Giường kê sát cửa sổ: gió, nắng, tiếng ồn, an toàn trẻ nhỏ trước chuyện 'khí'

Giường kê sát cửa sổ không bị sách phong thủy cổ cấm; điều đáng lo trước hết là chuyện vật lý: gió lùa, nắng chiều hấp nóng nệm, tiếng đường phố, nồm ẩm đọng ở góc tường và nguy cơ trẻ nhỏ trèo từ giường lên bậu cửa. Trong phòng nhỏ, chừa khoảng 50 – 60 cm là tốt nhất; không được thì sát hẳn, có khoá hạn chế mở và rèm kín.

Lý do vật lý đứng trước

Khi người ta nói "giường sát cửa sổ không tốt", phần lớn những gì họ cảm thấy là thật và đo được. Xếp theo mức ảnh hưởng ở nhà Việt:

Hàng đầu tiên quan trọng hơn mọi hàng còn lại cộng lại. Với phòng có trẻ nhỏ, chiếc giường sát cửa sổ biến thành một bậc thang. Nhiều hướng dẫn an toàn trẻ em khuyên không kê giường, ghế, kệ thấp sát cửa sổ và lắp khung bảo vệ hoặc khoá hạn chế để cửa sổ chỉ mở được một khe hẹp, cỡ 10 cm.

Lý do phong thủy đứng sau, và đứng ở đâu

Trong các sách nhà ở chính — Dương Trạch Tam Yếu, Bát Trạch Minh Kính — cửa chính là chỗ khí vào nhà, được xét kỹ. Cửa sổ ít được bàn riêng; nhà xưa cửa sổ nhỏ, nhiều nhà chỉ có ô thoáng. Điều kiêng "giường không sát cửa sổ" mà sách phổ thông hôm nay hay viết là suy rộng từ một ý của Táng Thư: khí gặp gió thì tan. Chỗ nằm ngủ nằm ngay đường gió thì "khí không tụ".

Đặt cạnh bảng trên, ta thấy cái lý "khí tan vì gió" trùng khá khít với chuyện gió lùa và nhiệt độ. Thêm một lý do hay được nhắc: cửa sổ là chỗ ranh giới trong – ngoài, nằm sát nó thì cảm giác kín đáo, an toàn giảm. Đó là lý do tâm lý, có thật với nhiều người.

Còn những lời như "giường sát cửa sổ thì hao tài", "dễ có người thứ ba" — chúng tôi không tìm thấy nguồn trong sách cổ, và không nên coi là luật.

Khoảng cách nên chừa trong phòng nhỏ

Phòng ngủ phổ biến ở nhà phố và chung cư Việt: lòng 3,0 x 3,3 m đến 3,0 x 4,0 m, cửa sổ rộng 1,2 – 1,4 m, bậu cửa cao 0,8 – 1,0 m tính từ sàn. Giường 1,4 – 1,6 m. Ba mức khoảng cách nên biết:

Nói cách khác, hoặc cách hẳn đủ một lối đi, hoặc sát hẳn không chừa khe. Khoảng lưng chừng là phương án tệ nhất về an toàn lẫn vệ sinh.

Một chi tiết hay bị bỏ qua: so chiều cao bậu cửa với mặt nệm. Mặt nệm giường Việt thường ở 45 – 60 cm. Bậu cửa sổ cao 0,8 m thì chỉ cao hơn mặt nệm 20 – 35 cm — trẻ ba bốn tuổi đứng trên nệm là chạm tới. Bậu cao từ 1,0 m trở lên an toàn hơn hẳn. Phòng cho trẻ mà bậu thấp, ưu tiên đổi chỗ giường hơn mọi phương án khác.

Xử lý theo hướng cửa sổ

• Hướng Tây, Tây Nam: rèm hai lớp (vải chắn sáng phía trong, rèm mỏng phía kính), hoặc dán phim cách nhiệt cho kính. Nếu được, kéo giường ra 50 cm để nệm không nằm trong vệt nắng chiều. Chuyện nắng Tây ở nhà Việt bàn kỹ ở bài nhà hướng Tây.
• Hướng Đông, Đông Nam: rèm chắn sáng là đủ; đây là hướng dễ chịu nhất ở Việt Nam, gió nồm mùa hè mát.
• Hướng Bắc, Đông Bắc (miền Bắc): kiểm tra ron cửa trước mùa đông, dán ron xốp khe cửa lùa; tránh để đầu giường ngay luồng gió.
• Mặt đường, nhà phố: đổi kính đơn sang kính hộp nếu đang sửa nhà; rèm dày cũng giảm được tiếng ở tần số cao.

