Nằm mơ thấy rắn: sách giải mộng cổ nói gì, tâm lý học nói gì, và cách tự đọc giấc mơ của mình

Nằm mơ thấy rắn có hai lớp đọc. Lớp sách cổ: Thi Kinh coi mơ thấy rắn là điềm sinh con gái; các bản giải mộng dân gian đời sau đọc mỗi bản một kiểu, có bản gắn với của cải, có bản gắn với kẻ xấu. Lớp tâm lý học: rắn là nỗi sợ gần như bẩm sinh của loài người, nên hay hiện ra khi ta lo âu, bị đe doạ hoặc đang đổi thay.

Hai lớp không loại trừ nhau. Bài này trình bày từng lớp cho rõ nguồn, rồi đưa ra năm câu hỏi để bạn tự đọc giấc mơ của mình. Không có con số nào ở đây, và sẽ không bao giờ có.

Lớp thứ nhất: sách cổ nói gì

Thi Kinh, khoảng ba nghìn năm trước. Lời đoán mộng về rắn cổ nhất còn văn bản nằm trong bài Tư Can, phần Tiểu Nhã. Bài thơ mừng nhà mới, trong đó có người nằm mộng và nhờ quan đoán:

Dịch: Mơ thấy rắn nhỏ, thấy rắn là điềm sinh con gái. — Thi Kinh, Tiểu Nhã, Tư Can

Câu trước đó nói mơ thấy gấu là điềm sinh con trai. Lời đoán phản ánh cách nghĩ thời ấy: gấu mạnh mẽ cho con trai, rắn mềm mại, ở dưới thấp cho con gái. Hôm nay ta dẫn câu này để hiểu lịch sử, không để phán giới tính một đứa trẻ hay đánh giá con trai con gái hơn kém. Nguồn gốc các sách giải mộng ở bài giải mộng theo sách cổ.

Các bản "Chu Công giải mộng" đời sau. Đây là sách dân gian, nhiều bản, thêm bớt qua nhiều đời. Mục rắn trong các bản thường gặp có những lối đọc sau, ghi lại như tư liệu:

Hai điều cần thấy ở bảng này. Một, các bản đọc ngược nhau ở những mục quan trọng nhất (rắn cắn). Hai, không có lý do nào được nêu ra cho mỗi lời đọc. Đó là kinh nghiệm dân gian rời rạc, không phải một hệ thống suy luận.

Kinh Dịch nhắc rắn ở chỗ khác. Hệ Từ hạ có câu:

Dịch: Rồng rắn ngủ đông là để giữ thân. — Chu Dịch, Hệ Từ hạ, chương 5

Câu này không nói về giấc mơ. Nó dùng con rắn nằm im qua mùa đông để nói về lúc nên ẩn mình: co lại là để còn duỗi ra. Đây là một lối đọc hình ảnh con rắn rất khác các sách điềm, và có lẽ hữu ích hơn, như sẽ thấy ở phần tự đọc bên dưới.

Rắn trong văn hoá Việt

Người Việt sống giữa đồng ruộng, sông nước, nên rắn quen thuộc và cũng đáng gờm. Trong truyện cổ, con mãng xà trong Thạch Sanh là hình ảnh cái ác bị người hiền thắng. Rắn cũng là con giáp Tỵ trong vòng mười hai con giáp (xem 12 con giáp). Ở nhiều vùng ven sông, rắn được kiêng gọi thẳng tên, gọi tránh là "ông", "con dài". Cùng một con vật vừa được kính, vừa bị sợ.

Thái độ hai mặt ấy giải thích vì sao lời giải mộng về rắn của người Việt cũng hai mặt: rắn có thể là điềm lành (của cải, người tới) hoặc điềm dữ (kẻ hại, tai ương), tuỳ người kể.

Lớp thứ hai: tâm lý học nói gì

Nỗi sợ gần như bẩm sinh. Nhà nhân học Lynne Isbell đề xuất giả thuyết rằng tổ tiên linh trưởng của loài người đã sống hàng triệu năm cạnh rắn độc, và hệ thị giác của ta tiến hoá một phần để phát hiện rắn thật nhanh. Các thí nghiệm tâm lý cho thấy người, kể cả trẻ nhỏ, nhận ra hình con rắn trong một bức ảnh lẫn nhiều vật nhanh hơn nhận ra hoa hay nấm; nỗi sợ rắn cũng được học rất nhanh, nhanh hơn nỗi sợ nhiều thứ nguy hiểm hơn hôm nay như ổ điện. Giới nghiên cứu gọi đó là nỗi sợ "được chuẩn bị sẵn".

Vì vậy khi tâm trí cần một hình ảnh cho mối đe doạ, rắn là ứng viên hàng đầu. Mơ thấy rắn nhiều khi chỉ là não đang "vẽ" nỗi lo của ngày bằng cây cọ cổ nhất nó có.

Chất liệu của ngày. Người vừa thấy rắn thật ngoài vườn, vừa xem phim có rắn, vừa nghe chuyện ai bị rắn cắn thì dễ mơ thấy rắn. Đây chính là loại "tư mộng" mà sách Chu Lễ đã phân ra từ ba nghìn năm trước.

Biểu tượng. Freud coi rắn là một biểu tượng tính dục. Jung và những người theo ông nhấn vào hình ảnh rắn lột da: bỏ lớp cũ để lớn lên, tức là thay đổi, hồi phục. Cây gậy có rắn quấn vẫn là biểu tượng của nghề y ngày nay. Các nhà tâm lý hiện đại ít khi gán cho rắn một nghĩa cố định; họ hỏi người mơ: con rắn ấy làm bạn cảm thấy gì?

