Nhà ống nhiều tầng theo Bát Trạch: mỗi tầng một trạch hay cả nhà một trạch

Theo Bát Trạch Minh Kính, cả ngôi nhà là một trạch: tọa sơn định trạch quái cho mọi tầng, và giường của mỗi người đặt theo phương cát của mệnh mình, không kể lầu trên hay lầu dưới. Lối giảng phổ biến của dòng Dương Trạch Tam Yếu thì coi đầu cầu thang là cửa của tầng trên, nên mỗi tầng có một gốc riêng. Hai cách có thể cho kết quả trái nhau.

Nhà ống ba, bốn, năm tầng là kiểu nhà phổ biến nhất ở phố Việt, mà sách Bát Trạch viết cho nhà một tầng nhiều gian. Bài Bát Trạch cho căn hộ đã giải quyết câu hỏi "trạch là gì" khi nhiều hộ ở chung một tòa. Ở đây là bài toán ngược: một hộ, nhiều tầng chồng lên nhau. Chúng tôi trình bày ba lối, chạy một ví dụ bằng công cụ hướng nhà của trang, và nói rõ chỗ nào là chữ của sách, chỗ nào là lối giảng của người đời sau.

Lối thứ nhất: Minh Kính, cả nhà một trạch

Bát Trạch Minh Kính định trạch bằng tọa sơn: lưng nhà tựa về đâu thì nhà thuộc quẻ ấy. Một ngôi nhà ống có một mặt tiền, một mặt hậu, nên chỉ có một tọa, một trạch quái. Tầng hai, tầng ba không có tọa riêng; chúng cùng tựa vào một phía như tầng trệt.

Câu then chốt nằm ở mục phân phòng, khi sách bàn chuyện người trong nhà chọn chỗ ngủ:

Phép này không kể lầu trên hay lầu dưới, chỉ xét phương của khoảnh đất ấy có hợp mệnh hay không.

Nghĩa là: muốn biết một chỗ ngủ tốt hay không, người xem đứng ở tâm của tầng có chỗ ngủ ấy, xem chỗ ngủ rơi vào phương nào, rồi so với mệnh của người ngủ. Tầng không quan trọng, phương mới quan trọng. Cách đọc này cũng khớp với thang sửa chữa của sách, nơi dời giường là việc thứ hai được khuyên sau đổi miệng bếp (bài trạch mệnh tương phối).

Hệ quả thực hành: với Minh Kính, nhà bốn tầng có một bảng tám phương, áp lên mặt bằng từng tầng, lấy tâm từng tầng. Phòng nằm cùng một phương ở tầng hai hay tầng bốn có cùng một tên du niên.

Lối thứ hai: lấy đầu cầu thang làm cửa của tầng trên

Dương Trạch Tam Yếu của Triệu Cửu Phong không lấy tọa làm gốc mà lấy cửa (bài Dương Trạch Tam Yếu và Bát Trạch): đứng ở tâm nhà, cửa ở phương nào thì quẻ của phương ấy làm gốc, rồi xét phòng chủ và bếp theo quan hệ với cửa.

Nhà nhiều tầng đặt ra câu hỏi: ở tầng ba, "cửa" là gì? Khí và người không vào tầng ba qua cửa chính ở tầng trệt, mà qua cầu thang. Từ đó các thầy theo dòng Tam Yếu giảng, đại ý: trên lầu, lấy chỗ cầu thang đi lên làm cửa của tầng ấy; mỗi tầng có một "cửa" riêng nên được xét như một trạch nhỏ. Lối giảng này rất phổ biến trong sách phong thủy đời sau và trong giới hành nghề. Chúng tôi chưa tìm được câu nguyên văn trong bản Tam Yếu đang lưu hành để dẫn, nên chỉ ghi nó là lối giảng của dòng Tam Yếu, không ghi là lời sách.

Lý lẽ của lối này có sức thuyết phục: Tam Yếu xem cửa là nơi khí đi vào; ở tầng trên, cầu thang đúng là chỗ ấy. Nhưng nó cũng có hệ quả lớn: hai phòng giống hệt nhau ở tầng hai và tầng ba có thể được xếp khác nhau chỉ vì cầu thang đổi chỗ hay đổi chiều.

