Thuyền buồm phong thủy: "thuận buồm xuôi gió", mũi thuyền hướng vào nhà hay ra ngoài

Thuyền buồm phong thủy là biểu tượng đến từ thành ngữ "thuận buồm xuôi gió", không có trong cổ thư phong thủy. Lời khuyên phổ biến là để mũi thuyền hướng vào trong nhà, theo hình ảnh thuyền chở hàng về; đó là suy diễn từ hình ảnh, không phải phép trong sách. Cách đặt hợp lý là ở kệ trưng bày, mũi không chĩa vào chỗ người ngồi, tránh nắng và lối đi.

Biểu tượng này đến từ đâu

"Thuận buồm xuôi gió" là thành ngữ tiếng Việt quen thuộc, nghĩa là việc đi suôn sẻ; tiếng Hán có câu gần nghĩa "nhất phàm phong thuận" — một cánh buồm thuận gió. Mô hình thuyền buồm làm quà khai trương, quà tân gia lấy nghĩa từ chính câu chúc ấy. Nói cách khác, chiếc thuyền là một lời chúc được tạc thành hình, giống như tranh "Mã đáo thành công" là một thành ngữ được vẽ ra.

Lật các sách phong thủy chính — Táng Thư, Bát Trạch Minh Kính, Dương Trạch Tam Yếu, Thẩm Thị Huyền Không Học — chúng tôi không thấy chương nào bàn chuyện bày mô hình thuyền trong nhà, chứ chưa nói đến chuyện mũi thuyền quay hướng nào. Thuyền buồm nằm trong nhóm vật phẩm mới, ra đời cùng thị trường quà tặng vài chục năm gần đây.

Hình ảnh gần nhất trong kinh điển: quẻ Hoán

Nếu tìm con thuyền trong kinh điển, chỗ gần nhất là Kinh Dịch. Hệ Từ hạ kể các bậc thánh xưa làm ra đồ dùng theo hình tượng quẻ, trong đó có thuyền:

Khoét gỗ làm thuyền, đẽo gỗ làm mái chèo; cái lợi của thuyền và chèo là để qua chỗ không thông, đi xa mà lợi cho thiên hạ — có lẽ lấy ý ở quẻ Hoán. — Chu Dịch, Hệ Từ hạ

Quẻ Hoán (số 59) là Phong trên Thủy — gió đi trên mặt nước, đúng hình con thuyền căng buồm. Lời quẻ viết: "Hoán: hanh. Vương cách hữu miếu, lợi thiệp đại xuyên, lợi trinh" — Hoán thì thông; vua đến nhà miếu; lợi qua sông lớn; lợi giữ chính.

Chỗ thú vị mà người bán thuyền ít nhắc: chữ Hoán còn có nghĩa là tan ra, tản đi — như băng tan, như lòng người ly tán. Quẻ Hoán nói về lúc mọi thứ đang tản ra, và việc của người quân tử là tụ lại bằng lễ (nhà miếu) và bằng việc chung (qua sông lớn). Con thuyền trong Kinh Dịch vì thế không phải biểu tượng "chở của về", mà là phương tiện nối những chỗ bị chia cắt. Hiểu như vậy, một chiếc thuyền trong văn phòng hợp với ý "nối người, nối việc" hơn là ý chở tiền.

Mũi thuyền vào nhà hay ra ngoài: hai cách suy diễn

Có hai lời khuyên trái ngược, cả hai đều lưu hành:

Mũi thuyền hướng vào trong nhà. Lý lẽ: thuyền buôn trở về bến thì chở hàng hoá về; đặt mũi vào trong là hình ảnh "của vào". Đây là cách phổ biến nhất ở nhà ở, cửa hàng.

Mũi thuyền hướng ra cửa. Lý lẽ: thuyền phải ra khơi mới làm ăn được; công ty xuất khẩu, vận tải, du lịch hay đặt thuyền hướng ra để lấy ý "đi xa, mở đường".

Cả hai đều là suy diễn từ hình ảnh, cùng một kiểu lập luận, chỉ chọn hai khoảnh khắc khác nhau của chuyến đi. Không có sách nào phân xử. Người làm phong thủy thận trọng thường nói: chọn theo ý mình muốn nhắc. Nhà ở muốn nhắc chuyện tích góp, vun vén thì cho mũi vào; văn phòng muốn nhắc chuyện mở thị trường thì cho mũi ra. Điều duy nhất có lý do thực tế là: đừng để mũi thuyền nhọn chĩa thẳng vào chỗ người ngồi — cạnh nhọn hướng vào người, theo lối hình pháp, là thứ người ta ngại, và nhìn cũng không dễ chịu.

