Kích thước quầy thu ngân: cao, dài, sâu bao nhiêu rồi mới tra Lỗ Ban

Quầy thu ngân nên làm hai tầng: mặt khách cao khoảng 1,05 – 1,1 mét, mặt làm việc phía trong 0,85 – 0,9 mét cho người đứng thu cả ca. Sâu thân quầy 60 – 68 cm, dài theo số chỗ thu và thiết bị. Định số theo công việc trước, rồi mới xê dịch vài phân cho lọt cung tốt trên thước Lỗ Ban 42,9 cm.

Đi từ công việc, không đi từ thước

Lời khuyên hay gặp là "quầy thu ngân làm theo thước Lỗ Ban cung Tài" rồi chọn một con số cho đẹp. Làm ngược như vậy dễ ra một cái quầy đúng cung mà khách phải nhón chân đặt túi, thu ngân phải cúi lưng bấm máy. Thứ tự nên là:

1. Ai đứng hai bên quầy, làm gì: khách đặt hàng, ký, quẹt thẻ, quét mã; thu ngân bấm máy, mở ngăn tiền, gói hàng.
2. Mỗi việc cần mặt cao bao nhiêu, rộng bao nhiêu.
3. Rồi mới tra từng số trên thước, nhích vài phân trong khoảng công năng cho phép.

Cây thước dùng là 42,9 cm, cây đo khối đặc như bàn, tủ, bệ bếp; quầy là khối đặc. Cách đọc nhịp tốt xấu của cây thước này có ở bài kích thước bàn giám đốc: cứ khoảng 10,7 cm tốt lại tới 10,7 cm xấu.

Chiều cao: quầy hai tầng

Vài chỗ đáng để ý, đều tính bằng công cụ thước Lỗ Ban:

• Gờ mặt khách 115 cm, số hay gặp ở quầy bar, rơi cung Kiếp (xấu); 118 – 120 cm rơi cung Hại. Hạ xuống 108 – 110 cm vừa lọt cung Quan vừa dễ đặt túi hơn cho người thấp.
• Mặt làm việc 90 cm (Tài) là số tốt và cũng là chiều cao bàn bếp đứng quen thuộc; 92 – 95 cm đã sang cung Bệnh.
• Nếu thu ngân ngồi, mặt làm việc 72 – 76 cm cho ghế thường lại rơi trọn dải xấu 69,7 – 80,4 cm. Cửa hàng hay giải bằng ghế cao có chỗ gác chân và mặt 85 – 90 cm, vừa lọt cung vừa giữ tầm mắt thu ngân ngang tầm khách.

Đo chiều cao từ sàn hoàn thiện tới mặt trên của gờ, kể cả lớp đá hay gỗ ốp mặt.

Chiều dài: theo số chỗ thu và thiết bị

Một chỗ thu ngân thường cần chỗ cho máy tính tiền hoặc máy tính bảng, ngăn kéo tiền, máy in hóa đơn, máy quẹt thẻ, chỗ đặt hàng cần quét. Gộp lại khoảng 90 – 120 cm mặt quầy cho một người.

Quầy chữ L tính từng cánh riêng; mỗi cánh là một số đo.

Chiều sâu

• Thân quầy: 60 – 68 cm (Nghĩa, Quan) là đoạn tốt và cũng đủ cho ngăn tiền, máy in đặt dưới; 50 – 58 cm rơi Bệnh, Ly, lại hơi chật.
• Gờ mặt khách: thường nhô 25 – 30 cm. Trên thước 42,9, 25 – 26 cm rơi Quan (tốt), còn 28 – 32 cm rơi Kiếp. Một gờ 25 cm là đủ đặt túi và ký hóa đơn.
• Lối thu ngân phía sau: chừa ít nhất 80 – 90 cm từ mép quầy tới kệ phía sau để người quay lại lấy hàng không va.

Ba chữ trên thước hay bị hiểu quá mức

Trên thước 42,9 cm, cung Tài có các cung nhỏ Tài đức, Bảo khố, Lục hợp, Nghinh phúc. Vì chữ "Tài", người ta hay ép mọi kích thước quầy vào cung này. Nhưng thước có bốn cung tốt ngang nhau: Tài, Nghĩa, Quan, Bản. Không có sách nào nói quầy thu ngân phải rơi cung Tài mới tốt; ép như vậy chỉ thu hẹp lựa chọn xuống còn một phần tám chiều dài thước.

