Mơ bị rượt đuổi, mơ rơi từ trên cao: hai giấc mơ lo âu phổ biến nhất, sách cổ nói gì và khi nào nên gặp bác sĩ
Chủ biên Thắng Hồ · Cập nhật 21/10/2026 · 8 phút đọc
Nằm mơ thấy bị rượt đuổi và mơ rơi từ trên cao là hai giấc mơ điển hình phổ biến nhất: trong một khảo sát lớn ở sinh viên Canada, khoảng 81% từng mơ bị đuổi, khoảng 74% từng mơ rơi. Sách giải mộng dân gian đọc chúng là có việc dồn tới, có điều sa sút; tâm lý học đọc là lo âu, áp lực, việc đang né tránh. Thỉnh thoảng gặp là bình thường; lặp lại nhiều thì nên đi khám.
Phổ biến đến mức nào: Bảng câu hỏi giấc mơ điển hình
Năm 2003, nhóm của Tore Nielsen (Montréal, Canada) công bố kết quả khảo sát hơn một nghìn sinh viên bằng Bảng câu hỏi giấc mơ điển hình (Typical Dreams Questionnaire): một danh sách 55 chủ đề giấc mơ, người trả lời đánh dấu những chủ đề mình đã từng mơ ít nhất một lần. Một số kết quả đứng đầu, theo báo cáo của nhóm:
| Chủ đề giấc mơ | Tỷ lệ từng mơ (khoảng) |
|---|---|
| Bị rượt đuổi, bị tấn công | 81% |
| Rơi | 74% |
| Trường lớp, thầy cô, học hành | 67% |
| Đến muộn | 60% |
| Suýt rơi | 58% |
Những con số này là của một nhóm sinh viên Canada; các khảo sát ở nước khác cho thứ hạng gần giống, chỉ khác vài điểm. Điều quan trọng: bị đuổi và rơi là hai giấc mơ "chung" của loài người, không phải giấc mơ riêng của ai. Khi một giấc mơ mà bốn phần năm số người đã từng gặp, khó mà coi nó là lời báo riêng cho một người.
Một kết quả đáng chú ý khác của các khảo sát này: người ta hay mơ bị đuổi hơn là mơ đuổi người khác. Giấc mơ nghiêng hẳn về phía bị đe doạ.
Sách giải mộng dân gian đọc thế nào
Mục bị đuổi, rơi ngã trong các bản Chu Công giải mộng lưu hành (nguồn gốc ở bài giải mộng theo sách cổ) có những lối đọc sau, ghi như tư liệu:
| Hình ảnh | Các bản lưu hành hay đọc | Ghi chú |
|---|---|---|
| Bị người đuổi | có việc dồn tới, có điều phải lo | có bản đọc là có người tìm đến nhờ việc |
| Bị thú dữ đuổi | có kẻ gây khó | |
| Chạy thoát | vượt qua được việc khó | khá thống nhất |
| Rơi từ trên cao | việc sa sút, mất chỗ đứng | có bản đọc ngược theo phép phản mộng |
| Rơi xuống nước | có bản đọc là được của | mâu thuẫn |
| Rơi mà không chạm đất, bay lên | việc chuyển biến tốt |
Như mọi mục khác, các bản không thống nhất và không giải thích lý do. Lối đọc ngược (mơ dữ hoá lành) có bàn ở bài nằm mơ thấy cháy nhà.
Kinh Dịch: biết lui và biết dừng
Kinh Dịch không bàn giấc mơ, nhưng có hai hình ảnh rất hợp với hai giấc mơ này:
Bị đuổi và quẻ Độn. Độn là lui, ẩn đi đúng lúc (xem quẻ Thiên Sơn Độn). Đại Tượng bảo dưới trời có núi là tượng Độn; người quân tử theo đó xa kẻ tiểu nhân, không ghét bỏ mà nghiêm giữ mình. Lui ở đây không phải hèn, mà là biết chọn chỗ đứng. Người hay mơ bị đuổi có thể tự hỏi: mình đang chạy trốn điều gì, và có nên "lui" một cách chủ động thay vì để nó đuổi mãi?
Rơi và hào Kháng Long. Hào trên cùng của quẻ Càn: "kháng long hữu hối", rồng lên quá cao thì có điều hối (xem quẻ Thuần Càn). Lên đến đỉnh mà không biết dừng thì chỉ còn đường xuống. Giấc mơ rơi hay gặp ở người vừa được đẩy lên một vị trí mới, đang ôm quá nhiều việc, hoặc sợ mất chỗ đứng.
