Căn hộ có số 4, tầng 13: tục kiêng của người Hoa, người Âu và chuyện giá bán

Căn hộ số 4 hay tầng 13 không có gì xấu theo cổ thư phong thủy. Kiêng số 4 là tục của các nước dùng chữ Hán, vì "tứ" đọc gần chữ "tử"; kiêng số 13 là tục phương Tây. Hai tục này vào Việt Nam qua thị trường căn hộ, nên mới có tầng 12A thay cho 13. Thứ thật sự chịu ảnh hưởng là giá bán lại.

Số 4: chuyện âm đọc, không phải chuyện phong thủy

Trong tiếng Quảng Đông, số 4 (四) và chữ tử (死) đọc gần như trùng nhau; trong tiếng Phổ thông chỉ khác thanh điệu; tiếng Nhật, tiếng Hàn cũng có cặp đọc gần nhau như vậy. Từ đó cả vùng chữ Hán có tục ngại số 4: nhà cao tầng ở Hồng Kông, Đài Loan, Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản thường bỏ tầng 4, có nơi bỏ cả tầng 14, 24; bệnh viện, khách sạn bỏ phòng số 4.

Tiếng Việt có một chỗ trùng thú vị: âm Hán Việt của 四 là "tứ", của 死 là "tử" — chỉ khác dấu sắc với dấu hỏi. Nhưng người Việt đếm bằng chữ Nôm "bốn", nên trong đời thường liên tưởng này yếu hơn hẳn ở người Hoa. Ngược lại, tiếng Việt còn có những cách nói làm số 4 thành tốt: "tứ quý" (bốn mùa, bốn cây quý, bốn chữ số giống nhau trên biển số, số điện thoại là thứ được săn).

Tục ngại số 4 ở Việt Nam có thêm một nguồn riêng: phép đếm "sinh – lão – bệnh – tử" khi đếm bậc thang, mà bậc thứ tư rơi vào chữ "tử". Phép đếm này là tục của thợ, và chính nó cũng chỉ dùng cho bậc thang, không dùng cho số nhà hay số tầng.

Số 13: tục phương Tây

Kiêng số 13 là tục châu Âu, châu Mỹ. Cách giải thích hay gặp nhất là bữa Tiệc Ly có mười ba người; ngoài ra còn nhiều thuyết khác, giới nghiên cứu dân tục chưa thống nhất nguồn gốc. Nhiều tòa nhà ở Mỹ bỏ tầng 13, đánh số từ 12 nhảy lên 14.

Văn hóa Việt và văn hóa Trung Hoa cổ không có tục kiêng 13. Con số này vào chung cư Việt Nam qua thị trường bất động sản, cùng lúc với các tòa nhà có chủ đầu tư, khách mua nước ngoài.

Cổ thư phong thủy nói gì về số

Không sách phong thủy cổ nào bàn số căn hộ hay số tầng — vì chưa có căn hộ, chưa có nhà cao tầng. Những chỗ cổ thư có dùng con số:

Trong Huyền Không, số 4 còn là sao được người đi học, đi thi tìm đến: góc Văn Xương, tháp Văn Xương đều xuất phát từ sao Tứ Lục (bài tháp Văn Xương). Tức là trong chính hệ số của phong thủy, 4 là một số có tiếng tốt.

Có một quy ước đời nay hay gặp trên mạng: lấy số tầng ghép với hành theo Hà Đồ (tầng 1, 6 là Thủy; 2, 7 là Hỏa; 3, 8 là Mộc; 4, 9 là Kim; 5, 10 là Thổ; tầng trên 10 lấy chữ số cuối) rồi chọn tầng "hợp mệnh". Theo quy ước ấy, tầng 4 là Kim, tầng 13 là Mộc. Quy ước này không có trong sách cổ, kể cả Thẩm Thị Huyền Không Học; xem mệnh Kim hợp số nào và số nhà hợp tuổi cho các bảng số đang bị trộn.

Tầng 12A, 13A, 3A: đổi tên chứ không đổi tầng

Nhiều chung cư ở Việt Nam không có tầng 13 trên bảng thang máy: sau 12 là 12A rồi 14. Có tòa đổi cả tầng 4 thành 3A, tầng 14 thành 12B. Cần nói thẳng một điều: đổi tên không đổi vị trí. Tầng 12A vẫn là tầng thứ 13 tính từ mặt đất; nắng, gió, độ cao, tầm nhìn của nó y như tầng 13.

