi Hợi – Mão – Mùi vì vậy hợp thành Mộc cục: Hợi là hạt giống trong đất đông, Mão là cây xanh nhất giữa xuân, Mùi là nơi cây cỏ già được thu lại. Hình ảnh thật của mùa: tháng Mười âm lịch ở miền Bắc là lúc gieo mạ, trồng cây vụ đông; người xưa nói Thuỷ sinh Mộc cũng từ hình ảnh hạt giống trong đất ẩm.

Tứ sinh cũng là bốn chỗ Dịch Mã. Với nhóm Hợi – Mão – Mùi, Mã an ở chi xung với Trường Sinh Hợi, tức Tỵ. Còn Hợi là Mã của nhóm Tỵ – Dậu – Sửu. Theo cách an của Tử Vi Việt, người tuổi Hợi có Đào Hoa ở Tý, Thiên Mã ở Tỵ, Hoa Cái ở Mùi.

Cuối vòng chi: kết thúc mang sẵn khởi đầu

Hợi là chi thứ mười hai. Sau Hợi là Tý, vòng mới bắt đầu. Sách cổ không coi Hợi là "đuôi" mà coi là chỗ gói lại:

• Tư Mã Thiên giảng Hợi là "cai", bao gồm, gói trọn; dương khí lúc ấy ẩn ở dưới (xem mục Sách cổ).
• Thuyết Văn Giải Tự của Hứa Thận xếp các chữ theo bộ, và chữ khép lại cả bộ sách là chữ Hợi. Lời giảng ở cuối sách, đại ý: Hợi rồi sinh ra Tý, lại bắt đầu từ chữ Một. Hứa Thận mở sách bằng chữ Nhất (một) và khép sách bằng chữ Hợi, để vòng chữ cũng như vòng năm: hết rồi lại bắt đầu.

Hình ảnh ấy hợp với tính "rộng lượng" người ta gán cho tuổi Hợi: một người đứng ở cuối vòng, thấy được cả vòng, nên dễ bỏ qua. Và hợp với tính "lạc quan": trong tháng thuần âm đã có mầm Giáp Mộc.

Năm 2027: năm cuối tam tai

Năm Đinh Mùi 2027, theo cách tính phổ biến ở Việt Nam, tuổi Hợi cùng tuổi Mão, tuổi Mùi ở năm cuối của tam tai (chuỗi Tỵ 2025, Ngọ 2026, Mùi 2027). Từ Tết Mậu Thân 2028, ba tuổi này ra khỏi tam tai. Tuổi Hợi không phạm Thái Tuế năm 2027; ngược lại, Mùi nằm trong chính nhóm tam hợp Hợi – Mão – Mùi. Bài tam tai 2027 giải vì sao năm cuối thường được coi nhẹ hơn; đọc kỹ năm này ở bài tử vi 2027 tuổi Hợi.

Năm năm sinh gần nhất

Chi Hợi đi với năm can âm: Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý. Quan hệ can chi đọc theo năm loại có gốc từ Hoài Nam Tử: can sinh chi là Bảo, chi sinh can là Nghĩa, cùng hành là Chuyên, can khắc chi là Chế, chi khắc can là Phạt.

Khoảng ngày sinh tính bằng bộ âm lịch của site theo Tết Việt Nam; can chi, nạp âm tính bằng máy và đối chiếu tay với bảng hoa giáp. Kỷ Hợi 1959 lặp lại can chi, nạp âm của 2019.

Tân Hợi 1971 — Thoa Xuyến Kim. Can Kim sinh chi Thuỷ, loại "bảo": kim lạnh đọng nước. Nạp âm vàng trâm xuyến. Năm 2027 tuổi mụ 57, lứa đã qua nhiều thăng trầm, thường là người được nhờ cậy trong họ hàng.

Quý Hợi 1983 — Đại Hải Thuỷ. Can và chi cùng Thuỷ, loại "chuyên"; và Quý Hợi là can chi cuối cùng của cả vòng sáu mươi hoa giáp. Nét Hợi đậm nhất: rộng, sâu, chứa được nhiều. Nạp âm nước biển lớn, đúng hình ảnh cuối vòng. Năm 2027 tuổi mụ 45, giữa đời.

Ất Hợi 1995 — Sơn Đầu Hoả. Chi Thuỷ sinh can Mộc, loại "nghĩa": nước nuôi cỏ hoa. Ất Mộc ngồi trên đúng chỗ Trường Sinh của Mộc. Nét thường được đọc là mềm, khéo, có sức lớn lên. Năm 2027 tuổi mụ 33.