Một lối khác gắn với thủy pháp: trong phong thủy, nước chảy tới (lai thủy) và nước chảy đi (khứ thủy) được xét rất kỹ. Có người đem phép ấy sang thuyền: thuyền cũng như dòng nước, nên "chảy vào". Đó là phép suy rộng thêm một bậc nữa từ một vật không có trong sách; chúng tôi ghi lại để bạn biết nguồn gốc của lời khuyên, không phải để khuyên làm theo.

Đặt ở đâu cho hợp

Nếu muốn đặt theo lối Huyền Không hiện đại, tính bằng công cụ phi tinh của site thì năm 2027 sao Cửu Tử nhập trung cung, Bát Bạch bay tới phương Đông Nam. Nhiều người chọn góc Đông Nam phòng khách cho món đồ mang ý làm ăn trong năm Đinh Mùi. Đây là quy ước của phái Huyền Không đời nay, không phải lời sách cổ về thuyền; ý nghĩa của Bát Bạch năm này xem bài Bát Bạch 2027.

Bố trí kệ thế nào để đồ bày không rối mắt, xem bài kệ trưng bày phòng khách. Với bàn làm việc, nguyên tắc chung về đồ bày ở bài vật phẩm để bàn làm việc.

Chọn thuyền: chất liệu và những điều người ta ngại

Chất liệu. Thuyền gỗ (hương, gụ, mít, thông) đẹp và ấm; thuyền đồng nặng, bền; thuyền pha lê, thủy tinh dễ vỡ, hội tụ nắng nếu đặt gần cửa sổ. Thuyền mạ vàng chở đầy thỏi vàng giả là hàng thương mại rất mới, nặng phần trang trí; chọn hay không là chuyện thẩm mỹ.

Những điều dân gian ngại — ghi lại để biết, không cần lo:

• Buồm rách, cột gãy: món đồ hỏng thì sửa hoặc cất, như mọi đồ hỏng khác.
• Thuyền đặt úp, nghiêng đổ: không ai muốn nhìn một con thuyền lật mỗi ngày.
• Tranh thuyền trong bão, thuyền đắm: đề tài buồn, người xưa vốn kiêng treo tranh cảnh buồn trong nhà.

Cỡ. Thuyền dài quá nửa bề ngang kệ là lấn hết các món khác. Phòng khách chung cư thường hợp thuyền dài 40 – 60 cm; bàn làm việc dưới 30 cm.

Bảo quản. Buồm vải bám bụi nhanh; dùng chổi lông mềm hoặc máy thổi bụi nhỏ, không lau ướt. Thuyền gỗ tránh điều hoà thổi thẳng, tránh nắng.

Đọc cho đúng mức

Thuyền buồm là một lời chúc bằng hình. Nó đẹp khi người tặng và người nhận cùng hiểu lời chúc ấy; nó không có cơ chế nào làm việc kinh doanh suôn sẻ hơn. Chuyện mũi thuyền vào hay ra là suy diễn, hai phía đều có lý lẽ, không phía nào có sách làm chứng.

Nếu muốn một tầng nghĩa sâu hơn lời chúc, quẻ Hoán gợi một cách nhìn đáng giữ: con thuyền là thứ nối những chỗ bị chia cắt, và việc lớn thành khi người ta cùng "qua sông lớn" với nhau. Đặt một chiếc thuyền trong văn phòng để nhắc điều đó cũng là một cách dùng tốt.

Việc nên làm

• Quyết trước mình muốn thuyền nhắc điều gì: vun vén thì mũi vào trong, mở đường thì mũi ra cửa.
• Không để mũi thuyền chĩa thẳng vào chỗ người ngồi.
• Đặt ở kệ, bàn, quầy; không đặt trên bàn thờ, bậu cửa sổ nắng, lối đi.
• Chọn cỡ cân với kệ; thuyền gỗ tránh nắng và gió điều hoà.
• Buồm rách, cột gãy thì sửa hoặc cất.
• Nếu theo Huyền Không năm 2027, cân nhắc góc Đông Nam phòng khách.

Thuyền gỗ thuộc hành Mộc theo chất liệu, lại đi trên nước. Nếu muốn một món đồ gỗ làm lời nhắc giữ nhịp làm ăn đều đặn, người ta hay chọn đồ gỗ thật, ghi rõ loài gỗ.

Nguồn tham khảo

• Chu Dịch, quẻ Hoán (59) — lời quẻ "Hoán: hanh. Vương cách hữu miếu, lợi thiệp đại xuyên, lợi trinh"; Đại Tượng "Phong hành thủy thượng, Hoán".
• Chu Dịch, Hệ Từ hạ — đoạn "Khô mộc vi chu, diễm mộc vi tiếp… cái thủ chư Hoán".
• Sao năm 2027 tính bằng công cụ phi tinh của site: Cửu Tử nhập trung cung, Bát Bạch ở Đông Nam.