Cây ban công chung cư: chịu gió, chịu nắng, và quan niệm cây làm bình phong

Cây ban công chung cư tầng cao phải chịu hai thứ trước hết: gió mạnh và nắng chiều gắt. Ban công nắng gió hợp hoa giấy, sam, xương rồng, lưỡi hổ; ban công khuất gió, ít nắng hợp dương xỉ, trầu bà. Quan niệm đặt cây làm "bình phong" chỉ có nghĩa khi cây sống được ở đó, và chậu phải buộc chống đổ, đặt trong lòng ban công.

Ban công tầng cao khác sân nhà đất ở đâu

Người chuyển từ nhà đất lên chung cư hay đem theo kinh nghiệm trồng cây cũ, rồi thấy cây chết dần. Lý do nằm ở ba điều kiện mà sân nhà đất không có:

Bài phong thủy tầng cao chung cư bàn chuyện gió, khí ở tầng cao dưới góc sách; ở đây chỉ bàn phần cây.

Chọn cây theo hướng và độ phơi gió

Hoa giấy là cây đáng chú ý nhất cho ban công nắng gió ở Việt Nam: chịu nắng, chịu khô, rễ ít đòi hỏi, cành có thể buộc theo lan can. Nó ra hoa nhiều hơn khi hơi khô hạn, nên đừng tưới đẫm mỗi ngày. Lưu ý cành có gai.

Lưỡi hổ trồng trong nhà đem ra ban công nắng phải cho quen dần: tuần đầu để chỗ chỉ có nắng sáng, rồi mới đưa ra chỗ nắng hơn; chuyển thẳng là cháy lá (bài cây lưỡi hổ).

Dương xỉ chỉ hợp ban công khuất: gió khô làm lá cháy giòn rất nhanh. Nếu muốn dương xỉ ở ban công thoáng, đặt nó ở góc trong, sau các chậu cây chịu gió.

Chậu: chống đổ, chống rơi, tính tải trọng

Đây là phần an toàn, quan trọng hơn mọi chuyện chọn cây.

• Đặt chậu trong lòng ban công, không đặt trên mặt lan can, không treo ra phía ngoài lan can. Ở tầng cao, một chậu cây rơi xuống là nguy hiểm cho người bên dưới. Nhiều nội quy chung cư cũng cấm treo đặt đồ ra ngoài lan can.
• Buộc chậu vào lan can hoặc móc tường ở phía trong bằng dây thép bọc nhựa, nhất là chậu cây cao. Chọn chậu đáy rộng, thấp.
• Trước mùa bão: hạ các chậu treo, dời chậu cao vào sát tường hoặc vào trong nhà, buộc cành hoa giấy gọn lại.
• Trọng lượng: đất vườn ẩm rất nặng. Một chậu khối 50 x 50 x 50 cm chứa khoảng 125 lít đất; đất vườn ướt có thể nặng khoảng 1,5 – 1,8 tấn mỗi mét khối, tức chậu ấy riêng đất đã gần 190 – 225 kg. Đất trộn xơ dừa, trấu, đá trân châu nhẹ hơn nhiều. Ban công có giới hạn tải theo thiết kế; muốn đặt nhiều chậu lớn hay bồn cây xây, hỏi ban quản lý tòa nhà trước, và đặt chậu nặng sát tường nhà thay vì mép ngoài.
• Nước thoát: mỗi chậu có đĩa lót; đất không được lấp miệng ống thoát sàn; tưới vừa đủ để nước không chảy tràn xuống ban công tầng dưới.

Tưới và chăm khi gió nắng mạnh

• Đất chậu ở ban công nắng gió có thể khô trong một, hai ngày mùa hè. Kiểm bằng ngón tay mỗi sáng; tưới sáng sớm hoặc chiều muộn, không tưới giữa trưa nắng.
• Phủ mặt chậu một lớp sỏi, vỏ thông hay xơ dừa để giảm bốc hơi.
• Chậu nhựa màu đen hấp nóng; chậu gốm, chậu màu sáng mát rễ hơn.
• Hệ tưới nhỏ giọt hẹn giờ là khoản đầu tư đáng cân nhắc nếu gia đình hay đi vắng.

Quan niệm cây làm bình phong

Nhiều người đặt cây ở ban công để "chắn" những thứ trông thấy từ nhà mình: góc nhọn của tòa đối diện, cột điện, mái nhọn, mặt kính phản nắng, nhà đối diện nhìn thẳng sang. Trong phong thủy, những thứ đó được gọi chung là hình sát, và cây được coi như một lớp bình phong mềm.

