Phòng ngủ người già: tầng trệt, cung Càn – Khôn và chuyện cầu thang

Phòng ngủ người già nên đặt ở tầng thấp nhất có thể, gần nhà vệ sinh, có tay vịn và đèn đêm dọc lối đi. Lời khuyên "cha ở cung Càn (Tây Bắc), mẹ ở cung Khôn (Tây Nam)" lấy từ Thuyết Quái — Càn là cha, Khôn là mẹ — có giá trị biểu tượng; khi hai lớp vênh nhau, an toàn đi lại đứng trước.

Lớp sách: Càn là cha, Khôn là mẹ

Thuyết Quái truyện xếp tám quẻ thành một gia đình: Càn là trời nên gọi là cha, Khôn là đất nên gọi là mẹ, sáu quẻ còn lại là ba trai ba gái. Ghép với phương vị Hậu Thiên Bát Quái (Càn ở Tây Bắc, Khôn ở Tây Nam), đời sau rút ra lời khuyên: phòng của cha mẹ, ông bà nên ở phía Tây Bắc hoặc Tây Nam của nhà. Phần thứ tự con cái trong cùng hệ này ở bài phòng ngủ cho bé.

Phái Bát Trạch có cách khác: lấy cung phi của người già, chọn phương Thiên Y (sao Cự Môn) — phương các sách đời sau dành cho người lớn tuổi, người cần dưỡng sức. Ví dụ tính bằng công cụ hướng nhà: ông sinh 1955 và bà sinh 1958 đều cung Ly; với cung Ly, Thiên Y ở Đông Nam, Diên Niên ở Bắc, Sinh Khí ở Đông, Phục Vị ở Nam.

Hai hệ chỉ hai phía khác nhau: Thuyết Quái nói Tây Bắc – Tây Nam, Bát Trạch (với cặp ông bà này) nói Đông Nam. Đó là lý do chúng tôi xếp cả hai vào lớp "nếu còn chọn được".

Lớp đời sống: Lễ Ký đã nói điều cốt lõi

Có một câu sách cổ nói về chỗ ở của cha mẹ sát hơn mọi phép cung: Lễ Ký, thiên Khúc Lễ, dạy phận làm con là "đông ôn nhi hạ sảnh, hôn định nhi thần tỉnh" — mùa đông giữ cho cha mẹ ấm, mùa hè giữ cho mát; tối sắp chỗ nằm, sáng sớm thăm hỏi. Bốn việc ấy dịch sang nhà hôm nay là:

Chữ "định" và "tỉnh" trong câu ấy là việc của người chăm, không phải của phương hướng. Một phòng ở cung Càn mà con cháu ba tầng mới lên tới một lần thì đã lệch khỏi ý sách.

Nhà ống nhiều tầng: tầng nào cho ông bà

Nhà ống Việt Nam thường 3 – 5 tầng, cầu thang dốc, bậc cao 17 – 18 cm. Với người trên 70 tuổi, mỗi chuyến lên xuống là một rủi ro té ngã. Thứ tự xét:

1. Tầng trệt nếu có một phòng đủ yên — thường là phòng phía sau, sau khu để xe và bếp. Tầng trệt cho thuê kinh doanh thì không dùng được.
2. Tầng hai nếu tầng trệt không còn chỗ; phòng gần đầu cầu thang, có nhà vệ sinh riêng hoặc sát vách.
3. Tránh phòng tầng trên cùng: nóng mái mùa hè, xa con cháu, nhiều bậc nhất.

Chỉ sau khi chọn được tầng, mới xét trong tầng đó phòng nào nằm phía Tây Bắc, Tây Nam (theo Thuyết Quái) hay phía Thiên Y (theo Bát Trạch). Nhà ống 4 x 16 m mặt tiền hướng Nam thì phía sau là phía Bắc; Tây Bắc là góc sau bên trái khi nhìn từ đường vào — thường đúng chỗ đặt được phòng ông bà ở tầng trệt. Bài bố trí nhà ống 4 x 16 m có sơ đồ tầng.

