Phong thủy cầu thang trong nhà phố: vị trí, chiều lên và cầu thang giữa nhà

Sách nhà ở cổ không có mục cầu thang: Dương Trạch Tam Yếu viết cho nhà thấp tầng, chỉ xét cửa, gian chính, bếp. Các thầy Huyền Không đời sau coi cầu thang là "cửa phụ" đưa khí từ tầng dưới lên tầng trên, nên xét chân thang nằm ở ô sao nào. Ngoài lớp ấy, cầu thang tốt là cầu thang sáng, thoáng, không đổ thẳng ra cửa và bậc đều chân.

Vì sao sách cổ không bàn cầu thang

Nhà ở mà các sách Bát Trạch, Dương Trạch Tam Yếu (gắn tên Triệu Cửu Phong đời Thanh) nhắm tới là nhà một tầng, nhiều dãy quanh sân. Lầu gác có, nhưng là phần phụ: lầu đọc sách, lầu chứa đồ, gác chuông. Cả nhà ăn ở trên mặt đất. Vì vậy sách xét cửa, gian chính, bếp, giếng, đường đi trong sân, và gần như không có chỗ cho cầu thang.

Nhà ống Việt Nam thì ngược lại: đất hẹp nên nhà phải lên cao, ba bốn năm tầng là thường. Cầu thang thành xương sống của nhà: mọi người đi qua nó nhiều lần mỗi ngày, gió và ánh sáng từ giếng trời theo nó xuống tầng trệt, và nó chiếm khoảng 10 – 15% diện tích sàn mỗi tầng. Một bộ phận quan trọng như thế mà sách không nói, nên các quy tắc cầu thang hiện có đều là suy rộng của thời nay.

Có hai dòng suy rộng chính, nên tách ra để đọc:

1. Dòng hình thế (suy từ loan đầu): cầu thang như một dòng chảy, xét nó có "đổ thẳng" ra cửa không, có cắt ngang nhà không, có tối và bí không.
2. Dòng lý khí Huyền Không: cầu thang như một cửa phụ, xét nó nằm ở ô nào trên tinh bàn.

Ngoài hai dòng đó là một lớp lời truyền (số bậc, chiều lên trái hay phải, gầm thang kiêng gì) mà phần lớn không có nguồn sách.

Dòng hình thế: những điều có lý do thực tế

Chuyện cầu thang đối diện cửa có bài riêng: cầu thang đối diện cửa chính.

Câu "cầu thang ở giữa nhà như dao đâm vào tim" là lời truyền, không có nguồn sách. Với nhà ống, cầu thang giữa nhà đi cùng giếng trời là giải pháp thông gió chuẩn: không khí nóng bốc lên theo giếng trời, kéo gió mát từ cửa trước và cửa sau vào. Bỏ cầu thang giữa nhà chỉ vì một lời ví von là bỏ đi cái lợi thật.

Dòng Huyền Không: cầu thang là cửa phụ

Huyền Không Phi Tinh đọc nhà theo chín ô, mỗi ô có sao của vận nhà xây (xem Huyền Không Phi Tinh là gì). Thẩm Thị Huyền Không Học, đại ý, coi những chỗ động (cửa, lối đi, chỗ người qua lại nhiều) là chỗ sao được "kích" lên, còn chỗ tĩnh (giường, chỗ ngồi lâu) là chỗ hưởng sao.

Các thầy đời sau suy ra: tầng trên của nhà phố không có cửa ra đường; khí lên tầng trên qua cầu thang. Vậy đầu thang ở mỗi tầng giống như cửa của tầng đó, và chân thang ở tầng trệt là chỗ động lớn thứ hai sau cửa chính. Từ đó có hai lời khuyên hay gặp:

• Chân thang nên nằm ở ô có hướng tinh vượng hoặc sinh của vận hiện tại (vận 9 là sao 9 vượng, sao 1 sinh).
• Tránh để chân thang ở ô có sao 5 hoặc sao 2 của nhà, vì chỗ động làm hai sao này mạnh thêm.

Đây là suy rộng, và ngay trong phái Huyền Không cũng có thầy cho rằng cầu thang chỉ là lối đi nội bộ, không đủ tư cách làm cửa. Bài phòng khách tầng 2 bàn kỹ hơn chuyện đầu thang làm cửa cho tầng trên.

Ví dụ: nhà ống 4 x 16 m hướng Nam, vào ở năm 2025

Lấy căn nhà quen thuộc: ngang 4 m, sâu 16 m, mặt tiền nhìn hướng Nam (tọa Tý hướng Ngọ), vào ở năm 2025, tức vận 9. Tinh bàn tính bằng công cụ tinh bàn Huyền Không của site, kiểm tay theo phép bay thuận nghịch:

Đọc theo cách các thầy Huyền Không hay đọc:

• Cầu thang giữa nhà rơi vào ô giữa: hướng tinh 4 (đã qua thời), sơn tinh 5. Đây không phải chỗ đẹp theo lời khuyên trên, nhưng cũng không phải chỗ có hướng tinh 5 hay 2. Với nhà ống, giữ cầu thang giữa nhà vì lợi thông gió và giữ nó sáng, sạch là cách xử lý hợp lý.
• Cầu thang đặt phía sau nhà (ô Bắc) rơi vào chỗ có hướng tinh 9, sao vượng của vận 9. Theo Huyền Không đây là vị trí tốt hơn cho một "cửa phụ". Nhưng cầu thang sau nhà làm tầng trệt dài thành một lối đi xuyên từ cửa tới cuối nhà, phòng khách và bếp bị cắt khỏi nhau; cần cân nhắc cả hai mặt.
• Năm 2027, sao Ngũ Hoàng năm bay vào ô Bắc. Nếu cầu thang nằm ở phía sau nhà, các thầy Huyền Không khuyên hoãn việc đục phá, thay bậc, sửa lớn cầu thang trong năm này; đi lại bình thường thì không sao. Cầu thang giữa nhà năm 2027 nhận sao năm 9, không có lưu ý về sửa chữa. Lịch tháng có ở bài sửa nhà năm 2027 tháng nào.

