Phòng khách nhỏ dưới 15 m²: kê đồ theo ba nguyên tắc tựa – thoáng – tụ

Phòng khách nhỏ không phải phòng khách xấu. Hoàng Đế Trạch Kinh còn coi nhà nhỏ người đông là một điều "thực". Phòng dưới 15 m² chỉ cần đúng ba thứ: chỗ ngồi chính tựa vào tường đặc, phía trước chỗ ngồi có một khoảng thoáng, và lối đi không chạy thẳng xuyên phòng để khí được tụ. Gỡ bớt đồ hiệu quả hơn mua thêm vật phẩm.

Sách cổ không chê nhà nhỏ

Nỗi lo hay gặp nhất của người ở nhà ống, căn hộ nhỏ là "phòng khách chật thì khí bí, khó làm ăn". Sách cổ nói gần như ngược lại. Hoàng Đế Trạch Kinh, đại ý, liệt kê năm điều "hư" và năm điều "thực" của một ngôi nhà; trong đó nhà lớn người ít là một điều hư, nhà nhỏ người đông là một điều thực. Ý của sách rõ: nhà phải vừa với người ở, có hơi người thì nhà mới ấm. Một căn nhà rộng thênh mà vắng mới là thứ sách lo.

Dương Trạch Tam Yếu, đại ý, xét ba thứ cốt yếu là cửa, gian chính và bếp; phòng to hay nhỏ không phải đề tài của sách. Bài phong thủy phòng khách đã bàn vì sao sách không xếp phòng khách vào ba thứ phải xét.

Vậy cái cần lo ở phòng khách nhỏ không phải diện tích, mà là cách kê đồ trong diện tích đó. Ba nguyên tắc dưới đây không có sẵn trong sách dưới dạng lời dạy về phòng khách; chúng được rút ra từ phép xem đất của loan đầu rồi thu nhỏ vào một căn phòng.

Ba nguyên tắc rút từ loan đầu

Táng Thư, sách gắn tên Quách Phác, có câu là gốc của chính chữ "phong thủy":

Khí cưỡi gió thì tan, gặp nước ngăn thì dừng. Người xưa gom nó cho khỏi tan, cho nó đi mà có chỗ dừng, nên gọi là phong thủy. — Táng Thư

Từ câu này và hình mẫu tứ linh (núi tựa sau, khoảng trống trước, đồi ôm hai bên), có thể rút ba nguyên tắc dùng được cho căn phòng:

Đọc kỹ thì cả ba đều là chuyện đi lại và cảm giác ngồi yên. Người ngồi có tường sau lưng không phải ngoái lại; người ngồi nhìn được xa không thấy bức bối; người ngồi không bị ai đi xuyên qua giữa câu chuyện. Đó là lý do ba nguyên tắc này đứng vững cả khi bạn không tin phong thủy.

Bản vẽ cụ thể: phòng 3,5 x 4 m

Lấy một phòng khách tầng trệt nhà ống: ngang 3,5 m, sâu 4 m, tức 14 m². Cửa chính hai cánh ở mặt tiền, lọt lòng rộng 1,30 m, đặt lệch về bên phải. Tường trái là tường chung với nhà bên, đặc suốt. Cuối phòng là chân cầu thang và lối vào bếp.

Bước 1 — xác định lối chính trước, đồ đạc sau. Lối chính là đường từ cửa chính đi vào trong nhà. Với cửa lệch phải, lối chạy dọc tường phải, rộng 0,9 – 1,0 m. Phần còn lại của phòng là 2,5 – 2,6 m ngang, 4 m sâu — đây mới là chỗ kê đồ. Nhiều phòng khách nhỏ thấy chật chỉ vì đồ đặt lấn vào lối này.

Bước 2 — tựa. Sofa kê dọc tường trái, lưng sát tường, người ngồi nhìn sang phải, liếc ra là thấy cửa. Với bề ngang còn 2,5 m, sofa sâu tối đa 0,8 m.