Cửa sổ nên mở về phía nào để vừa thoáng vừa ít nắng là chuyện của bài hướng cửa sổ; màu và loại rèm có ở bài rèm cửa màu gì.

Đầu giường hay cạnh giường sát cửa sổ

Bài này bàn trường hợp cạnh dài của giường chạy dọc tường có cửa sổ. Trường hợp đầu giường nằm dưới cửa sổ là một bài toán khác — thiếu chỗ tựa sau đầu — và có cách làm riêng (đầu giường cao, vách giả), xem bài đầu giường không có tường.

Nếu phòng chỉ cho phép một trong hai, cạnh giường sát cửa sổ thường dễ xử lý hơn đầu giường sát cửa sổ: đầu người nằm không ở ngay luồng gió và nắng.

Sách cổ nói gì

Nhà quá rộng thì nhiều âm, đài quá cao thì nhiều dương. — Lã Thị Xuân Thu, thiên Trọng Kỷ

Đoạn ấy, đại ý, nói tiếp rằng âm dương không vừa thì sinh bệnh, nên bậc vua xưa không ở nhà quá rộng, không dựng đài quá cao.

Khí gặp gió thì tan. — Táng Thư

Dương Trạch Tam Yếu, đại ý: cửa là chỗ khí vào nhà, là gốc để xét phòng chủ và bếp.

Bình: câu trong Lã Thị Xuân Thu đáng đọc kỹ vì nó cho thấy người xưa nói "âm dương" của chỗ ở bằng ngôn ngữ của sáng – tối, nóng – lạnh, kín – hở, và gắn thẳng với sức khỏe. Đó chính là ngôn ngữ của bảng đầu bài. Một chiếc giường nằm trong vệt nắng chiều, hay ngay luồng gió lạnh, là chỗ "âm dương không vừa" theo đúng nghĩa đen của câu sách.

Đọc cho đúng mức

Không có cơ sở nào để nói giường sát cửa sổ gây chuyện xấu về tiền bạc, tình cảm. Có cơ sở để nói nó có thể làm giấc ngủ kém đi vì nhiệt, gió, ánh sáng, tiếng ồn — và có thể nguy hiểm với trẻ nhỏ. Thứ tự ưu tiên vì vậy rất rõ: an toàn trước, giấc ngủ sau, quan niệm sau cùng.

Một số thầy theo Bát Trạch sẽ khuyên kê giường theo phương cát của người nằm, kể cả khi phương ấy là bức tường có cửa sổ. Khi hai lời khuyên vênh nhau, hãy làm phần an toàn trước (khoá cửa, khung bảo vệ, rèm), rồi mới cân nhắc phương hướng — xem khung chung ở bài phong thủy phòng ngủ.

Việc nên làm

• Đo chiều cao bậu cửa và mặt nệm; nếu bậu chỉ cao hơn mặt nệm vài chục phân và phòng có trẻ nhỏ, dời giường hoặc lắp khung bảo vệ trước tiên.
• Chọn một trong hai: cách cửa sổ 50 – 60 cm làm lối đi, hoặc sát hẳn không chừa khe.
• Xem cửa sổ hướng nào để chọn rèm chắn sáng, phim cách nhiệt hay ron chặn gió.
• Mùa nồm, kéo nệm ra khỏi tường vài hôm, lau khô góc tường dưới cửa sổ.
• Không kê kệ, bàn học thấp dưới cửa sổ phòng trẻ — đó cũng là bậc thang.

Nếu muốn có một lớp "đệm mềm" giữa giường và khung cửa, mành tre, rèm vải thô hay một chậu cây đặt trên kệ cao — những thứ hành Mộc — vừa lọc bớt nắng gió, vừa là lời nhắc giữ ranh giới giữa chỗ ngủ và bên ngoài.

Nguồn tham khảo

• Lã Thị Xuân Thu — thiên Trọng Kỷ; câu "thất đại tắc đa âm, đài cao tắc đa dương" và phần bàn về âm dương không vừa (đại ý).
• Táng Thư — tương truyền của Quách Phác, đời Tấn; câu "khí thừa phong tắc tán".
• Dương Trạch Tam Yếu — Triệu Cửu Phong, đời Thanh; cửa là chỗ khí vào nhà (đại ý).