Gương trong phòng khách: đối diện cửa chính, đối diện sofa, và gương bát quái khác gương thường thế nào

Gương trong phòng khách là đồ dùng để mở rộng và làm sáng phòng; gương bát quái là vật trấn treo ngoài cửa theo tục người Hoa, không phải đồ trang trí trong nhà. Gương soi nên tránh đối diện thẳng cửa chính và tránh phản chiếu mặt người ngồi sofa. Đặt trên tường vuông góc với cửa sổ, gương làm phòng hẹp sáng và rộng ra thấy rõ.

Hai vật hay bị lẫn

Nhầm hai thứ này gây ra hai lỗi ngược nhau: hoặc treo gương bát quái trong phòng khách làm vật trang trí, hoặc kiêng gương soi như kiêng một vật trấn. Cả hai đều không đúng với chính tục lệ.

Gương bát quái: vật gì, từ đâu

Gương bát quái phổ biến trong cộng đồng người Hoa ở Hồng Kông, Đài Loan, Đông Nam Á, rồi vào các đô thị Việt Nam. Khung tám quẻ thường xếp theo thứ tự Tiên Thiên: Càn ở trên, Khôn ở dưới, Ly bên trái, Khảm bên phải — đúng theo đoạn Thuyết Quái nói về "trời đất định vị". Phần gương ở giữa mượn ý nghĩa "soi ra cái thật" của gương trong đạo gia, như Bão Phác Tử ghi.

Ba loại mặt gương, mỗi loại một ý:

• Gương lõm: nhìn vào thấy cảnh xa bị lộn ngược. Người dùng hiểu là "thu" và "đảo" hình sát.
• Gương lồi: thấy cảnh thu nhỏ, trường nhìn rộng — chính là kiểu gương cầu lồi đặt ở khúc cua đường. Người dùng hiểu là "tán", đẩy ra.
• Gương phẳng: phản thẳng về phía trước.

Theo chính những người giữ tục, gương bát quái chỉ treo ngoài nhà, không quay vào trong, không treo trong phòng ngủ, phòng khách. Nó cũng không nên quay thẳng vào cửa nhà đối diện — đó là phép lịch sự tối thiểu với hàng xóm. Bài Gương bát quái treo đúng cách và Hàng xóm treo gương bát quái bàn riêng.

Gương đối diện cửa chính

Lối nói phong thủy: cửa chính là khí khẩu, gương đặt đối diện sẽ "đẩy" khí vừa vào ra lại ngoài. Lối nói này không có trong Bát Trạch hay Huyền Không, nhưng nó sống lâu vì trùng với ba điều có thật:

• Người bước vào gặp ngay bóng mình — một khoảnh khắc giật mình, nhất là buổi tối.
• Gương hắt ánh sáng cửa vào mắt. Cửa mở ra đường nắng, gương đối diện phản thẳng vệt nắng vào phòng.
• Gương "mở" nhà ra ngoài. Người đứng ngoài cửa nhìn vào gương thấy được cả phần trong nhà mà bình thường bị khuất.

Căn hộ chung cư có cửa nhìn ra hành lang tối: gương đối diện cửa đưa hình ảnh hành lang, cửa thang máy, cửa nhà bên vào thẳng giữa phòng khách. Gương soi ở lối vào nên đặt trên tường bên, vuông góc với cửa. Trường hợp đã ốp gương cả mảng đối diện cửa, xem cách xử lý ở bài Gương đối diện cửa chính.

Gương đối diện sofa: tính bằng phép phản xạ

Tục không nói rõ, nhưng người ngồi sofa nhìn thấy chính mình suốt buổi tiếp khách thì không ai thấy tự nhiên. Khách ngồi cạnh cũng vậy. Có một cách tính đơn giản để biết gương có phản chiếu mặt người ngồi hay không.

Theo luật phản xạ, bạn nhìn thấy một điểm trên người mình qua điểm gương nằm ở giữa độ cao mắt và độ cao điểm ấy. Người ngồi sofa (mặt ngồi khoảng 45 cm) có mắt ở độ cao khoảng 1,15 – 1,2 m, đỉnh đầu khoảng 1,3 m. Vậy phần gương phản chiếu mặt và đầu người ngồi nằm ở khoảng 1,05 – 1,25 m tính từ sàn — không phụ thuộc người ngồi xa hay gần gương.