Cần tách ba tầng:

1. Phần sách cổ. Thuyết loan đầu có bàn về hình thế nhọn, thẳng, đâm vào chỗ ở; nhưng sách bàn ở quy mô núi, đường, sông, không phải góc một tòa nhà bên kia đường. Áp vào chung cư là suy rộng của đời sau (bài góc nhọn chiếu vào nhà và quang sát từ tòa nhà kính bàn kỹ từng thế).
2. Phần thấy được. Một hàng cây ở ban công làm mềm tầm nhìn, giảm chói từ mặt kính đối diện, che bớt nắng chiều chiếu vào phòng, giữ chút riêng tư khi nhà đối diện quá gần. Lợi ích này có thật, không cần tin phong thủy.
3. Điều kiện tiên quyết. Cây làm bình phong mà khô chết, xác xơ thì thành hình ảnh xấu hơn chính cái góc nhọn kia. Vì vậy chọn cây theo bảng nắng gió trước, chọn theo "tác dụng chắn" sau.

Cây chắn tốt cho ban công nắng gió là hoa giấy leo theo giàn thấp phía trong lan can, hoặc một hàng chậu lưỡi hổ cao. Ban công khuất có thể dùng trầu bà leo cột rêu.

Một lớp lịch: năm 2027

Tính bằng công cụ phi tinh, năm Đinh Mùi 2027 (từ Lập Xuân 4/2/2027) Ngũ Hoàng bay tới phương Bắc. Các thầy Huyền Không thường khuyên tránh đào đắp, đục phá lớn ở phương có Ngũ Hoàng trong năm. Thay chậu, trồng thêm cây nhỏ ở ban công phía Bắc không phải việc đào đắp theo nghĩa ấy; nhưng nếu định xây bồn cây, khoan tường làm giàn lớn ở ban công phía Bắc, có thể làm trước Lập Xuân hoặc để sang năm sau. Đây là lớp phụ, không quan trọng bằng chuyện cây chịu được nắng gió.

Sách cổ nói gì

Khí theo gió thì tán. — Táng Thư

Bình: câu này viết cho huyệt mộ trên đất thật. Nhưng ở ban công tầng cao, gió mạnh làm "tán" thật: đất khô, lá rách, hơi ẩm bay mất. Lũy tre quanh làng Việt xưa là một lớp chắn gió sống; hàng cây ở ban công là phiên bản nhỏ của lớp chắn ấy, với điều kiện chính nó phải chịu được gió.

Lấy cây cỏ làm lông tóc. — Hoàng Đế Trạch Kinh

Bình: tóc xơ xác thì không ai nhìn mà thấy khỏe. Ban công đầy chậu cây khô là "mái tóc" xơ của căn hộ. Sách coi cây cỏ là dấu hiệu sức sống của nhà; muốn ban công là lớp bình phong tốt thì trước hết nó phải là một mảng xanh khỏe.

Đọc cho đúng mức

• Cây không chặn được điều gì vô hình. Cái nó chặn được là nắng, chói, tầm nhìn, một phần gió và bụi.
• Hình sát ở chung cư là suy rộng từ thuyết loan đầu vốn bàn núi sông; nên bình tĩnh, chỉnh bằng rèm, cây, cách kê đồ, không cần lo lắng.
• An toàn đi trước phong thủy. Một chậu cây rơi từ tầng cao là chuyện nghiêm trọng; buộc chậu, không đặt ra ngoài lan can.

Việc nên làm

• Quan sát ban công một ngày nắng: mấy giờ có nắng trực tiếp, gió mạnh cỡ nào, góc nào khuất.
• Chọn cây theo bảng hướng và độ phơi gió; cây trong nhà đem ra thì cho quen nắng dần.
• Chậu đáy rộng, có lỗ, có đĩa lót; buộc chậu cao vào phía trong lan can.
• Dùng đất trộn nhẹ; chậu lớn đặt sát tường nhà; hỏi ban quản lý nếu định đặt bồn cây nặng.
• Trước mùa bão, hạ chậu treo và dời chậu cao vào trong.
• Về hướng ban công và cách dùng lô gia, xem hướng ban công chung cư và lô gia chung cư.

Một hàng cây xanh ở ban công là lớp đệm mềm giữa căn hộ và những gì bên ngoài. Nếu muốn đặt thêm một vật nhỏ theo ngũ hành ở góc ban công, món hành Mộc hợp với mảng cây ấy; nó là biểu tượng, còn lớp đệm thật là những chậu cây chịu được nắng gió.

Nguồn tham khảo

• Táng Thư, gắn tên Quách Phác — câu "khí thừa phong tắc tán", nguyên văn theo bản thông hành.
• Hoàng Đế Trạch Kinh — câu "dĩ thảo mộc vi mao phát", theo bản lưu hành.
• Sao năm 2027 và ngày Lập Xuân tính bằng công cụ phi tinh của aihuyenhoc.com.
• Kiến thức trồng cây ban công, sân thượng phổ thông về cây chịu nắng gió, chậu và an toàn.