Gương đối diện cửa chính: lý "đẩy khí ra ngoài" của hình pháp, và cách dời gương sang tường bên mà không phải đập bỏ

Gương đối diện cửa chính bị kiêng vì lối nói của hình pháp: cửa là "khí khẩu", khí vào cần dừng lại ở khoảng trống sau cửa (minh đường), còn gương chắn thẳng thì "đẩy" khí ra lại. Lý này là phép suy đời sau, không có trong Bát Trạch Minh Kính. Nhưng không cần đập gương: dời gương sang tường bên của lối vào, vuông góc với cửa, hoặc che phần thấp của mảng gương ốp sẵn là đủ.

Khí khẩu và minh đường: hai khái niệm đứng sau lời kiêng

Muốn biết lời kiêng đáng nghe tới đâu, phải biết nó dựng trên hai khái niệm nào.

Khí khẩu là cách gọi cửa chính: miệng để khí vào nhà. Dương Trạch Tam Yếu của Triệu Cửu Phong đặt cửa đứng đầu ba thứ cốt yếu của nhà ở (cửa, phòng chủ, bếp), vì cửa là chỗ nhà "thở" với bên ngoài (dẫn đại ý). Bài Dương trạch tam yếu giải kỹ bộ ba này.

Minh đường vốn là khoảng đất trống trước huyệt, trước nhà — nơi nước tụ, khí dừng. Táng Thư có câu nền tảng: "khí thừa phong tắc tán, giới thủy tắc chỉ" — khí gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng. Từ đó người làm nghề nói khí cần một chỗ chậm lại và tụ trước khi vào sâu. Ở nhà phố, chung cư không có sân, người ta mượn khái niệm này cho khoảng trống ngay sau cửa và gọi là "nội minh đường". Bài minh đường kể chuyện khái niệm này đi từ đồng ruộng tới sảnh chung cư.

Ghép hai thứ lại thành lý của lời kiêng: khí vừa qua miệng cửa, chưa kịp dừng ở minh đường đã gặp mặt gương phẳng chắn ngang, bị hắt thẳng trở ra. Đây là lối lập luận của hình pháp — đọc hình dạng, đường đi, vật chắn — chứ không phải lý pháp tính sao, tính cung.

Lời kiêng nằm ở đâu trong sách

Cần nói rõ để khỏi phóng đại:

• Bát Trạch Minh Kính xét cửa theo phương vị và du niên — cửa ở cung nào, hợp trạch quái nào — không có chữ nào về gương.
• Dương Trạch Tam Yếu bàn cửa, phòng chủ, bếp, đường đi giữa chúng; cũng không có mục gương soi.
• Thời các sách này ra đời, gương là đĩa đồng nhỏ cất trong hộp. Tấm kính tráng bạc khổ lớn ốp tường là thứ của thế kỷ 20.

Lời kiêng "gương đối diện cửa đẩy khí" vì vậy là phép suy của người làm phong thủy đời nay, áp khái niệm cũ (khí khẩu, minh đường) vào vật mới (gương lớn). Phép suy ấy có lý trong khuôn của nó, nhưng không nên nói "sách cổ cấm".

Điều làm lời kiêng sống lâu là nó trùng với mấy chuyện có thật: người bước vào nhà gặp ngay bóng mình; gương hắt nắng cửa vào mắt; người đứng ngoài nhìn qua gương thấy được phần trong nhà vốn khuất. Bài gương phòng khách đã bàn ba điều này, nên ở đây đi thẳng vào việc sửa.

Mặt bằng minh họa: dời gương từ tường đối diện sang tường bên

Lấy một ca rất hay gặp: nhà phố ngang 4 m, cửa chính hai cánh rộng 1,8 m ở giữa, mở vào trong. Chủ nhà trước đã ốp một mảng gương rộng 2,4 m trên tường đối diện cửa, cách cửa khoảng 2,5 m (thường là vách cầu thang hoặc vách tủ).

Trước khi sửa (nhìn từ trên xuống, cửa ở hàng đầu):

Sau khi sửa:

Mấy điều làm cho phương án này đứng được:

• Gương mới bắt đầu sau vùng quét của cánh cửa (từ khoảng 0,9 m trở vào). Ở căn hộ chung cư, cửa một cánh thường có bản lề sát tường bên — cánh cửa mở ra sẽ áp vào tường đó, nên gương phải đặt ở tường bên phía tay nắm, hoặc bắt đầu cách khung cửa xa hơn bề rộng cánh (thường 0,9 – 1 m).
• Gương vuông góc với cửa nên người đứng ngoài cửa không nhìn thấy bóng mình hay bóng trong nhà; người trong nhà đứng trước tủ giày thì soi đủ người — đúng công năng gốc của gương ở lối vào.
• Khoảng 0 – 2,5 m sau cửa giờ là khoảng trống không vật chắn bóng loáng: đó chính là "nội minh đường" theo đúng cách người làm nghề muốn.
• Nếu không muốn bọc mảng gương cũ, một vách ngăn sau cửa chính cách cửa 1,5 – 2 m cũng chặn được tầm nhìn thẳng tới gương.

