Góc làm việc tại nhà: đặt bàn ở phòng ngủ, phòng khách hay gầm cầu thang

Góc làm việc tại nhà đặt ở phòng ngủ, phòng khách hay gầm cầu thang đều được, miễn giữ hai nguyên tắc của phong thủy chỗ ngồi: lưng tựa vật vững, mắt thấy được cửa. Lời đồn "làm việc trong phòng ngủ là hỏng giấc" không có gốc sách. Điều cần lo thật là ánh sáng đến từ bên tay và màn hình không đặt ngược sáng cửa sổ.

Hai nguyên tắc có gốc, một lời đồn không có

Phong thủy chỗ ngồi đọc từ hình ảnh tứ linh trong sách địa lý: Huyền Vũ ở sau, Chu Tước ở trước, Thanh Long, Bạch Hổ hai bên. Táng Thư dùng bốn hình tượng ấy để tả thế đất quanh huyệt mộ; đời sau đem áp vào nhà ở rồi vào chỗ ngồi, thành hai nguyên tắc dễ nhớ:

• Tựa lưng: sau lưng là tường, vách, tủ cao; không phải lối đi, không phải cửa sổ sát đất.
• Thấy cửa: ngồi ở chỗ nhìn thấy người đi vào, dù chỉ ở khóe mắt; không quay lưng thẳng ra cửa (bài bàn làm việc quay lưng ra cửa bàn cách xoay trong phòng chật).

Hai nguyên tắc này đứng được cả khi bỏ chữ phong thủy đi: người ngồi lâu yên tâm hơn khi không có gì diễn ra sau lưng mà họ không thấy.

Còn lời đồn "đặt bàn làm việc trong phòng ngủ là hỏng giấc, vợ chồng lục đục" thì chúng tôi không tìm thấy trong sách phong thủy cổ nào. Sách xưa không có khái niệm "làm việc tại nhà" như hôm nay; thư phòng của nhà khá giả là một gian riêng, còn nhà thường thì chõng tre, bàn nước ngay gian giữa. Lời đồn có một phần đúng nhưng nằm ở chỗ khác: thói quen làm việc tới khuya ngay cạnh giường, màn hình sáng trong phòng tối, việc chưa xong nằm trong tầm mắt khi đi ngủ. Đó là chuyện nếp sinh hoạt, sửa được bằng cách xếp góc làm việc cho khéo.

Điều cần lo thật: ánh sáng và màn hình

Ánh sáng đến từ bên tay

Người thuận tay phải nên có cửa sổ hoặc đèn chính ở bên trái: bóng tay khi viết không đổ lên trang giấy. Người thuận tay trái thì ngược lại. Đây là quy tắc cũ của lớp học, vẫn đúng với bàn phím, chuột và sổ tay.

Độ sáng trên mặt bàn: tiêu chuẩn chiếu sáng nơi làm việc thường lấy khoảng 500 lux cho việc đọc, viết, đánh máy. Phòng ngủ một bóng trần thường thiếu xa con số ấy ở góc phòng; một đèn bàn ánh trắng trung tính đặt phía tay không cầm bút là cách bù rẻ nhất.

Màn hình không ngược sáng cửa sổ

Hai cách đặt sai hay gặp nhất:

Cách đúng: đặt bàn vuông góc với cửa sổ, ánh sáng đến từ bên cạnh. Trùng hợp là cách này thường cũng giữ được tường sau lưng và thấy được cửa phòng, vì phòng ở Việt Nam hay có cửa sổ và cửa đi ở hai tường khác nhau.

Nếu buộc phải ngồi quay lưng ra cửa sổ, kéo rèm mỏng phía sau lưng và để màn hình nghiêng nhẹ khỏi hướng phản chiếu.

Ba chỗ đặt bàn: ưu, nhược và cách xếp

Trong phòng ngủ

Ưu: yên tĩnh, đóng cửa được khi họp trực tuyến. Nhược: dễ làm tới khuya, giường lọt vào khung hình gọi video.