Lối thứ ba: Huyền Không, một tinh bàn cho cả nhà

Huyền Không Phi Tinh lập tinh bàn theo tọa hướng và vận của cả công trình. Nhà nhiều tầng dùng chung một tinh bàn; tầng nào khác hình dạng thì lấy tâm riêng cho tầng đó, tầng có cửa chính là tầng chính (bài nhà ống theo Huyền Không). Các thầy Huyền Không cũng bàn chuyện cầu thang, nhưng như một chỗ khí chuyển động trong nhà, không như một cửa lập trạch mới.

Như vậy hai trong ba lối, Minh Kính và Huyền Không, cùng coi nhà là một khối; chỉ lối giảng theo cửa của dòng Tam Yếu tách từng tầng.

Một ví dụ chạy bằng máy

Nhà ống 4 × 16 mét, bốn tầng, mặt tiền nhìn Nam, tọa Bắc: trạch Khảm, thuộc Đông tứ trạch. Cửa chính giữa mặt tiền. Cầu thang đặt ở góc sau phía Tây, nên từ tâm mỗi tầng nhìn ra, đầu cầu thang tầng trên nằm ở phương Tây Bắc. Ở tầng hai có hai phòng ngủ: phòng trước (phương Nam) và phòng sau (phương Bắc). Chủ nhà nam sinh năm 1990, vợ sinh năm 1992; công cụ tính cung phi ra chồng mệnh Khảm (Đông tứ), vợ mệnh Đoài (Tây tứ).

Bảng du niên dưới đây do công cụ hướng nhà của trang sinh bằng phép biến hào:

Đọc ba điều:

1. Hai lối cho kết luận ngược hẳn. Theo Minh Kính, cả hai phòng ở tầng hai đều thuộc cung cát của nhà; theo lối lấy đầu thang làm cửa, cả hai đều hung. Nguyên nhân: đầu thang ở Tây Bắc (Càn, Tây tứ) trong một nhà tọa Khảm (Đông tứ). Cầu thang và trạch khác nhóm thì hai lối luôn vênh nhau.
2. Đổi chỗ cầu thang là đổi kết luận của lối thứ hai. Nếu cầu thang ở giữa nhà phía Đông, đầu thang ở Chấn, cùng nhóm Đông với trạch Khảm: chạy lại công cụ, phòng trước ra Sinh Khí, phòng sau ra Thiên Y, đều cát, và hai lối gần như đồng ý.
3. Phối mệnh tách hai vợ chồng. Dù theo lối nào, phòng trước là chỗ tốt của chồng (Diên Niên) mà là chỗ kém của vợ (Ngũ Quỷ). Đây là tình huống Minh Kính bàn rất nhiều: vợ chồng khác nhóm. Lời khuyên của sách là sửa nhỏ trước, như kê giường, đặt đầu giường theo phương cát của người cần ưu tiên, không phải đổi nhà.

Nên theo lối nào

Chúng tôi không phán phái nào đúng, nhưng có thể nói lối nào bám sách hơn và lối nào có lý lẽ riêng.

• Bám sát Minh Kính nhất là coi cả nhà một trạch, xét chỗ ngủ theo phương trên mặt bằng từng tầng. Câu "không kể lầu trên lầu dưới" nói thẳng điều này.
• Lối cửa – thang có lý lẽ riêng và được nhiều thầy dùng, nhưng nó là suy rộng của đời sau. Nếu dùng, nên ghi rõ, và nên kiểm xem cầu thang có cùng nhóm với trạch không: cùng nhóm thì hai lối gần nhau, khác nhóm thì phải chọn.
• Phần chắc có ích cho mọi lối là loan đầu của từng tầng: tầng nào thiếu sáng, thiếu gió, phòng nào sát cầu thang ồn, cầu thang đổ thẳng vào cửa phòng. Những việc ấy sửa được và ai cũng thấy.