Từ đó:

• Gương trên tường đối diện sofa có mép dưới từ khoảng 1,35 m trở lên thì người ngồi không thấy mặt mình; gương chỉ phản chiếu tường và trần phía trên đầu.
• Gương trên tủ thấp, kệ tivi (mép dưới 0,5 – 0,9 m) thì gần như chắc là phản chiếu người ngồi.
• Màn hình tivi tắt cũng là một tấm gương đen, nằm đúng tầm 0,8 – 1,4 m — bài Vị trí kệ tivi phòng khách có bàn chuyện này.

Người đứng có mắt ở khoảng 1,5 – 1,6 m, nên vẫn thấy mình trong gương cao — đó là điều nên có ở lối đi, không phải ở chỗ ngồi.

Dùng gương mở rộng phòng hẹp

Phòng khách nhà ống ngang 3,6 – 4 m, sâu 4 – 5 m, chỉ một mặt có cửa là chỗ gương có ích nhất. Bốn nguyên tắc:

1. Tường vuông góc với cửa sổ hoặc cửa chính. Gương ở đây phản chiếu ánh sáng xiên vào sâu trong phòng, thành như có thêm một ô cửa sổ.
2. Gương phản chiếu cái đẹp. Đứng ở cửa phòng và ngồi ở sofa, nhìn vào chỗ định đặt gương: thấy cây xanh, cửa sổ, tranh thì đặt; thấy cửa nhà vệ sinh, đống giày dép, lối lên cầu thang thì dời.
3. Khổ gương theo điều muốn có. Gương khổ ngang làm phòng rộng ra; gương khổ dọc làm trần có vẻ cao hơn. Phòng thấp và hẹp chọn khổ dọc đặt cách nhau.
4. Giảm độ "thật". Gương khói, gương ô ghép, gương có nan gỗ đè lên mở rộng không gian mà bóng người mờ đi, đỡ giật mình ban đêm.

Một mảng gương 1,2 m ngang, cao từ 1,35 m tới 2,2 m trên tường bên — trên lưng một kệ thấp — mở được phòng mà không phản chiếu người ngồi, không đối diện cửa. Cách lắp gương bền và các phòng khác có ở bài Gương trong nhà đặt ở đâu.

Sách cổ nói gì

Trời đất định ngôi, núi đầm thông khí, sấm gió xô nhau, nước lửa không bắn nhau, tám quẻ đan xen. — Chu Dịch, Thuyết Quái truyện

Bình: đây là đoạn mà thứ tự Tiên Thiên trên khung gương bát quái dựa vào — Càn đối Khôn, Cấn đối Đoài, Chấn đối Tốn, Khảm đối Ly. Thuyết Quái nói về trật tự trời đất; dùng nó làm khung một vật trấn là cách hiểu của tục lệ đời sau.

Bão Phác Tử, thiên Đăng Thiệp, đại ý: tinh quái lâu năm giả được hình người, nhưng không giấu được hình thật trong gương; người vào núi mang gương sáng sau lưng. — Bão Phác Tử (dẫn đại ý)

Bình: gốc ý "gương soi cái khuất", từ đó gương thành vật trấn. Đây là nguồn đạo gia, không phải sách xem nhà; gương soi trong phòng khách không thuộc phạm vi của nó.

Đọc cho đúng mức

Không sách phong thủy dương trạch cổ nào bàn chỗ đặt gương soi trong phòng khách. Lời khuyên tránh gương đối diện cửa và đối diện chỗ ngồi là tục đời nay, đứng được nhờ những lý do về ánh sáng và cảm giác — và phép tính phản xạ cho thấy chúng có thể kiểm tra được bằng thước đo, không cần đoán.

Gương bát quái là chuyện khác: một tục tín ngưỡng có khuôn phép riêng. Có treo hay không là lựa chọn của mỗi nhà; điều cần giữ là không đem nó vào trong nhà, không quay vào người khác.

Việc nên làm

• Gương soi ở lối vào: tường bên, vuông góc với cửa.
• Gương đối diện sofa: mép dưới từ khoảng 1,35 m trở lên, hoặc dời sang tường bên.
• Gương mở rộng phòng: tường vuông góc với cửa sổ, phản chiếu cây, cửa sổ, tranh.
• Đứng ở cửa và ngồi ở sofa nhìn thử trước khi khoan tường.
• Không treo gương bát quái trong phòng khách; ngoài cửa thì không quay vào nhà đối diện.

Nguồn tham khảo

• Chu Dịch — Thuyết Quái truyện (đoạn "thiên địa định vị", gốc thứ tự Tiên Thiên).
• Cát Hồng — Bão Phác Tử, nội thiên, thiên Đăng Thiệp.
• Độ cao mắt người ngồi và phần gương phản chiếu tính theo luật phản xạ (góc tới bằng góc phản xạ), số đo người Việt trung bình.