Tên các cung là lời chúc và lời răn của nghề mộc xưa. Không có kiểm chứng nào cho thấy quầy rơi cung Kiếp làm cửa hàng mất mát gì; nhưng khi đã có hai số cùng tiện dùng, chọn số rơi cung tốt cũng không tốn thêm đồng nào.

Sai số và cách ghi bản vẽ

• Chọn số cách ranh giới sang cung xấu ít nhất 1 cm. Ví dụ 145 cm chỉ cách ranh giới cung Ly chưa tới 3 mm; nên chọn 148 cm. Ranh giới giữa hai cung cùng tốt thì không cần né.
• Ghi con số phủ bì lên bản vẽ: mép ngoài tới mép ngoài, kể cả đá ốp mặt, nẹp cạnh.
• Mặt đá ốp thường dày 1,5 – 2 cm và có thể nhô ra mép gỗ 1 – 2 cm: tính vào số cuối cùng, đừng để xưởng gỗ làm đúng số rồi thợ đá cộng thêm.

Chỗ đặt quầy

Kích thước đúng mà đặt sai chỗ thì không ích gì. Quầy nên nhìn ra cửa, không chắn lối khách vào, thu ngân tựa lưng vật vững; chuyện vị trí có ở bài quầy thu ngân đặt ở đâu, còn cách xếp đường đi của khách quanh quầy ở bài bố trí cửa hàng theo luồng khách.

Sách cổ nói gì

Lỗ Ban Kinh, đoạn về thước, đại ý: thước chia tám chữ Tài, Bệnh, Ly, Nghĩa, Quan, Kiếp, Hại, Bản; thợ làm đồ thì lấy chữ tốt mà dùng. — Lỗ Ban Kinh (dẫn đại ý vì các bản lưu hành khác chữ nhau)

Bình: sách bảo lấy chữ tốt, bốn chữ tốt ngang nhau. Đọc thành "phải cung Tài" là đọc thêm vào sách.

Làm ra của có đạo lớn: người làm ra thì nhiều, người ăn không thì ít, làm thì nhanh, dùng thì thong thả, thì của cải thường đủ. — Đại Học

Bình: Đại Học bàn chuyện của cải trong việc trị nước, không bàn quầy hàng. Nhưng câu "làm thì nhanh" nói đúng cái việc một quầy thu ngân tốt phải làm: khách đặt hàng, quét, trả, đi trong ít động tác nhất. Một quầy đúng chiều cao cho cả hai bên là thứ giúp chữ "nhanh" ấy, nhiều hơn mọi cung trên thước.

Đọc cho đúng mức

• Công năng định khoảng, thước chỉ nhích vài phân trong khoảng ấy.
• Bốn cung tốt ngang nhau; không cần ép vào cung Tài.
• Chiều cao người dùng đi trước: thu ngân đứng cả ca, khách cao thấp khác nhau, có người ngồi xe lăn.
• Thước Lỗ Ban là tục của thợ mộc, không phải phép của thầy địa lý; không có kiểm chứng về tác động lên việc buôn bán.

Việc nên làm

• Liệt kê thiết bị và việc làm ở quầy, ước chiều dài cho từng chỗ thu.
• Chốt ba chiều cao: gờ khách 105 – 110 cm, mặt làm việc 85 – 90 cm, đoạn thấp 82 – 85 cm nếu có.
• Chốt sâu thân quầy 60 – 68 cm, gờ khách nhô khoảng 25 cm.
• Tra từng số trên công cụ thước Lỗ Ban, chọn số cách ranh giới sang cung xấu ít nhất 1 cm.
• Ghi số phủ bì (kể cả đá ốp) lên bản vẽ cho xưởng gỗ và thợ đá.

📏Thước Lỗ Ban
Tra kích thước cửa, bàn thờ, mộ trên ba loại thước 52,2 – 42,9 – 38,8 cm.Mở

Nguồn tham khảo

• Lỗ Ban Kinh (Lỗ Ban Kinh Tượng Gia Kính), sách thợ cuối đời Minh — đoạn về thước tám chữ, dẫn đại ý.
• Đại Học — đoạn "sinh tài hữu đại đạo", nguyên văn theo bản lưu hành.
• Mọi cung thước 42,9 cm trong bài tính bằng công cụ thước Lỗ Ban của aihuyenhoc.com; các khoảng chiều cao, chiều sâu là thói quen thiết kế quầy bán lẻ thường gặp, không phải quy chuẩn.