Đường sinh đạo (đường đời): độ dài không nói tuổi thọ

Đường sinh đạo là đường chỉ cong ôm quanh gò ngón cái, từ mép lòng tay giữa ngón cái và ngón trỏ chạy xuống phía cổ tay. Độ dài của nó không cho biết tuổi thọ. Các sách đọc kỹ coi sinh đạo là dấu hiệu về sức bền, nhịp sinh hoạt và những lần đổi nếp sống, đọc qua độ sâu, độ rõ và độ rộng vòng cung.

Sinh đạo nằm ở đâu, gọi tên ra sao

Ngửa tay, nhìn gò thịt ở gốc ngón cái (gò Kim tinh theo phương Tây, cung Cấn theo phương Đông). Đường cong ôm lấy gò ấy là sinh đạo. Nó thường bắt đầu ở mép lòng tay, khoảng giữa gốc ngón cái và gốc ngón trỏ, nhiều khi dính chung một đoạn với trí đạo, rồi vòng xuống, kết thúc ở đâu đó giữa lòng tay và cổ tay.

Sách Hoa gọi là địa văn, đường "đất" trong bộ ba thiên, nhân, địa (xem bài trụ xem chỉ tay). Sách phương Tây gọi là đường đời. Tiếng Việt dùng cả "sinh đạo", "đường đời", "đường sinh mệnh"; cái tên "đường sinh mệnh" góp phần lớn vào hiểu lầm "ngắn là chết sớm".

Vì sao độ dài không nói tuổi thọ

Thứ nhất, đây là một nếp gấp cơ học. Trong giải phẫu, sinh đạo là nếp gấp mô cái: chỗ da gập lại khi ngón cái khép vào lòng tay. Nếp ấy hình thành trong bào thai, theo khối cơ ở gốc ngón cái và cách bàn tay cử động. Gò ngón cái to, đầy thì vòng cung rộng; bàn tay dài so với ngón thì đường có chỗ để chạy dài. Độ dài vì thế phản ánh tỷ lệ bàn tay trước hết.

Thứ hai, chính sách tướng cũ cũng không thống nhất. Một số sách phương Tây cuối thế kỷ mười chín, trong đó có Cheiro, chia sinh đạo thành các mốc tuổi để đoán thời điểm sự việc. Nhưng thang chia mỗi sách một kiểu: có sách tính từ đầu đường, có sách tính từ một điểm dưới ngón trỏ, khoảng cách cho mười năm cũng khác nhau. Cùng một bàn tay, đặt hai thang chia lên cho hai mốc tuổi khác nhau.

Thứ ba, dữ liệu. Một nghiên cứu nhỏ đăng năm 1990 trên tạp chí của Hội Y học Hoàng gia Anh từng đo đường đời của khoảng một trăm người đã mất và báo có tương quan với tuổi lúc mất. Kết quả ấy chưa được lặp lại ở mẫu lớn, và các yếu tố như cỡ bàn tay, độ nhăn da theo tuổi chưa được loại trừ. Không ai nên dựa vào nó để đo đời mình; còn hàng triệu người có sinh đạo ngắn sống thọ là điều ai cũng có thể thấy quanh mình.

Đọc sinh đạo như sức bền

Bỏ độ dài ra, sinh đạo vẫn có những đặc điểm mà các sách đọc khá thống nhất:

Lưu ý rằng nhiều đặc điểm trong bảng là hệ quả trực tiếp của hình bàn tay: gò ngón cái đầy, cơ tay khoẻ thì vòng cung rộng và đường rõ. Đọc như vậy không có gì huyền bí, chỉ là đọc thể chất qua bàn tay.

Đứt đoạn, đường kép, nhánh

Đứt đoạn. Một chỗ đứt trên sinh đạo là điều làm người ta lo nhất. Các sách phương Tây đọc là một lần đổi nếp sống lớn: chuyển nơi ở, đổi nghề, một giai đoạn sức khoẻ phải chăm hơn. Nếu đoạn sau bắt đầu trước khi đoạn trước kết thúc, chồng lên nhau một khúc, sách đọc là chuyển tiếp êm, có chuẩn bị. Không sách nghiêm túc nào đọc chỗ đứt là tai nạn hay cái chết.

Đường kép. Một đường mảnh chạy song song phía trong sinh đạo, sách phương Tây gọi là đường Hoả tinh hay đường chị em, được đọc là có thêm chỗ dựa: sức khoẻ dự trữ, người thân nâng đỡ.