Với người mua, việc đổi tên có hai hệ quả thực tế:

• Hồ sơ pháp lý. Hợp đồng mua bán và giấy chứng nhận ghi tên tầng nào là chuyện của từng dự án. Nên đọc kỹ để chắc tên tầng trên giấy khớp với tầng mình nhận.
• Đếm tầng khi cần. Ở tòa đổi tên, số trên bảng thang máy lệch số tầng thật một hai bậc. Người lạ đến, thợ sửa chữa, lực lượng cứu hộ cần biết điều này; ghi rõ trong thông tin của tòa là cách làm cẩn thận.

Nếu theo Huyền Không, tầng không làm đổi tinh bàn căn — tinh bàn theo hướng và vận, tầng 12A hay tầng 13 lập ra như nhau. Cách so các căn trong cùng tầng ở bài chọn căn hộ trong cùng một tầng.

Chuyện giá bán

Đây là phần có thật nhất. Tục kiêng không làm căn hộ tốt hay xấu, nhưng nó làm số người sẵn lòng mua thay đổi, và giá theo đó.

• Người bán, môi giới thường nói căn số 4, tầng 13 bán chậm hơn, nhất là khi khách mua là người Hoa, người Hàn hay người nước ngoài. Chúng tôi không có số liệu giao dịch kiểm được để nói chênh bao nhiêu; mức chênh khác nhau theo dự án, theo nhóm khách.
• Ngược lại, căn số 8, số 9, tầng 8, 9, 18, 28 hay được chào giá cao hơn vì liên tưởng "phát", "cửu" (lâu dài). Cũng là chuyện thị trường, không phải chuyện sách.
• Hệ quả cho người mua không kiêng: căn số 4, tầng 13 có khi là cơ hội trả giá tốt cho một căn có hướng, nắng, gió y hệt căn bên cạnh. Hệ quả cho người định bán lại sau này: nên tính rằng người mua kế tiếp có thể kiêng.

Sách cổ nói gì

Trời một, đất hai, trời ba, đất bốn, trời năm, đất sáu, trời bảy, đất tám, trời chín, đất mười. — Chu Dịch, Hệ Từ thượng

Thượng Thư, thiên Hồng Phạm, đại ý: chín điều lớn của phép trị nước, điều thứ tư là dùng năm phép ghi thời gian (năm, tháng, ngày, sao, lịch số).

Thẩm Thị Huyền Không Học, đại ý: chín sao Lạc Thư, mỗi sao tốt xấu theo vận; sao Tứ Lục chủ văn chương.

Bình: trong Hệ Từ, số 4 chỉ là một số chẵn — "số đất" — không mang nghĩa xấu nào. Trong Hồng Phạm, nó là thứ tự của một điều về lịch. Trong Huyền Không, nó là sao của chữ nghĩa. Nỗi ngại số 4 đến từ âm đọc trong ngôn ngữ, và nỗi ngại số 13 đến từ một nền văn hóa khác; cả hai đều không nằm trong hệ số của phong thủy.

Đọc cho đúng mức

• Kiêng số là tục, và tục đáng được tôn trọng: người lớn tuổi trong nhà ngại số 4 thì chọn căn khác là cách giữ hòa khí, không cần tranh luận.
• Nhưng tục không phải lý: căn số 4, tầng 13 có nắng, gió, hướng, tinh bàn như mọi căn khác.
• Quy ước "tầng hợp mệnh theo Hà Đồ" là sắp đặt đời nay, không có trong sách cổ.
• Giá bán chịu ảnh hưởng thật của tục kiêng; đó là chuyện thị trường, nên tính bằng con số của dự án cụ thể.

Việc nên làm

1. Hỏi cả nhà có ai thật sự kiêng không; nếu có, loại căn số 4, tầng 13 ra từ đầu cho nhẹ lòng.
2. Nếu không kiêng: so căn số 4, tầng 13 bằng các tiêu chí thật — hướng, nắng chiều, gió, tinh bàn, vị trí trong hành lang.
3. Tòa có tầng 12A, 13A: đọc hợp đồng xem tên tầng ghi thế nào, nhớ tầng thật là tầng thứ mấy.
4. Khi trả giá: hỏi giá các căn cùng hướng ở tầng kề bên để biết mức chênh của dự án.
5. Định bán lại sau này: tính trước rằng người mua sau có thể kiêng.

Nguồn tham khảo

• Chu Dịch — Hệ Từ thượng, đoạn "Thiên nhất địa nhị".
• Thượng Thư — thiên Hồng Phạm, chín điều lớn (đại ý).
• Thẩm Trúc Nhưng, Thẩm Thị Huyền Không Học — chín sao Lạc Thư (đại ý).
• Tục kiêng số 4 ở Đông Á và số 13 ở phương Tây: tư liệu dân tục học phổ thông.