Tam tai tháng, tam tai ngày: lớp phụ ít ai biết, cách tính và có cần bận tâm không

Tam tai tháng và tam tai ngày dùng lại đúng ba địa chi của tam tai năm: nhóm tuổi Thân, Tý, Thìn có tam tai năm Dần, Mão, Thìn thì cũng có tam tai tháng Dần, Mão, Thìn (tháng Giêng, Hai, Ba âm lịch) và tam tai ngày Dần, Mão, Thìn. Lớp phụ này ít ai dùng, và có lý do: tính đủ ba lớp cho năm 2027, ngày nào cũng có ít nhất ba con giáp "phạm", phần lớn các ngày là sáu đến chín con giáp.

Cách tính: ba chi dùng cho cả năm, tháng, ngày

Tam tai năm đã quen thuộc (bài tam tai): mỗi nhóm tam hợp gặp ba năm liên tiếp. Lớp tháng và ngày lấy nguyên ba chi ấy, áp vào chi của tháng và chi của ngày:

Tháng Giêng là tháng Dần, nên đổi chi ra tháng rất gọn. Nhìn cột tháng sẽ thấy một điều thú vị: tam tai tháng của mỗi nhóm chính là một mùa. Nhóm Thuỷ (Thân Tý Thìn) gặp tam tai vào mùa xuân, nhóm Mộc (Hợi Mão Mùi) vào mùa hạ, nhóm Hoả (Dần Ngọ Tuất) vào mùa thu, nhóm Kim (Tỵ Dậu Sửu) vào mùa đông. Lý do nằm ở gốc của tam tai: ba chi ấy là ba chặng Bệnh, Tử, Mộ của hành nhóm trên vòng Trường Sinh, và luôn trọn một phương hội, một mùa (bài tam tai từ đâu ra giải kỹ).

Lịch tam tai tháng năm Đinh Mùi 2027

Đổi tháng âm sang dương lịch bằng bộ lịch của site (năm 2027 không có tháng nhuận):

Năm Đinh Mùi là năm cuối của đợt tam tai nhóm Hợi, Mão, Mùi (đợt 2025 – 2027). Vậy người tuổi Hợi, Mão, Mùi trong khoảng 6/5 đến 1/8/2027 gặp cả tam tai năm lẫn tam tai tháng; và trong khoảng ấy, những ngày Tỵ, Ngọ, Mùi là ngày "đủ ba lớp". Đếm bằng máy: 21 ngày trong cả năm.

Xét đủ ba lớp thì sao: những con số của năm 2027

Chúng tôi chạy từng ngày của năm âm Đinh Mùi (6/2/2027 – 25/1/2028, 354 ngày) qua cả ba lớp năm, tháng, ngày:

Đọc dòng cuối: ngày nào trong năm 2027 cũng có ít nhất một nhóm (ba con giáp) đang "phạm" tam tai; 333 trên 354 ngày có từ hai nhóm trở lên, tức sáu đến chín trong mười hai con giáp. Với người không ở năm tam tai, cứ hơn hai ngày lại có gần một ngày dính lớp tháng hoặc lớp ngày.

Đó là lý do lập luận "đúng mức" ở đây rất đơn giản: một lời kiêng phủ gần một nửa số ngày của mọi người thì không còn giúp phân biệt được ngày nào với ngày nào. Nếu dùng nó để chọn ngày, gần như không còn ngày để chọn; nếu dùng nó để giải thích việc không may, ngày nào cũng giải thích được.

Hai lối dùng lớp phụ, một lối nên tránh

Người làm lịch dùng tam tai tháng, ngày theo hai lối khác nhau:

• Chỉ trong năm tam tai. Đang ở năm tam tai thì xem thêm tháng nào, ngày nào là "trùng tam tai" để dè dặt hơn với việc lớn. Năm 2027, lối này chỉ áp cho người tuổi Hợi, Mão, Mùi, tập trung vào tháng Tư đến tháng Sáu âm. Lối này hẹp, có chủ ý, và là lối các thầy cẩn trọng hay dùng.
• Áp cho mọi năm, mọi người. Đây là lối cho ra những con số ở bảng trên: gần một nửa số ngày của ai cũng "phạm". Lối này nên tránh.
• Không nên cộng tam tai ngày vào bộ lọc chọn ngày như một lớp loại bỏ. Bộ lọc chọn ngày đã có nhiều lớp (hoàng đạo, trực, sao ngày, xung tuổi); thêm một lớp loại 25% số ngày của mỗi người là làm cạn lựa chọn mà không có cơ sở văn bản vững.

