Má lúm đồng tiền theo tướng thuật: sách cổ có nói không, hay chỉ là lời đồn mới

Tra bộ Thần Tướng Toàn Biên (bản chép trong Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành), không có mục nào bàn riêng về má lúm đồng tiền. Chữ "yếp" (靨) trong sách tướng phần lớn được chính sách chú là "nốt ruồi đen trên mặt"; "tiếu yếp" chỉ dùng làm mốc vị trí. Vậy phần lớn "ý nghĩa" của má lúm lưu truyền hôm nay là lời đồn mới. Về cơ thể, lúm là đặc điểm của cơ má.

Bài này làm một việc đơn giản mà ít ai làm: mở sách ra tra. Rồi đặt kết quả cạnh điều giải phẫu học biết về lúm má, để người đọc tự thấy lời đồn đứng ở đâu.

Tra sách: chữ "yếp" không phải lúm đồng tiền

Trong tiếng Trung hiện đại, má lúm gọi là "tửu oa" (lõm đựng rượu) hay "tiếu yếp" (笑靨, lúm khi cười). Người tìm "ý nghĩa tướng số của má lúm" vì thế hay tra chữ 靨 trong sách tướng. Nhưng đọc trong văn cảnh, chữ này nói chuyện khác:

Như vậy, khi sách tướng nói "yếp", phần lớn là nói nốt ruồi, thuộc loại "chí, yếp, ban, điểm" mà chuyên mục nốt ruồi trên mặt của site đã bàn. Ai lấy các câu về "yếp" gán cho má lúm là đã dịch nhầm.

"Tiếu yếp": một mốc trên bản đồ, không phải một tướng

Cụm "tiếu yếp" có xuất hiện, nhưng ở phần khí sắc chín châu: sách chia mặt thành chín vùng mang tên chín châu cổ, và định vị chúng bằng các mốc. Ví dụ: "châu Ung ở dưới tiếu yếp bên trái, chỗ quẻ Càn, khởi từ góc tây bắc"; "châu Duyện ở dưới tiếu yếp bên phải, phía đông bắc". Ở đây "tiếu yếp" là chỗ trên má lõm vào khi cười, dùng như một điểm mốc để chỉ vùng xem khí sắc. Sách không nói người có lúm ở đó thì thế nào; sách chỉ nói vùng dưới đó, khi hiện màu vàng, trắng, đỏ, đen, thì báo việc gì.

Câu duy nhất có thể dính tới: "mị yếp"

Trong Thần Dị Phú (một bài phú được chép kèm lời chú trong Thần Tướng Toàn Biên), có câu "mắt sáng như say, hẹn hò dưới dâu không dứt; mị yếp dần sinh, hẹn dưới trăng khó định", và lời chú dẫn: "mị yếp dần sinh, không phải người đàn bà tốt"; người hay cười lả lơi, làm duyên là "đàn bà hèn". "Mị yếp" ở đây có thể hiểu là nét cười đưa tình, vẻ làm duyên hiện dần trên má.

Đây có lẽ là câu duy nhất trong bộ sách có thể bị kéo sang "má lúm". Nhưng hãy đọc kỹ: câu ấy chê thái độ (cười lả lơi, làm duyên), không chê cái lõm trên má; và nó nằm trong một hệ định kiến về phụ nữ mà site đã nhiều lần đề nghị đọc để phân tích chứ không để phán (xem tướng gò má với câu "đàn bà gò má cao"). Còn những lời đồn phổ biến hôm nay, như "má lúm là có duyên, đào hoa", "lúm bên trái hợp kinh doanh", "lúm một bên là kiếp trước nợ duyên", thì không tìm thấy trong bộ sách.

Má lúm trong văn chương cổ: đẹp, không phải điềm

Cái lõm khi cười được người xưa nhắc tới sớm, nhưng trong thơ, không trong tướng thư. Kinh Thi, bài Thạc Nhân tả nàng Trang Khương: "xảo tiếu thiến hề, mỹ mục phán hề" (nụ cười khéo, má lúm xinh; mắt đẹp, đen trắng trong). Mao truyện giải chữ "thiến" là "chỗ má quanh miệng đẹp". Bài tướng răng của site đã dẫn cùng bài thơ này cho chữ "răng như hạt bầu".

Từ Kinh Thi đến thơ Đường, "tiếu yếp" là một chi tiết của nhan sắc, như mắt, mày, răng. Văn chương khen nó; tướng thư không xếp nó vào hệ đoán. Đây là điều quan trọng: một nét đẹp được yêu thích không tự động trở thành một điềm. Lời đồn hôm nay chính là bước biến nét đẹp thành điềm ấy.