Bước 3 — thoáng. Trước sofa 0,4 m là bàn trà rộng 0,5 m. Như vậy từ lưng sofa tới mép ngoài bàn trà là 0,8 + 0,4 + 0,5 = 1,7 m; còn 0,8 – 0,9 m nữa là chạm mép lối chính. Kệ tivi đặt trên tường phải thì sẽ nằm ngay trong lối đi, nên ở phòng này kệ tivi đi lên tường mặt tiền phía bên trái cửa, hoặc treo tường không chân để lối giữ nguyên bề rộng. Bài vị trí kệ tivi phòng khách bàn thêm cách đặt.

Bước 4 — tụ. Đứng ở cửa nhìn vào, mắt đi thẳng tới chân cầu thang và bếp ở cuối phòng. Cách phổ biến là một vách thưa hoặc kệ mở cao 1,8 m, rộng 1,2 – 1,5 m, đặt ở cuối nhóm sofa, chừa lối 0,9 m bên phải. Vách này khép phòng khách thành một vùng có giới hạn, nhưng vẫn cho sáng và gió đi qua. Bài cửa trước thẳng cửa sau giải thích vì sao gió lùa thẳng nhà ống là chuyện thật chứ không chỉ là lời sách.

Tổng kết bản vẽ:

Nếu muốn tra thêm thước Lỗ Ban cho đồ đặc, dùng thước 42,9 cm. Chạy công cụ của site: sofa dài 1,50 m rơi vào cung Nghĩa; cạnh dài sofa chữ L 1,95 m rơi vào cung Quan; bàn trà dài 0,9 m rơi vào cung Tài — đều là cung tốt. Con số tròn 2,0 m lại rơi vào cung Kiếp, nên sofa chữ L "hai mét" cắt bớt 5 cm là vừa gọn phòng vừa vào cung tốt. Bàn trà có bài riêng: kích thước bàn trà theo Lỗ Ban.

Sofa chữ L hay sofa văng

Trong phòng 14 m², sofa chữ L có một lợi thế về hình: nhánh ngắn của chữ L ôm lấy nhóm ngồi giống hai cánh đồi ôm huyệt trong tứ linh. Người ngồi có tựa sau lưng và có che một bên, khoảng trước mặt thì để trống. Đó là cái "tụ" mà sách tả.

Bất lợi là chữ L chiếm góc, và nếu nhánh ngắn quay ra phía lối đi thì người đi vào phải vòng qua đầu ghế. Quy tắc đơn giản: nhánh ngắn không được chắn lối chính. Ở bản vẽ trên, nhánh ngắn quay về phía mặt tiền, tức phía không có lối đi, là ổn.

Sofa văng hai chỗ kèm một đôn hoặc một ghế đơn nhỏ thì linh hoạt hơn: có khách thì kéo đôn ra, hết khách thì đẩy vào gầm bàn trà. Gia đình hay có khách đông dùng cách này tiện hơn chữ L.

Thứ nên tránh ở phòng nhỏ là bộ sofa ba món (văng ba, hai ghế đơn) kê thành hình chữ U kín. Chữ U kín bốn phía làm phòng chia đôi: một nửa là "đảo" ghế, nửa kia là lối đi chật. Người ngồi bên trong đi ra phải trèo qua tay ghế.

Những "cách chữa" nên bỏ

Phòng khách nhỏ hay bị khuyên mua thêm đồ để "chữa". Ba lời khuyên phổ biến nhất đều làm phòng chật hơn:

• Gương lớn để "nhân đôi không gian". Gương làm phòng trông rộng hơn khi đặt đúng chỗ, nhưng gương đối diện cửa chính hay đối diện sofa lại thành thứ gây khó chịu: người ngồi thấy mình, người bước vào thấy mình. Bài gương phòng khách bàn chỗ đặt hợp lý.
• Cây lớn ở góc "để kích khí". Một chậu cây cao trong phòng 14 m² chiếm gần 0,5 m² sàn và thường đặt đúng chỗ đi lại. Cây nhỏ đặt trên kệ, trên bậu cửa sổ làm được cùng việc mà không mất sàn.
• Bể cá, tiểu cảnh nước. Phòng nhỏ thêm bể cá là thêm tiếng máy bơm, thêm độ ẩm, thêm một khối nặng không di chuyển được.