Tháng âm hay tháng tiết

Một dị biệt nhỏ: tháng tam tai tính theo tháng âm lịch (Giêng là tháng Dần) hay theo tháng tiết khí (tháng Dần bắt đầu từ Lập Xuân)? Lịch dân gian phần lớn dùng tháng âm, như bảng trên. Người quen phép chọn ngày theo tiết khí thì lấy mốc tiết; hai cách lệch nhau từ vài ngày đến gần một tháng ở đầu mỗi mùa. Với một lớp phụ như thế này, chênh lệch ấy càng cho thấy nên dùng nó nhẹ tay.

Sách cổ nói gì

Tam tai theo tuổi là lệ của lịch dân gian Việt Nam, đại ý: mỗi nhóm tam hợp gặp ba năm tam tai liên tiếp; lớp tháng và ngày dùng lại ba chi ấy. Chúng tôi chưa tìm được một văn bản cổ ghi lớp tháng, ngày như một phép riêng; nó xuất hiện trong lịch in và lời truyền của người làm nghề.

Hiệp Kỷ Biện Phương Thư, bộ sách tuyển trạch triều Thanh, có Tam Sát theo năm và theo tháng, đại ý: là những phương kiêng động thổ, sửa chữa, tính từ nhóm tam hợp của chi năm hay chi tháng. Bình: ở sách chọn ngày Trung Hoa, "sát theo tháng" là phương kiêng trong tháng, không phải ngày kiêng theo tuổi người. Tam tai tháng, ngày của ta là lối áp cùng ý tưởng ấy vào tuổi, và như các con số cho thấy, lối áp ấy phủ quá rộng.

Đọc cho đúng mức

• Bảng ngày và các con số tính bằng bộ lịch của site theo tháng âm lịch; theo tháng tiết sẽ lệch ở đầu mỗi mùa.
• Tam tai năm đã là một lớp nhiều thầy coi là phụ so với Kim Lâu, Hoang Ốc khi xem tuổi làm nhà (xem ba phép tuổi làm nhà); tam tai tháng, ngày còn phụ hơn nữa.
• Không có văn bản cổ chuẩn cho lớp tháng, ngày; đây là thực hành truyền miệng, mỗi thầy dùng mỗi khác.
• Không lớp lịch nào thay được việc chuẩn bị cho một việc lớn: kế hoạch, sức khoẻ, tiền, người cùng làm.

Việc nên làm

• Nếu đang ở năm tam tai (năm 2027 là tuổi Hợi, Mão, Mùi), khi chọn ngày cho việc lớn trong tháng Tư đến tháng Sáu âm, có thể tránh thêm ngày Tỵ, Ngọ, Mùi nếu còn nhiều lựa chọn. Mức kiêng thật của năm tam tai với cưới, làm nhà có ở bài năm tam tai có nên cưới.
• Không ở năm tam tai thì không cần xét lớp tháng, ngày.
• Khi chọn ngày, ưu tiên các lớp chính: ngày không xung tuổi, hoàng đạo, trực hợp việc (công cụ chọn ngày lọc sẵn các lớp này).
• Đừng dùng tam tai tháng, ngày để giải thích mọi chuyện không may; với tỉ lệ gần một nửa số ngày, lúc nào cũng "khớp".

🎯Chọn ngày theo việc
Cưới hỏi, động thổ, nhập trạch, khai trương — lọc ngày hợp tuổi trong khoảng bạn chọn.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Lệ tam tai trong lịch dân gian Việt Nam: ba năm theo nhóm tam hợp, lớp tháng và ngày (đại ý).
• Hiệp Kỷ Biện Phương Thư — Tam Sát theo năm, theo tháng (đại ý).
• Ngày đầu tháng âm năm Đinh Mùi và số ngày dính từng lớp: tính bằng bộ lịch âm và hàm can chi ngày của aihuyenhoc.com, quét đủ 354 ngày.