Lúm má là gì về cơ thể

Theo các mô tả giải phẫu phổ biến, lúm má thường gắn với cơ gò má lớn (cơ kéo khoé miệng lên khi cười). Ở một số người, cơ này tách đôi hoặc có một bó sợi bám vào da má; khi cười, cơ co kéo da lõm vào, tạo lúm. Một số điểm thực tế:

• Lúm có thể đổi theo tuổi: trẻ nhỏ có lúm do mỡ má dày, lớn lên mất; có người lúm rõ hơn khi gầy đi.
• Lúm một bên hay hai bên đều thường gặp; không có cơ sở nào cho thấy bên trái hay bên phải "mang ý nghĩa" khác.
• Có di truyền không? Sách phổ thông hay nói lúm là "tính trạng trội", nhưng các nhà di truyền học lưu ý bằng chứng cho điều đó khá yếu; lúm có tính gia đình nhưng không theo một quy luật đơn giản.
• Lúm nhân tạo: phẫu thuật tạo lúm má hiện khá phổ biến. Nếu lúm có "ý nghĩa vận mệnh", thì một vết khâu ở cơ má cũng sẽ đổi vận; bài phẫu thuật thẩm mỹ có đổi tướng không đã bàn kỹ logic này.

Nói ngắn: lúm là một biến thể bình thường của cơ mặt, giống như lông mày rậm hay thưa.

Vậy những "ý nghĩa" kia từ đâu ra

Có ba nguồn dễ nhận ra:

1. Dịch nhầm chữ "yếp" từ sách tướng Trung Hoa, gán các câu về nốt ruồi cho lúm má.
2. Biến cảm nhận thành điềm: lúm làm nụ cười dễ thương, nên được gán "có duyên", "được lòng người", rồi "đào hoa", rồi "vận tình cảm"…
3. Nội dung trên mạng sinh hàng loạt, chép lại của nhau, mỗi lần thêm một câu. Đây là dạng nội dung "đúng cho ai cũng được", điều mà bài hiệu ứng Barnum giải thích.

Không có gì sai khi thích má lúm của ai đó. Chỉ là đừng tin rằng sách cổ đã nói điều mà sách cổ không nói.

Sách cổ nói gì

Chữ "yếp" đọc là "nghiệp", là nốt đen trên mặt. — Thần Tướng Toàn Biên, lời chú trong phần tướng mặt (bản Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành)

Bình: một dòng chú ngắn nhưng gỡ được cả một lớp hiểu nhầm. Trong sách tướng, khi gặp chữ "yếp", trước hết hãy đọc là "nốt ruồi".

Cười khéo, má lúm xinh; mắt đẹp, đen trắng trong. — Kinh Thi, Vệ phong, Thạc Nhân

Bình: đây là chỗ lúm má thật sự có mặt trong văn cổ: trong một bài thơ tả nhan sắc. Văn chương khen, tướng thư không đoán.

Đại ý từ Thần Dị Phú và lời chú: mắt sáng như say thì hay hẹn hò; "mị yếp" dần sinh thì không phải người đàn bà tốt; người hay cười làm duyên là đàn bà hèn.

Bình: câu này chê thái độ, và mang định kiến giới rõ ràng của thời cũ. Dẫn ra để thấy nó không nói về má lúm, và để không ai dùng nó phán người khác.

Đọc cho đúng mức

• Kết luận "không có mục riêng" dựa trên việc tra Thần Tướng Toàn Biên bản chép trong Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành và các bài tướng mặt đã đối chiếu; chưa tra hết mọi sách tướng (Liễu Trang, Băng Giám và các bản Ma Y lưu hành có nhiều dị bản).
• "Mị yếp" có thể được hiểu khác tuỳ người chú; chúng tôi đọc theo lời chú đi kèm trong chính bộ sách.
• Giải phẫu và di truyền của lúm má còn được nghiên cứu; bài chỉ nêu những điểm được chấp nhận rộng rãi.
• Không dùng lúm má để đánh giá người: tính cách, chuyện tình cảm, khả năng làm ăn không đọc được từ một nếp cơ.

Việc nên làm

1. Khi đọc một bài "ý nghĩa má lúm", hỏi: câu này trích sách nào, quyển nào. Không có nguồn thì coi là lời đồn.
2. Gặp chữ "yếp" trong sách tướng, đọc là nốt ruồi trước, rồi mới xét nghĩa khác.
3. Nếu thích tìm hiểu tướng thuật thật, bắt đầu từ những phần sách bàn nhiều: thần trong mắt, khí sắc, tam đình.
4. Nếu định làm phẫu thuật tạo lúm, quyết định vì thẩm mỹ và sức khoẻ, hỏi kỹ bác sĩ về rủi ro, đừng vì "đổi vận".
5. Dùng phần hỏi AI của site nếu muốn tra một câu tướng thư cụ thể có nguồn hay không.

🤳Xem tướng mặt qua ảnh
Chụp selfie: máy đo 478 điểm trên mặt, AI luận tam đình, ngũ quan, các cung trên mặt. Ảnh không lưu.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Thần Tướng Toàn Biên, bản chép trong Khâm Định Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành, Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, Tướng thuật bộ, các quyển 631 – 646 (bản số hoá Wikisource tiếng Trung): Thần Dị Phú và lời chú, mục Tướng mặt, phần chín châu khí sắc.
• Kinh Thi, Vệ phong, Thạc Nhân; Mao truyện (đối chiếu bản số hoá).
• Tài liệu giải phẫu phổ thông về cơ gò má lớn và lúm má (đại ý).