Cung Mặt Trăng trong chiêm tinh: vì sao hai người cùng cung Mặt Trời mà khác nhau

Cung Mặt Trăng là cung hoàng đạo mà Mặt Trăng đang đứng lúc bạn sinh. Mặt Trăng đi hết vòng hoàng đạo trong chừng 27,3 ngày, nên cứ khoảng 2 ngày 7 giờ lại sang cung mới. Vì thế hai người cùng cung Mặt Trời, sinh cách nhau một tuần, hầu như luôn khác cung Mặt Trăng; người sinh đúng hôm Mặt Trăng chuyển cung thì cần cả giờ sinh.

Ba con số: tháng, ngày rưỡi và giờ

Trong bản đồ sao cá nhân, ba điểm được đọc đầu tiên đổi theo ba nhịp rất khác nhau:

Nhiều trang viết "Mặt Trăng ở mỗi cung hai ngày rưỡi". Chúng tôi đếm lại cả năm 2027 bằng thư viện thiên văn Astronomy Engine: Mặt Trăng đổi cung 160 lần, thời gian ở một cung trung bình 2,28 ngày (khoảng 2 ngày 7 giờ), ngắn nhất 1,98 ngày, dài nhất 2,54 ngày. Con số trung bình chính là 27,32 ngày (một vòng Mặt Trăng so với các vì sao) chia cho 12. Chỗ dao động đến từ quỹ đạo hình bầu dục: có hôm Mặt Trăng đi được gần 12 độ, có hôm hơn 15 độ.

Một tháng Mặt Trăng đi qua mười hai cung

Đây là giờ Mặt Trăng vào từng cung trong tháng 2/2027, tháng có Tết Đinh Mùi (thứ Bảy 6/2/2027), tính theo giờ Việt Nam:

Đọc bảng sẽ thấy vì sao giờ sinh đôi khi quyết định: em bé sinh 10 giờ sáng ngày 5/2/2027 có Mặt Trăng ở Ma Kết, em bé sinh 12 giờ trưa cùng ngày đã có Mặt Trăng ở Bảo Bình. Cả hai cùng cung Mặt Trời Bảo Bình. Năm 2027 có 160 ngày, tức gần một nửa số ngày, Mặt Trăng đổi cung vào một lúc nào đó trong ngày. Người sinh vào những hôm ấy cần giờ sinh mới biết chắc cung Mặt Trăng của mình.

Hai người cùng cung Mặt Trời, ba cung Mặt Trăng

Lấy ba người giả định sinh lúc 8 giờ sáng ở Hà Nội, cách nhau một tuần, cả ba đều là Xử Nữ:

Theo cách đọc của chiêm tinh hiện đại, Mặt Trời là phần cốt lõi, ý chí; Mặt Trăng là đời sống cảm xúc, nhu cầu được an toàn, phản ứng lúc mệt và thói quen trong nhà. Ba người trên cùng được báo chí gọi là "Xử Nữ", nhưng một người mang Mặt Trăng Kim Ngưu (thường được tả là cần ổn định, chậm mà bền), một người Mặt Trăng Sư Tử (cần được ghi nhận), một người Mặt Trăng Thiên Bình (cần hài hoà với người bên cạnh). Đó là câu trả lời thẳng cho câu hỏi trong tiêu đề: mục "cung hoàng đạo" chỉ nói về một điểm, trong khi bản đồ sao có ít nhất ba điểm chính đổi theo ba nhịp.

Mẹo của người dùng âm lịch: ngày âm cho biết Mặt Trăng cách Mặt Trời bao xa

Đây là chỗ người Việt có lợi thế mà sách chiêm tinh dịch không nhắc. Âm lịch đếm ngày theo tuần trăng: mùng một là ngày sóc, Mặt Trăng đứng sát Mặt Trời; rằm là lúc Mặt Trăng đối diện Mặt Trời. Mỗi ngày, Mặt Trăng bỏ xa Mặt Trời trung bình hơn 12 độ, tức chừng hai ngày rưỡi âm lịch thì vượt thêm một cung.

Vậy chỉ cần biết cung Mặt Trời và ngày âm lịch, bạn ước được cung Mặt Trăng:

Để kiểm, chúng tôi lấy âm lịch của bộ máy aihuyenhoc.com cho từng ngày từ 1990 đến 2027 (13.879 ngày), ước cung Mặt Trăng bằng quy tắc "mỗi ngày âm cộng 12,19 độ vào vị trí Mặt Trời", rồi so với vị trí Mặt Trăng tính bằng thiên văn lúc giữa trưa. Kết quả: đúng cung 76% số ngày, và không ngày nào lệch quá một cung. Thử với ba người ở bảng trên: ngày 20 âm lịch, Mặt Trăng đã qua đối diện chừng 70 độ, từ Xử Nữ đếm tới Kim Ngưu là đúng; ngày mùng 4, Mặt Trăng mới đi trước Mặt Trời chừng 35 độ, từ Xử Nữ sang Thiên Bình là đúng.

Mẹo này không thay được phép tính, nhưng nó cho người cầm lịch âm một cách kiểm nhanh: trang nào báo bạn sinh ngày rằm mà Mặt Trăng cùng cung với Mặt Trời là trang ấy nhập sai.

Thái Âm trong Tử Vi không phải Mặt Trăng trên trời

Người học Tử Vi nghe "cung Mặt Trăng" dễ nghĩ ngay tới sao Thái Âm. Hai thứ cùng mang hình ảnh trăng, nhưng khác nhau từ cách an.