Bài huyền quan là gì có số đo một lối vào dùng được ở nhà phố 4 m.

Gương ốp sẵn không muốn tháo: tính phần nào cần che

Nhiều căn hộ mua lại, nhà thuê, có cả mảng gương dán keo chắc vào tường — tháo ra dễ vỡ, tốn tiền sửa tường. Có cách che vừa đủ, dựa trên luật phản xạ:

Người đứng nhìn gương thấy một điểm trên người mình qua điểm gương nằm ở giữa độ cao mắt và độ cao điểm ấy — không phụ thuộc đứng xa hay gần. Người cao 1,75 m có mắt ở khoảng 1,63 m, đỉnh đầu 1,75 m: phần gương phản chiếu đầu họ cao nhất khoảng 1,69 m. Lấy cả người cao tới 1,85 m (mắt khoảng 1,73 m) thì điểm cao nhất là khoảng 1,79 m.

Nghĩa là:

Dán phim mờ (loại phim dán kính văn phòng) phần dưới 1,8 m là cách rẻ, gỡ được khi trả nhà. Gương không còn "đón" người bước vào, mà dải gương trên cao vẫn làm trần có vẻ cao hơn.

Cách thứ hai: kê một tủ cao hoặc kệ sách chắn trước mảng gương — tủ cao 2 m, sâu 35 – 40 cm là đủ, lại thêm chỗ cất đồ ở lối vào vốn luôn thiếu.

Khi gương đối diện cửa lại có ích

Không phải ca nào cũng nên dời. Có ba trường hợp người làm nghề chấp nhận, thậm chí cố ý đặt gương nhìn về phía cửa — miễn là gương không ở ngay sau cửa:

• Bàn làm việc, quầy thu ngân phải quay lưng ra cửa: một gương nhỏ trên bàn hoặc trên tường trước mặt, đủ để người ngồi thấy ai bước vào phía sau. Đây là chuyện yên tâm có thật — người ngồi quay lưng với cửa hay giật mình khi có người tới gần.
• Cửa hàng hẹp, sâu: gương ở cuối cửa hàng nhân đôi chiều sâu, khách ngoài đường nhìn vào thấy hàng hóa nhiều hơn. Cửa hàng là nơi muốn người ngoài nhìn thấy bên trong — ngược với nhà ở.
• Hành lang dài, tối: gương ở cuối hành lang hắt sáng từ cửa vào sâu. Chỉ nên làm khi cửa không mở thẳng ra đường đông người.

Cùng một tấm gương, ở nhà ở thì nên tránh, ở cửa hàng có khi lại nên đặt: lời kiêng nào cũng phải đặt vào công năng của căn phòng mới đọc đúng.

Đọc cho đúng mức

• Câu "khí thừa phong tắc tán, giới thủy tắc chỉ" dẫn nguyên văn theo bản Táng Thư lưu hành; Táng Thư bàn đất táng, việc áp vào nhà ở là cách dùng của đời sau.
• Dương Trạch Tam Yếu, Bát Trạch Minh Kính dẫn đại ý; cả hai không có mục bàn gương.
• "Gương đẩy khí ra ngoài" là phép suy của hình pháp đời nay. Các phái lý khí (Bát Trạch, Huyền Không) xét cửa theo phương vị và sao, không xét vật treo đối diện.
• Số đo phản xạ tính theo luật phản xạ của gương phẳng, chiều cao mắt lấy thấp hơn đỉnh đầu khoảng 12 cm — mỗi người mỗi khác vài phân.
• Không có bằng chứng nào cho thấy gương đối diện cửa làm hao tiền hay ảnh hưởng sức khỏe; những gì có thật là cảm giác giật mình, chói nắng và việc nhà bị nhìn thấu từ ngoài.

Việc nên làm

• Gương soi ở lối vào: tường bên, vuông góc với cửa, bắt đầu sau vùng quét của cánh cửa.
• Căn hộ cửa một cánh: đặt gương ở tường phía tay nắm, không ở tường bản lề.
• Gương ốp sẵn đối diện cửa: dán phim mờ hoặc che phần dưới 1,8 m; phần trên để nguyên.
• Muốn giữ khoảng "minh đường": để trống 1,5 – 2,5 m ngay sau cửa, không kê đồ bóng loáng chắn ngang.
• Cửa hàng, quầy thu ngân: gương nhìn về cửa có thể có ích — đặt ở cuối phòng hoặc trên bàn, không ngay sau cửa.

Nguồn tham khảo

• Táng Thư — tương truyền của Quách Phác, câu "khí thừa phong tắc tán, giới thủy tắc chỉ" (dẫn nguyên văn).
• Triệu Cửu Phong — Dương Trạch Tam Yếu, phần "môn" (dẫn đại ý).
• Bát Trạch Minh Kính (đối chiếu: xét cửa theo phương vị, không bàn gương).
• Luật phản xạ của gương phẳng; thông lệ bố trí lối vào nhà phố, căn hộ (tham chiếu chung).