Nhà của bạn lệch vài độ là có thể sang sơn khác, vào ở năm khác là có thể sang vận khác. Dùng công cụ với số độ đo thật trước khi áp ví dụ này.

Chiều lên: trái hay phải

Có ít nhất ba lời truyền về chiều lên cầu thang, và chúng mâu thuẫn nhau:

• "Cầu thang phải xoay theo chiều kim đồng hồ khi đi lên" (lấy ý thuận chiều trời);
• "Lên thang phải rẽ về phía Thanh Long", tức bên trái của nhà khi đứng trong nhà nhìn ra;
• "Bậc đầu tiên phải bước bằng chân trái" (gắn với số bậc).

Không lời nào trong ba lời trên có nguồn trong các sách nhà ở cổ đã nêu. Chúng tôi không tìm thấy căn cứ để chọn lời nào. Tiêu chí thật sự là: chiều lên sao cho chân thang không đổ thẳng ra cửa, đầu thang ở mỗi tầng mở ra khoảng trống có ánh sáng chứ không đâm thẳng vào cửa phòng ngủ hay cửa nhà vệ sinh.

Số đo một cầu thang nhà phố dễ đi

Nếu muốn chọn bề rộng thang theo thước Lỗ Ban, đây là khoảng rỗng nên thợ thường dùng thước 52,2 cm: 810 mm hoặc 1.010 – 1.080 mm nằm trong cung tốt; 900 mm, cỡ hay làm nhất, lại rơi vào cung Cô Độc. Tra từng số bằng công cụ thước Lỗ Ban.

Sách cổ nói gì

Dương Trạch Tam Yếu, đại ý, xét nhà qua ba thứ cửa, gian chính, bếp; ba thứ này đều nằm trên mặt đất của một ngôi nhà thấp tầng. — Dương Trạch Tam Yếu

Bình: sự vắng mặt của cầu thang trong sách không phải là sơ sót, mà là dấu vết của kiểu nhà mà sách viết cho. Đọc sách cổ để xét nhà phố năm tầng thì phải nhận rằng mình đang suy rộng, không phải đang trích.

Thẩm Thị Huyền Không Học, đại ý, coi chỗ động trong nhà (cửa, lối đi) là nơi sao được kích phát, chỗ tĩnh là nơi người hưởng sao. — Thẩm Thị Huyền Không Học

Bình: lời khuyên "cầu thang là cửa phụ" đứng trên ý này. Nó hợp lý trong hệ của Huyền Không, nhưng sách không nhắc tới cầu thang.

Táng Thư, đại ý: khí theo gió thì tán, gặp nước chặn thì dừng. — Táng Thư

Bình: đây là gốc của lời khuyên "chân thang không đổ thẳng ra cửa": một dòng đi một mạch từ trên xuống, ra thẳng ngoài cửa là dòng không có chỗ dừng.

Đọc cho đúng mức

• Không có quy tắc cầu thang nào trong sách cổ. Mọi quy tắc đều là suy rộng; dòng hình thế có lý do thực tế rõ nhất.
• Huyền Không xét cầu thang theo ô sao là quan điểm của một số thầy, không phải của mọi thầy trong phái.
• Chiều lên, số bậc, bước chân đầu là lời truyền; đừng phá cầu thang đã xây chỉ vì chúng.
• An toàn đi trước: bậc đều, mặt bậc chống trơn, tay vịn chắc, đủ sáng ban đêm. Đây là những thứ thật sự giữ người già và trẻ nhỏ khỏi té ngã.

Việc nên làm

• Kiểm ba điều trước: chân thang có đổ thẳng ra cửa không, cầu thang có đủ sáng không, bậc có đều không.
• Nếu chân thang đối cửa và không đổi được, quay bậc đầu hoặc đặt vách lửng (xem bài đối diện cửa chính đã dẫn).
• Muốn xét theo Huyền Không: đo hướng nhà, lập tinh bàn theo năm vào ở, xem chân thang nằm ở ô nào.
• Năm 2027, nếu chân thang hoặc phần lớn cầu thang nằm ở phía Bắc nhà, dời các việc sửa lớn sang năm khác khi việc chưa gấp.
• Lắp đèn cảm ứng hoặc đèn chân bậc cho người dậy đêm.

Với nhà có cầu thang ở phía Bắc, năm 2027 trùng Ngũ Hoàng năm, có gia đình đặt một vật bằng kim loại ở chiếu nghỉ như lời nhắc giữ yên chỗ đó trong năm. Theo ngũ hành, Kim làm tiết Thổ của sao 5; vật ấy là biểu tượng, còn việc hoãn sửa chữa mới là phần chính.

🔯Tinh bàn Huyền Không
Lập tinh bàn theo vận và toạ hướng, phi tinh năm – tháng.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Dương Trạch Tam Yếu, gắn tên Triệu Cửu Phong, đời Thanh — đại ý.
• Thẩm Trúc Nhưng, Thẩm Thị Huyền Không Học — chỗ động, chỗ tĩnh, đại ý.
• Táng Thư, gắn tên Quách Phác — đại ý.
• Tinh bàn tọa Tý hướng Ngọ vận 9, sao năm 2027 và bề rộng thang theo thước 52,2 cm tính bằng công cụ aihuyenhoc.com.