Năm câu hỏi để tự đọc giấc mơ thấy rắn

Thay vì tra bảng, hãy trả lời năm câu sau, tốt nhất là viết ra giấy ngay khi tỉnh:

1. Trong mơ, mình cảm thấy gì? Sợ hãi, tò mò, bình thản, hay ghê sợ? Cảm xúc quan trọng hơn hình ảnh.
2. Con rắn đang làm gì? Đuổi theo (một việc mình đang né tránh?), cắn (một điều làm mình đau mà chưa nói ra?), quấn (một ràng buộc khiến mình ngột ngạt?), lột da (một thay đổi đang tới?), nằm im (một việc nên chờ, như câu Hệ Từ?).
3. Mình đã làm gì với nó? Chạy, đứng yên, đối mặt, giết? Cách mình phản ứng trong mơ hay giống cách mình đang phản ứng với một việc ngoài đời.
4. Hôm trước có gì liên quan đến rắn hay đến mối đe doạ? Một cảnh phim, một câu chuyện, một cuộc cãi vã, một hạn nộp việc.
5. Giấc mơ này có lặp lại không? Một lần là chuyện bình thường. Lặp lại nhiều tuần là tín hiệu nên chú ý.

Ví dụ: một người mơ bị rắn đuổi mà chạy mãi không thoát, cảm giác hoảng. Hôm trước người ấy vừa nhận thư nhắc một việc đã trì hoãn hai tháng. Câu trả lời cho câu hỏi 2 và 4 tự gặp nhau: con rắn là việc bị né. Lời "giải" hữu ích nhất là làm việc ấy trong tuần. Ví dụ dựng ra để minh hoạ cách đọc.

Khi nào giấc mơ về rắn là chuyện sức khoẻ

• Ác mộng về rắn lặp lại nhiều tuần, làm mất ngủ hoặc sợ đi ngủ.
• Người từng bị rắn cắn hoặc chứng kiến tai nạn do rắn, sau đó mơ đi mơ lại cảnh ấy, kèm hồi hộp, giật mình ban ngày.
• Nỗi sợ rắn lan ra đời thực đến mức không dám ra vườn, không dám đi đường quê.

Những trường hợp này nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Đó là lo âu, có thể chữa được bằng các phương pháp đã được kiểm chứng; không phải điềm cần giải.

Về các con số

Nhiều trang mạng gắn giấc mơ thấy rắn với những con số để chơi ăn tiền. Không có sách giải mộng cổ nào ghi những con số ấy; chúng là sản phẩm của trò cờ bạc thời nay. Site này không đăng, không gợi ý, và không trả lời bất kỳ câu hỏi nào theo hướng ấy. Một giấc mơ có thể giúp bạn hiểu mình hơn; đem nó đặt cược là bỏ phí cả giấc mơ lẫn tiền.

Sách cổ nói gì

Thi Kinh, Tư Can (đã dẫn): rắn là điềm sinh con gái. Bình: lời đoán cổ nhất về rắn gắn với niềm vui sinh nở, không gắn với tai hoạ. Nỗi sợ rắn trong giải mộng là lớp đến sau.

Hệ Từ hạ (đã dẫn): rồng rắn ngủ đông để giữ thân. Bình: nếu cần một lời "giải" từ sách cổ cho người mơ thấy rắn nằm im, câu này hay hơn mọi bảng điềm: có lúc nên lặng, nên chờ, không phải lúc nào cũng phải xông lên.

Các bản Chu Công giải mộng, mục rắn, đại ý như bảng ở trên. Bình: đọc như tư liệu văn hoá, để thấy người xưa lo gì, mong gì; đừng đọc như lời phán.

Đọc cho đúng mức

Không có bằng chứng giấc mơ thấy rắn báo trước sự việc. Cảm giác "mơ rắn rồi có chuyện" đến từ trí nhớ chọn lọc.

Các sách giải mộng dân gian mâu thuẫn nhau. Cùng "rắn cắn" có bản đọc lành, có bản đọc dữ. Không có bản chuẩn.

Nghĩa của giấc mơ nằm ở người mơ. Đây là điểm mà sách Chu Lễ đời xưa và tâm lý học đời nay gặp nhau: giấc mơ phản chiếu trạng thái của chính mình.

Giấc mơ không thay quyết định. Đừng huỷ một chuyến đi hay một việc đã cân nhắc kỹ chỉ vì mơ thấy rắn.

Việc nên làm

1. Ghi giấc mơ ngay khi tỉnh, kèm cảm xúc trong mơ.
2. Trả lời năm câu hỏi ở trên trước khi tra bất cứ bảng điềm nào.
3. Nếu giấc mơ chỉ ra một việc mình đang né, làm một bước nhỏ cho việc ấy trong tuần.
4. Ác mộng lặp lại, mất ngủ, sợ hãi lan ra ban ngày thì đi khám.
5. Không đổi giấc mơ ra con số để chơi, dưới bất kỳ hình thức nào.

✨Hỏi AI Huyền Học
Hỏi bất cứ điều gì về tử vi, Kinh Dịch, phong thuỷ, ngày tốt xấu.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Thi Kinh, Tiểu Nhã, bài Tư Can.
• Chu Dịch, Hệ Từ hạ, chương 5.
• Các bản Chu Công giải mộng lưu hành, mục rắn (đại ý, các bản mâu thuẫn nhau).
• Lynne A. Isbell, giả thuyết phát hiện rắn (sách The Fruit, the Tree, and the Serpent, 2009); các nghiên cứu tâm lý về nỗi sợ được chuẩn bị sẵn và tốc độ nhận diện hình rắn.
• Sigmund Freud, Giải thích giấc mơ (1900); Carl Jung về biểu tượng rắn (đại ý).