Hai câu này không phải lời đoán mộng, nhưng chúng cho một hướng nghĩ có ích hơn mọi bảng điềm.
Tâm lý học nói gì
Thuyết tập dượt mối đe doạ. Nhà tâm lý học Phần Lan Antti Revonsuo (năm 2000) đề xuất: giấc mơ, nhất là giấc mơ đáng sợ, là cách não tập dượt phản ứng trước nguy hiểm trong môi trường an toàn. Tổ tiên ta sống giữa thú dữ, giấc mơ bị đuổi là bài tập chạy trốn. Ngày nay "thú dữ" là hạn chót, cuộc họp, khoản nợ, nhưng não vẫn dùng kịch bản cũ.
Bị đuổi thường là việc bị né. Kẻ đuổi trong mơ hay là hình ảnh của một việc mình đang trì hoãn, một cuộc nói chuyện mình đang tránh, một cảm xúc mình chưa dám nhìn thẳng. Câu hỏi hữu ích nhất: kẻ đuổi là ai, hay là cái gì?
Rơi thường là mất kiểm soát. Mất việc, thi cử, đổi chỗ ở, chuyện tình cảm chông chênh đều có thể được vẽ thành cảm giác rơi.
Giật mình như bị rơi lúc vừa thiếp đi. Cảm giác hụt chân, rơi xuống rồi giật nảy người ngay khi vừa chợp mắt là giật cơ khi vào giấc, một hiện tượng sinh lý rất phổ biến, hay gặp hơn khi mệt, thiếu ngủ, uống nhiều cà phê, căng thẳng. Đó không phải giấc mơ báo điềm, cũng thường không phải bệnh.
Năm câu hỏi để tự đọc
- Ai, hay cái gì đuổi mình? Người quen, người lạ, thú, một thứ không rõ hình?
- Mình chạy về đâu? Có chỗ trốn, có người giúp, hay chạy mãi không thoát?
- Rơi từ đâu xuống? Toà nhà, vách núi, cầu thang, máy bay? Có chạm đất không?
- Ngoài đời, việc gì đang dồn tới, hay chỗ đứng nào đang chông chênh?
- Giấc mơ lặp lại bao lâu rồi?
Ví dụ minh hoạ: một người mơ ba đêm liền bị một người không rõ mặt đuổi trong hành lang cơ quan. Người ấy đang tránh nộp một báo cáo đã trễ hạn. Sau khi nộp báo cáo và nói chuyện với cấp trên, giấc mơ thưa dần. Ví dụ dựng ra để minh hoạ cách đọc.
Khi nào nên gặp bác sĩ
- Ác mộng lặp lại nhiều lần mỗi tuần, kéo dài hàng tháng, làm sợ đi ngủ hoặc mệt mỏi ban ngày.
- Ác mộng sau một biến cố (tai nạn, bạo lực, mất người thân), kèm hồi tưởng, giật mình, né tránh nơi chốn: có thể là dấu hiệu rối loạn sau sang chấn.
- Vùng vẫy, đấm đá, la hét khi đang mơ (người ngủ cùng thấy mình "đánh nhau với ai đó trong mơ"), nhất là ở người lớn tuổi: đây có thể là rối loạn hành vi trong giấc ngủ mắt chuyển động nhanh, cần được khám chuyên khoa thần kinh hoặc giấc ngủ.
- Ngáy to, ngưng thở, thức dậy hụt hơi kèm mơ bị đè, bị ngạt: nên được kiểm tra ngưng thở khi ngủ.
Ác mộng lặp lại chữa được. Một trong những phương pháp có nhiều chứng cứ là liệu pháp tập dượt hình ảnh: khi tỉnh, người bệnh viết lại kết cục mới cho giấc mơ và tập hình dung kết cục ấy mỗi ngày, dưới hướng dẫn của người có chuyên môn.
Sách cổ nói gì
天下有山，遯；君子以遠小人，不惡而嚴。 Thiên hạ hữu sơn, Độn; quân tử dĩ viễn tiểu nhân, bất ố nhi nghiêm.
Dịch: Dưới trời có núi là tượng quẻ Độn; người quân tử theo đó xa kẻ tiểu nhân, không ghét bỏ mà nghiêm giữ mình. — Chu Dịch, quẻ Thiên Sơn Độn, Đại Tượng
Bình: lui đúng lúc là một lựa chọn, không phải thua cuộc. Với người hay mơ bị đuổi, câu này gợi ý: thay vì bị đuổi, hãy chủ động chọn chỗ đứng của mình.
上九：亢龍有悔。 Thượng Cửu: kháng long hữu hối.