Nhánh lên, nhánh xuống. Nhánh nhỏ chạy lên phía các ngón thường được đọc là giai đoạn cố gắng, vươn lên; nhánh xuống phía cổ tay đọc là giai đoạn mệt, cần nghỉ. Các nhánh này đổi theo thời gian nhiều hơn chính sinh đạo (bài chỉ tay có thay đổi không).

Đuôi chẻ ở cuối. Cuối sinh đạo chẻ thành hai, một nhánh vòng về gốc ngón cái, một nhánh chạy sang phía gò Thái Âm, được nhiều sách đọc là người hay đi xa, sống xa nơi sinh.

Khi nào sinh đạo đáng để ý thật

Có những thứ trên bàn tay nên đem đi khám, và chúng không nằm ở độ dài sinh đạo:

• Gò ngón cái teo dần, bàn tay yếu, tê bì kéo dài: có thể là chèn ép dây thần kinh ở cổ tay, cần bác sĩ.
• Lòng tay nhợt hẳn so với trước: có thể thiếu máu.
• Lòng tay đỏ son ở gò ngón cái và mép ngoài: có thể gặp ở bệnh gan, khi mang thai.

Đây là nơi bàn tay nói thật về sức khoẻ, và người đọc nên được hướng tới khám bệnh, không phải tới một lời đoán.

Sách cổ nói gì

Sách tướng Hoa như Thần Tướng Toàn Biên đại ý coi địa văn là gốc rễ của bàn tay, gắn với sức sống và nền nếp gia đình; có bản dân gian nói thẳng địa văn "chủ thọ". Sách phương Tây cuối thế kỷ mười chín, như của Cheiro, thì dùng đường đời để chia mốc tuổi. Cả hai lối ấy là gốc của câu "đường đời ngắn".

Nhưng sách y cổ của chính phương Đông lại đặt tuổi thọ ở chỗ khác:

"Ăn uống có điều độ, sinh hoạt có nề nếp, không làm lụng quá sức." — Hoàng Đế Nội Kinh, Tố Vấn, Thượng cổ thiên chân luận. Đoạn ấy đại ý nói người xưa sống như vậy nên giữ được thân và thần cùng nhau, sống hết tuổi trời.

Bình: nếu muốn đọc sinh đạo như một lời nhắc, hãy đọc nó theo đúng tinh thần của câu trên: một đường chỉ rõ hay mờ là gợi ý về sức bền, còn tuổi thọ do ăn, ngủ, làm, nghỉ quyết định. Đó cũng là chỗ sách tướng và sách y gặp nhau.

Đọc cho đúng mức

• Sinh đạo là nếp gấp của da, hình thành theo cơ và cử động bàn tay; đặc điểm của nó gắn với thể chất nhiều hơn với số phận.
• Các thang chia tuổi trên sinh đạo không thống nhất giữa các sách, nên không dùng để đoán năm xảy ra việc gì.
• Đứt đoạn, đường kép, nhánh được các sách đọc khác nhau; không có cách đọc nào được kiểm chứng bằng nghiên cứu.
• Với tướng thuật phương Đông, bàn tay chỉ là một phần, phải xem cùng thần khí, khí sắc, dáng người.

Việc nên làm

• Nếu đang lo vì sinh đạo ngắn hay đứt, đặt nỗi lo ấy sang một bên; khám sức khoẻ định kỳ mới là cách biết sức khoẻ thật.
• Xem sinh đạo cùng gò ngón cái: đầy hay hẹp, mềm hay chắc. Hai thứ đi với nhau.
• So sinh đạo ở hai tay; chỗ khác nhau giữa hai tay thú vị hơn một đặc điểm riêng lẻ (bài tay trái hay tay phải).
• Chụp ảnh lòng tay mỗi năm một lần để tự xem các nhánh nhỏ đổi thế nào.
• Gặp dấu hiệu như gò ngón cái teo, tê tay kéo dài, lòng tay đổi màu, hãy đi khám.

Nguồn tham khảo

• Hoàng Đế Nội Kinh — Tố Vấn, Thượng cổ thiên chân luận (nguyên văn câu "thực ẩm hữu tiết", phần sau đại ý).
• Thần Tướng Toàn Biên — phần tướng tay, địa văn (đại ý).
• Cheiro — Language of the Hand (1894), phần đường đời và cách chia mốc tuổi (đại ý).
• Newrick, P. G. và cộng sự (1990), nghiên cứu về độ dài đường đời và tuổi lúc mất, Journal of the Royal Society of Medicine.
• Kiến thức giải phẫu phổ thông về nếp gấp mô cái và các dấu hiệu lâm sàng ở bàn tay.