Đinh Hợi 2007 — Ốc Thượng Thổ. Chi Thuỷ khắc can Hoả, loại "phạt": nước gặp đốm lửa nhỏ. Nạp âm ngói trên mái, thứ đất đã qua lửa nung để che mưa. Năm 2027 tuổi mụ 21, giai đoạn học và thử việc.

Kỷ Hợi 2019 — Bình Địa Mộc. Can Thổ khắc chi Thuỷ, loại "chế": đất đắp bờ giữ nước. Lứa này năm 2027 tuổi mụ 9; không gán tính cách cho trẻ đang lớn.

Tuổi Hợi với các con giáp khác

Hợi với Dần vừa lục hợp vừa lục phá, giống cặp Tỵ – Thân: gần mà dễ va (bài lục hợp, lục hại, tam hình). Bảng đủ các cặp ở bài tuổi Hợi hợp tuổi nào.

Sách cổ nói gì

Dịch: Hợi là "cai", gói trọn. Nói dương khí ẩn ở dưới, nên gọi là gói trọn. — Sử Ký, Luật Thư

Bình: "cai" là bao gồm, ôm hết. Tháng Mười thuần âm, nhưng dương không mất mà nằm ẩn bên dưới, được âm ôm lấy. Đó là gốc của nét "bao dung" người ta gán cho tuổi Hợi, và cũng là gốc của Mộc trường sinh ở Hợi.

Thuyết Văn Giải Tự giảng Hợi, đại ý: Hợi là "cai", rễ cỏ; tháng Mười dương nhỏ bắt đầu dấy lên, tiếp với âm đang thịnh; và ở cuối sách, Hợi rồi sinh Tý, lại bắt đầu từ Một. Bình: một bộ từ điển hai nghìn năm tuổi khép lại bằng ý "hết rồi lại bắt đầu" là một cách đọc tuổi Hợi đẹp hơn mọi câu phán.

Hoài Nam Tử, thiên Thiên Văn Huấn, đại ý: mẹ sinh con là "bảo", con sinh mẹ là "nghĩa", cùng hành là "chuyên", mẹ thắng con là "chế", con thắng mẹ là "khốn"; sách đời sau lấy can làm mẹ, chi làm con, đổi "khốn" thành "phạt". Đây là khung của bảng năm năm sinh ở trên.

Đọc cho đúng mức

• Chi năm là một trụ trong bốn. Người tuổi Hợi sinh tháng, ngày, giờ khác nhau có thể sắc sảo, toan tính hơn mọi mô tả "thật thà". Xem bốn con giáp của một người.
• "Tuổi Lợn ham ăn, lười" là lớp phủ của con vật, không có cơ sở gì trong sách can chi.
• Tam tai năm cuối không phải lời báo xấu. Đó là một lớp lịch dân gian; việc lớn nên làm cẩn thận như mọi năm.
• Nét chung không thay lá số. Một phần mười hai dân số không có chung một tính cách.

Việc nên làm

• Dùng sự rộng lượng vào việc cần giữ hoà khí: chăm sóc, hoà giải, làm việc nhóm.
• Tập kiểm lại trước khi tin hẳn, nhất là chuyện tiền bạc với người mới quen.
• Năm 2027: khép lại cho gọn những việc dở dang của mấy năm qua; đúng tinh thần "cuối vòng".
• Với người sinh tháng Một, tháng Hai dương lịch: kiểm lại ngày Tết của năm sinh, ví dụ Tết Ất Hợi là 31/1/1995, sinh trước ngày đó là tuổi Tuất.

Nguồn tham khảo

• Tư Mã Thiên, Sử Ký — Luật Thư, đoạn giảng mười hai chi.
• Hứa Thận, Thuyết Văn Giải Tự — chữ Hợi và lời giảng ở cuối sách (đại ý).
• Vạn Dân Anh, Tam Mệnh Thông Hội — vòng trường sinh, Dịch Mã (đại ý).
• Hoài Nam Tử — thiên Thiên Văn Huấn, năm loại quan hệ ngũ hành (đại ý).
• Ngày Tết, can chi, nạp âm các năm; vị trí Đào Hoa, Thiên Mã, Hoa Cái; quan hệ Thái Tuế, tam tai năm 2027: bộ âm lịch và bộ máy của aihuyenhoc.com.