Dịch: Hào Thượng Cửu: rồng lên quá cao thì có điều hối. — Chu Dịch, quẻ Thuần Càn
Bình: giấc mơ rơi hay đến khi ta lên cao hơn sức mình, ôm nhiều hơn mình giữ được. Văn Ngôn giải câu này rằng người ở chỗ ấy "biết tiến mà không biết lui, biết còn mà không biết mất". Dừng lại một nhịp có khi là cách tránh "rơi" ngoài đời.
Các bản Chu Công giải mộng, mục bị đuổi, rơi ngã, đại ý như bảng ở trên. Bình: đọc như tư liệu; khi bốn phần năm số người đều đã mơ một giấc mơ, lời "điềm" riêng cho nó khó đứng vững.
Đọc cho đúng mức
- Không có bằng chứng giấc mơ bị đuổi hay rơi báo trước sự việc.
- Số liệu khảo sát ở trên là của sinh viên Canada năm 2003, tính "từng mơ ít nhất một lần", không phải tần suất hằng đêm.
- Thuyết tập dượt mối đe doạ là một giả thuyết có ảnh hưởng, chưa phải kết luận được mọi nhà nghiên cứu chấp nhận.
- Các bản giải mộng dân gian không thống nhất; bảng trên gom lối đọc thường gặp.
Việc nên làm
- Ghi giấc mơ ngay khi tỉnh, nhất là kẻ đuổi là ai và mình rơi từ đâu.
- Chọn một việc mình đang né và làm một bước nhỏ trong tuần.
- Giữ giờ ngủ đều, bớt cà phê sau buổi trưa, bớt màn hình sát giờ ngủ: giảm cả giật mình khi vào giấc lẫn ác mộng.
- Có các dấu hiệu ở mục "Khi nào nên gặp bác sĩ" thì đi khám, đừng chờ "giải".
- Đọc thêm các giấc mơ lo âu khác ở bài nằm mơ thấy nước và mơ thấy rụng răng.
Hỏi bất cứ điều gì về tử vi, Kinh Dịch, phong thuỷ, ngày tốt xấu.✨ Dùng thử
Nguồn tham khảo
- Chu Dịch — quẻ Thiên Sơn Độn (Đại Tượng); quẻ Thuần Càn (hào Thượng Cửu, Văn Ngôn).
- Các bản Chu Công giải mộng lưu hành, mục bị đuổi, rơi ngã (đại ý).
- Tore A. Nielsen và cộng sự — The Typical Dreams of Canadian University Students, tạp chí Dreaming (2003).
- Antti Revonsuo — The reinterpretation of dreams: an evolutionary hypothesis of the function of dreaming, Behavioral and Brain Sciences (2000).
Câu hỏi thường gặp
Nằm mơ thấy bị rượt đuổi là điềm gì?
Các bản giải mộng dân gian đọc là có việc dồn tới phải lo. Tâm lý học xem đó thường là hình ảnh của một việc đang né tránh hoặc áp lực đang dồn tới; đây là giấc mơ điển hình phổ biến nhất.
Mơ rơi từ trên cao có nghĩa là gì?
Thường gắn với cảm giác mất kiểm soát, sợ mất chỗ đứng. Một số bản giải mộng đọc là việc sa sút, có bản đọc ngược theo phép phản mộng; không có bằng chứng nó báo trước điều gì.
Vì sao vừa thiếp đi đã giật mình như bị rơi?
Đó là giật cơ khi vào giấc, hiện tượng sinh lý rất phổ biến, hay gặp hơn khi mệt, thiếu ngủ, căng thẳng hoặc uống nhiều cà phê. Thường không phải bệnh.
Có bao nhiêu người từng mơ bị rượt đuổi?
Trong khảo sát của nhóm Tore Nielsen năm 2003 ở sinh viên Canada, khoảng 81% từng mơ bị rượt đuổi, khoảng 74% từng mơ rơi.
Ác mộng bị đuổi lặp lại có chữa được không?
Có. Ác mộng lặp lại, nhất là sau sang chấn, nên được bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khám; liệu pháp tập dượt hình ảnh là một phương pháp có nhiều chứng cứ.
Nguồn tham khảo: Chu Dịch — quẻ Thiên Sơn Độn (Đại Tượng), quẻ Thuần Càn (hào Thượng Cửu) · Các bản Chu Công giải mộng lưu hành — mục bị đuổi, rơi ngã · Tore Nielsen và cộng sự — The Typical Dreams of Canadian University Students (Dreaming, 2003) · Antti Revonsuo — thuyết giấc mơ tập dượt mối đe doạ (2000)