Cách xếp:

• Bàn đặt ở phía cửa sổ, xa đầu giường; không đặt bàn sát đầu giường để màn hình là thứ cuối cùng thấy trước khi ngủ.
• Ngồi tựa lưng vào tường, thấy cửa phòng ở khóe mắt; nếu phòng hẹp, ít nhất đừng ngồi quay lưng ra lối từ cửa vào giường.
• Có một "động tác kết thúc ngày": gập máy, cất vào ngăn kéo hoặc phủ tấm vải. Tách thứ làm việc khỏi tầm mắt lúc ngủ là phần có lý trong lời đồn.
• Khung hình gọi video: xoay để phía sau là tường hoặc kệ sách, không phải giường.

Trong phòng khách

Ưu: rộng, sáng, gần cửa sổ mặt tiền. Nhược: người qua lại, tiếng ồn, khách đến bất chợt.

Cách xếp:

• Bàn đặt ở góc trong, xa lối đi chính từ cửa vào bếp. Phòng khách nhà ống thường có lối đi dọc một bên tường; bàn nên nằm ở bên tường còn lại.
• Lưng tựa tường hoặc kệ cao; tuyệt đối tránh lưng ra lối đi dọc nhà, nơi người đi sau lưng cả ngày.
• Một kệ thấp hoặc chậu cây làm ranh giới nhẹ giữa góc làm việc và chỗ tiếp khách.
• Nhà mặt phố: tránh bàn sát kính mặt tiền, ánh nắng và tiếng xe, nhất là mặt tiền hướng Tây.

Dưới gầm cầu thang

Ưu: tận dụng chỗ thừa, tách khỏi phòng khách. Nhược: trần thấp, thiếu sáng, tiếng bước chân trên đầu, ít khí trời.

Cách xếp:

• Chỉ đặt bàn ở đoạn gầm cao từ khoảng 2 mét trở lên; ngồi ở chỗ thấp hơn, mỗi lần đứng dậy là cúi đầu. Thang một vế tầng cao 3,4 mét thường chỉ có khoảng 1,7 mét cuối gầm đạt độ cao ấy.
• Lưng tựa vào tường bên, mặt nhìn ra phòng; đừng ngồi quay mặt vào vách gầm thang, lưng ra phòng.
• Bù ánh sáng bằng đèn bàn và một đèn hắt trần; gầm thang ở khúc giữa nhà ống hầu như không có ánh trời.
• Nhà có trẻ nhỏ chạy lên xuống thang suốt buổi chiều: chỗ này hợp làm việc buổi sáng hơn.

Các cách dùng gầm thang khác (kho, chỗ để xe, bếp) có ở bài gầm cầu thang làm gì.

Ngồi nhìn hướng nào: phần Bát Trạch, nếu muốn xét

Sau hai nguyên tắc tựa lưng và thấy cửa, ai muốn xét thêm thì Bát Trạch khuyên ngồi nhìn về phương cát theo mệnh của người ngồi bàn (không phải chủ nhà), ưu tiên Sinh Khí hoặc Phục Vị. Tính bằng công cụ hướng nhà, hai ví dụ:

Ví dụ thứ hai là bẫy hay gặp: người sinh tháng Một dương lịch năm 1990 vẫn thuộc năm âm Kỷ Tỵ, tra theo năm 1990 sẽ ra sai cung. Công cụ của site đổi ngày sinh sang âm lịch trước khi tính.

Thứ tự nên giữ: ánh sáng và màn hình, rồi tựa lưng và thấy cửa, rồi mới đến hướng. Bàn nhìn đúng phương Sinh Khí mà màn hình ngược sáng thì người ngồi vẫn mỏi mắt mỗi chiều. Hướng ngồi văn phòng có bài riêng: hướng bàn làm việc.

Kích thước bàn, nếu muốn theo thước Lỗ Ban

Bàn là khối đặc, đo bằng thước 42,9 cm. Tính bằng công cụ thước Lỗ Ban: mặt bàn phổ thông 120 x 60 cm có chiều dài 120 rơi cung Hại (xấu), chiều sâu 60 rơi cung Nghĩa (tốt); dài 125 hoặc 130 cm rơi cung Bản, cung Tài (tốt). Chiều cao bàn 75 cm quen dùng lại rơi cung Kiếp (xấu), vì cả dải 69,7 – 80,4 cm trên thước này là cung xấu. Chiều cao nên chọn theo người ngồi và chiếc ghế trước; bài kích thước bàn giám đốc bàn kỹ chỗ vênh này.