Trong Tử Vi, Thái Âm thuộc chòm Thiên Phủ: nó đứng ngay sau Thiên Phủ, mà vị trí Thiên Phủ lại suy ra từ sao Tử Vi, còn sao Tử Vi an theo ngày sinh âm lịch và ngũ hành cục. Không bước nào đo chỗ Mặt Trăng thật đang đứng giữa các vì sao. Lập lá số cho ba người ở bảng trên bằng bộ máy Tử Vi của site:

Kim Ngưu, Sư Tử, Thiên Bình nếu quy ra địa chi theo mười hai thứ (bảng ở bài cung hoàng đạo và con giáp) là Dậu, Ngọ, Thìn; Thái Âm lại ở Ngọ, Mão, Dần. Không có quan hệ cố định nào.

Tuy vậy Mặt Trăng thật vẫn vào Tử Vi bằng một cửa khác: ngày âm lịch. Ngày âm chính là pha trăng, và nó quyết định sao Tử Vi đứng đâu, kéo theo cả hai chòm chính tinh. Nghĩa là Tử Vi dùng "Mặt Trăng cách Mặt Trời bao xa", còn chiêm tinh dùng "Mặt Trăng đứng ở đâu giữa các vì sao". Cùng một vầng trăng, hai hệ hỏi hai câu khác nhau. Độ sáng của Thái Âm trong Tử Vi cũng theo lối riêng: sáng ở nửa vòng từ Thân tới Sửu (Miếu ở Dậu, Tuất, Hợi), hãm từ Dần tới Ngọ, gợi hình trăng sáng ban đêm chứ không đo độ tròn khuyết thật hôm ấy.

Sách cổ nói gì

Đại ý, Ptolemy trong Tetrabiblos coi Mặt Trăng là thiên thể có sức ảnh hưởng rõ nhất lên những gì ẩm ướt, sinh trưởng trên mặt đất, vì nó gần Trái Đất nhất; ông dẫn chuyện thủy triều, chuyện cây cối, sinh vật lớn lên và tàn đi theo trăng để làm chứng. — Ptolemy, Tetrabiblos, quyển I (qua bản dịch)

Bình: lập luận của Ptolemy dựa trên quan sát có thật, thủy triều theo Mặt Trăng là đúng. Nhưng từ thủy triều tới "đời sống cảm xúc của một người" là một bước nhảy mà chiêm tinh hiện đại thêm vào sau này. Bản thân Ptolemy dùng Mặt Trăng nhiều cho thân thể và các việc trong đời, chưa có ý "cung Mặt Trăng là tâm hồn" như sách phổ thông ngày nay.

Đại ý, Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư an Thái Âm theo chòm Thiên Phủ và luận nó sáng hay tối theo cung đêm, cung ngày. — Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư (đại ý)

Bình: chỗ này cho thấy Tử Vi mượn hình tượng trăng chứ không mượn vị trí trăng. Đọc Thái Âm như "Mặt Trăng của lá số" theo nghĩa thiên văn là đọc nhầm hệ.

Đọc cho đúng mức

Vị trí Mặt Trăng lúc sinh là sự thật thiên văn: tính bằng phần mềm nào cũng ra một cung, chỉ khác nhau vài phần trăm độ. Phần "Mặt Trăng là cảm xúc" là diễn giải, chủ yếu của chiêm tinh tâm lý thế kỷ 20, chưa có nghiên cứu có đối chứng nào xác nhận rằng người cùng cung Mặt Trăng giống nhau về tính khí hơn người khác cung.

Cũng nên nhớ rằng ba điểm Mặt Trời, Mặt Trăng, cung Mọc vẫn chỉ là ba trong rất nhiều yếu tố của một bản đồ. Đọc "Mặt Trời Xử Nữ, Mặt Trăng Sư Tử" rồi dừng ở đó cũng phiến diện như đọc lá số Tử Vi chỉ bằng một sao thủ Mệnh.

Việc nên làm

1. Tra cung Mặt Trăng theo ngày sinh; nếu kết quả báo Mặt Trăng đổi cung trong ngày đó, tìm giờ sinh trên giấy chứng sinh rồi mới kết luận.
2. Dùng ngày âm lịch để tự kiểm: rằm thì Mặt Trăng phải ở quanh cung đối diện cung Mặt Trời, mùng một thì ở quanh cùng cung.
3. Khi đọc một mô tả về "cung Mặt Trăng của mình", để ý xem câu nào chỉ đúng với mình, câu nào đúng với gần như ai cũng được; bài thần số học có đúng không có cách thử này.
4. Không đổi Thái Âm trong Tử Vi ra cung Mặt Trăng hay ngược lại; hai thứ tính bằng hai cách khác nhau.
5. Muốn xem phía phương Đông, lập lá số Tử Vi và đọc Thái Âm theo cung nó đóng, không theo vầng trăng hôm ấy.

Nguồn tham khảo

• Ptolemy — Tetrabiblos, quyển I, phần về Mặt Trăng (qua bản dịch, đại ý)
• Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — phép an chòm Thiên Phủ và độ sáng Thái Âm (đại ý)
• Vị trí và giờ chuyển cung của Mặt Trăng tính bằng thư viện thiên văn Astronomy Engine; âm lịch và lá số Tử Vi tính bằng bộ máy aihuyenhoc.com