Nguyên tắc "tụ" trong Táng Thư nói khí cần chỗ dừng, không nói khí cần thêm đồ vật. Với phòng nhỏ, bớt một món đồ thường đem lại nhiều khoảng trống trước mặt hơn bất cứ thứ gì mua thêm.

Khi tầng trệt còn phải để xe

Rất nhiều nhà ống Việt dùng chính tầng trệt vừa làm phòng khách vừa để hai, ba chiếc xe máy. Trong phòng 3,5 x 4 m, ba chiếc xe máy chiếm khoảng 2 x 2 m — gần một phần ba sàn. Khi đó ba nguyên tắc vẫn áp được, nhưng phải chấp nhận nhóm ghế rất nhỏ: một văng 1,2 – 1,5 m dựa tường đặc, bàn trà gấp, xe xếp phía mặt tiền để khói xả và mùi xăng ở gần cửa.

Nếu gia đình đón khách thường xuyên, nhiều nhà chọn dời phòng khách lên tầng 2 và để tầng trệt làm chỗ để xe, sảnh vào. Cách làm này có những điểm riêng về lối vào và cầu thang; bài phòng khách tầng 2 bàn kỹ.

Đọc cho đúng mức

• Ba nguyên tắc là suy rộng, không phải lời sách. Táng Thư nói về đất quanh huyệt mộ; đem tựa – thoáng – tụ vào căn phòng là cách đọc của người đời sau. Nó có lý vì trùng với chuyện đi lại và tâm lý người ngồi, không vì một lực vô hình nào.
• Bát Trạch, Huyền Không không bàn phòng to nhỏ. Hai phái lý khí xét phương vị của cửa, bếp, giường; một phòng khách 14 m² và một phòng 30 m² ở cùng phương được đọc như nhau.
• Câu "nhà nhỏ người đông là thực" nói về sự cân giữa nhà và người, không phải lời khen cho sự chật chội. Phòng chật đến mức không có lối đi thì đã sai với nguyên tắc thoáng.
• Không có bản vẽ nào đúng cho mọi phòng. Cửa đặt giữa mặt tiền, cầu thang nằm giữa nhà, phòng có cửa sổ bên hông đều làm thay đổi lời giải.

Việc nên làm

• Vẽ mặt bằng phòng lên giấy kẻ ô, đánh dấu lối chính từ cửa vào trong nhà trước tiên; không kê đồ nào trong lối này.
• Chọn bức tường đặc dài nhất làm chỗ tựa cho sofa; không có tường đặc thì dùng vách cao từ 1,1 m.
• Giữ vùng trước chỗ ngồi thấp và trống: bàn trà thấp, không kệ cao chắn tầm nhìn.
• Dán băng dính lên sàn theo kích thước đồ định mua, đi thử vài ngày trước khi đặt hàng.
• Nếu nhìn từ cửa thấy thẳng tới cuối nhà, làm một vách thưa cao vừa phải, chừa lối 0,9 m.
• Muốn tra thước Lỗ Ban cho sofa, bàn trà thì dùng công cụ thước Lỗ Ban, thước 42,9 cm.

Nguồn tham khảo

• Táng Thư, gắn tên Quách Phác — câu "khí thừa phong tắc tán, giới thủy tắc chỉ", nguyên văn theo bản thông hành.
• Hoàng Đế Trạch Kinh — mục ngũ hư, ngũ thực (đại ý).
• Dương Trạch Tam Yếu, gắn tên Triệu Cửu Phong, đời Thanh — ba yếu tố cửa, gian chính, bếp (đại ý).
• Số đo sofa, bàn trà trên thước 42,9 cm tính bằng `ThuocLoBan::tra` của aihuyenhoc.com.