Sách cổ nói gì

Táng Thư, đại ý: bên trái Thanh Long, bên phải Bạch Hổ, phía trước Chu Tước, phía sau Huyền Vũ; Huyền Vũ cúi đầu, Chu Tước múa lượn. — Táng Thư, Quách Phác (tương truyền)

Bình: sách tả thế đất bao quanh một huyệt mộ. Đời sau mượn hình ảnh "sau có chỗ tựa, trước có khoảng mở" cho nhà rồi cho chỗ ngồi. Mượn như vậy là suy rộng, nhưng là suy rộng hợp lẽ thường.

Bát Trạch Minh Kính, đại ý: người lấy cung phi làm gốc; chỗ ngồi, chỗ nằm nên theo bốn phương cát của mệnh mình. — Bát Trạch Minh Kính

Bình: sách viết cho chủ nhà và chỗ nằm, chỗ ngồi chính. Áp cho góc làm việc của từng người là cách dùng của thầy đời sau, hợp lý vì người ngồi bàn mới là người dùng chỗ ấy.

Hoàng Đế Trạch Kinh, đoạn ngũ hư ngũ thực, đại ý: nhà rộng mà người ít là một điều hư. — Hoàng Đế Trạch Kinh

Bình: một góc làm việc tử tế không cần cả một phòng. Gian nhà nhỏ mà dùng hết, có người ngồi làm việc cả ngày, là gần với chữ "thực" mà sách khen hơn một thư phòng bỏ trống.

Đọc cho đúng mức

• Không có sách cổ nào cấm làm việc trong phòng ngủ. Phần có lý là nếp sinh hoạt: tách thứ làm việc khỏi tầm mắt lúc đi ngủ.
• Tựa lưng, thấy cửa là hai nguyên tắc có gốc, và cũng là lẽ thường.
• Ánh sáng và màn hình quyết định cái mỏi mắt mỗi ngày nhiều hơn mọi hướng ngồi.
• Hướng ngồi theo mệnh tính theo người ngồi bàn; nhớ đổi ngày sinh sang âm lịch trước.
• Thước Lỗ Ban là tục thợ mộc; chiều cao bàn theo người ngồi đi trước.

Việc nên làm

• Đặt bàn vuông góc với cửa sổ, ánh sáng đến từ phía tay không cầm bút.
• Lưng tựa tường hoặc kệ cao, thấy cửa phòng ở khóe mắt.
• Phòng ngủ: bàn xa đầu giường, gập máy cất đi cuối ngày, khung hình gọi video không có giường.
• Phòng khách: góc trong, xa lối đi dọc nhà, có kệ thấp hoặc chậu cây làm ranh giới.
• Gầm thang: chỉ ở đoạn cao từ khoảng 2 mét, thêm đèn bàn và đèn hắt.
• Muốn xét hướng: tra cung phi của người ngồi bàn bằng công cụ hướng nhà.

Nhiều người đặt một chậu cây nhỏ hoặc món đồ gỗ ở mép bàn, như lời nhắc giữ góc làm việc xanh và gọn; trong ngũ hành, gỗ và cây thuộc Mộc, hành của sự lớn lên. Vật là biểu tượng; phần làm cho góc ấy dễ chịu là ánh sáng đúng phía và một bức tường sau lưng.

Nguồn tham khảo

• Táng Thư, tương truyền của Quách Phác — đoạn tứ linh, đại ý.
• Bát Trạch Minh Kính, bản lưu hành đời Thanh — chỗ ngồi, chỗ nằm theo phương cát của mệnh, đại ý.
• Hoàng Đế Trạch Kinh — đoạn ngũ hư ngũ thực, đại ý.
• Cung phi các năm 1992, 1989 (sinh trước Tết 1990) và cung thước Lỗ Ban 42,9 cm tính bằng công cụ hướng nhà, thước Lỗ Ban của aihuyenhoc.com; mức 500 lux theo tiêu chuẩn chiếu sáng nơi làm việc thông dụng.