Một lưu ý cho nhà ống: các tầng thường không cùng hình dạng (tầng trên lùi vào, có ban công, có sân phơi), nên phải lấy tâm riêng cho từng tầng. Sai tâm vài mét đủ làm một phòng đổi phương. Cách lấy tâm nhà ống có ở bài xác định hướng nhà.

Sách cổ nói gì

Dịch: Phép này không kể lầu trên hay lầu dưới, chỉ xét phương của khoảnh đất ấy có hợp mệnh hay không. — Bát Trạch Minh Kính, mục phân phòng

Bình: Câu này giải được phần lớn băn khoăn về nhà nhiều tầng theo Minh Kính. Sách xét phương và người, không xét tầng. Đặt vào nhà ống, nó có nghĩa: vẽ mặt bằng từng tầng, lấy tâm từng tầng, dùng chung tám phương của trạch, rồi chọn chỗ ngủ cho từng người theo mệnh của người ấy.

Dương Trạch Tam Yếu, đại ý: xem nhà có ba điều cốt yếu là cửa, chủ, bếp; cửa là chỗ khí vào nên làm gốc. — Dương Trạch Tam Yếu

Bình: Lối lấy đầu thang làm cửa từng tầng là cách đời sau áp nguyên tắc "cửa là chỗ khí vào" lên nhà nhiều tầng. Nó trung thành với tinh thần của Tam Yếu, nhưng lời sách gốc mà chúng tôi đối chiếu được chỉ nói về cửa, chủ, bếp, không nói về lầu.

Đọc cho đúng mức

Các sách Bát Trạch viết cho nhà đất một tầng nhiều gian. Mọi cách áp vào nhà ống nhiều tầng đều là suy rộng; câu "không kể lầu trên lầu dưới" là chỗ gần nhất sách nói tới lầu.

Bảng du niên là quy ước chặt về toán, công cụ nào chạy đúng cũng cho cùng kết quả; nhưng chọn gốc nào để tính, tọa hay đầu thang, là lựa chọn của người xem.

Ánh sáng, gió, tiếng ồn, độ dốc cầu thang ảnh hưởng trực tiếp tới giấc ngủ và sức khỏe, và không phụ thuộc phái. Khi một bảng du niên bảo phòng tối, bí là "phòng tốt", hãy tin vào mắt mình trước.

Việc nên làm

1. Vẽ mặt bằng từng tầng theo tỉ lệ, đánh dấu tâm từng tầng, cửa chính, đầu cầu thang mỗi tầng.
2. Chạy công cụ hướng nhà với tọa của nhà để có bảng tám phương; ghi phương của từng phòng ở từng tầng.
3. Kiểm đầu cầu thang có cùng nhóm Đông – Tây với trạch không; nếu khác nhóm, quyết định trước mình theo lối nào và ghi lại.
4. Với từng người, chọn phòng và kê giường theo phương cát của mệnh mình, đúng câu "chỉ luận tấc đất hợp mệnh".

🧭Hướng nhà Bát Trạch
Cung phi chủ nhà, tám phương cát hung, đặt cửa – bếp – giường.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Bát Trạch Minh Kính, đề Dương Quân Tùng, bản có tựa Cố Ngô Lư (1790): mục phân phòng, câu "thử pháp bất luận lâu chi thượng hạ, chỉ luận xích địa chi phương hợp mệnh" (nguyên văn theo bản lưu hành trên mạng, đối chiếu với bản dịch trong bài trạch mệnh tương phối của trang); mục tu tạo (đại ý).
• Triệu Cửu Phong, Dương Trạch Tam Yếu: phép môn, chủ, táo (đại ý); lối lấy đầu thang làm cửa tầng trên là lối giảng của dòng sau, chưa đối chiếu được câu nguyên văn.
• Cách Huyền Không xử lý nhà nhiều tầng: theo bài nhà ống Huyền Không của trang.
• Bảng du niên và cung phi: chạy công cụ hướng nhà của aihuyenhoc.com (phép biến hào, đã đối chiếu Đại Du Niên ca).