Số đo cụ thể: giường, cửa, bậc

Giường. Chiều cao mặt nệm vừa cho người già là khi ngồi mép giường, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, gối gập khoảng vuông góc — với phần đông người Việt cao tuổi, khoảng 45 – 48 cm. Tra trên thước Lỗ Ban 42,9 cm (thước đo khối đặc như giường, tủ) bằng công cụ thước Lỗ Ban: đoạn 42,9 – 48,2 cm thuộc cung Tài (cung tốt); 45 cm rơi vào Tài – Bảo khố, cách ranh giới khoảng 2 cm. Từ 48,3 cm trở lên sang cung Bệnh. Nghĩa là mức cao vừa cho người già lại nằm gọn trong một cung tốt — hai tiêu chí không đánh nhau.

Cửa phòng và cửa nhà vệ sinh. Người dùng khung tập đi, xe lăn cần cửa lọt lòng rộng; nhiều hướng dẫn thiết kế lấy mức khoảng 80 cm trở lên. Trên thước 52,2 cm (đo lọt lòng cửa), đoạn 78,3 – 84,8 cm là cung Nhân Lộc; 81 cm nằm giữa cung. Cửa 85 – 97 cm rơi vào Cô Độc, Thiên Tặc — nên nếu cần cửa rộng hơn thì nhảy lên khoảng 98 – 104 cm (Tể Tướng).

Bậc cầu thang. Bậc 17,5 cm nằm trong cung Nghĩa (16,1 – 21,4 cm) trên thước 42,9. Nhưng với người già, bậc thấp hơn và mặt bậc rộng hơn mới là điều cần — nếu đang xây mới, đó là chỗ đáng sửa, Lỗ Ban xếp sau.

Mọi số đo nên lấy cách ranh giới cung ít nhất nửa centimet vì sai số thi công. Chi tiết giường đôi ở bài kích thước giường theo Lỗ Ban.

Bảy chỗ an toàn của phòng người già

• Lối giường – nhà vệ sinh ngắn, thẳng, không vật cản; đèn cảm biến chuyển động hoặc đèn ngủ chân tường bật suốt đêm.
• Tay vịn: cạnh bồn cầu, trong chỗ tắm, dọc hai bên cầu thang.
• Sàn chống trơn trong nhà vệ sinh; bỏ thảm nhỏ dễ trượt trong phòng.
• Bỏ ngưỡng cửa cao: ngưỡng là chỗ vấp chân hay gặp ở người đi lê bước.
• Cửa nhà vệ sinh mở ra ngoài hoặc cửa trượt: nếu người bên trong ngã chắn cửa, người ngoài vẫn vào được.
• Chuông gọi hoặc điện thoại trong tầm với từ giường.
• Công tắc đèn ngay cạnh đầu giường, bật được khi chưa đứng dậy.

Năm 2027: một chú ý theo Huyền Không

Theo phép bay sao năm của Huyền Không, năm 2027 sao Nhị Hắc — sao các sách hay gắn với bệnh — bay tới chính Tây (tính bằng công cụ tinh bàn của site, từ Lập Xuân 4/2/2027). Nhiều thầy khuyên phòng người già, người đang dưỡng bệnh nằm ở khu chính Tây thì năm ấy giữ yên, hạn chế khoan đục sửa chữa. Không cần dời phòng; bài Nhị Hắc 2027 ở chính Tây bàn kỹ.

Sách cổ nói gì

Càn là trời nên gọi là cha; Khôn là đất nên gọi là mẹ. Bình: Thuyết Quái dùng hình ảnh gia đình để giải tượng quẻ; câu này không bàn chuyện nhà ở. Lời khuyên "cha Tây Bắc, mẹ Tây Nam" là bước ghép với phương vị Hậu Thiên của đời sau.

Chữ 凊 có bản đọc là "sảnh", có bản đọc là "thanh" ("đông ôn hạ thanh"); nghĩa như nhau. Phàm lễ làm con: mùa đông giữ ấm, mùa hè giữ mát cho cha mẹ; tối sắp chỗ nằm, sáng thăm hỏi. Bình: đây là câu sách cổ nói thẳng về chỗ ở của người già, và nó nói bằng nhiệt độ, giấc ngủ và sự gần gũi, không nói bằng phương hướng.

Bát Trạch Minh Kính, đại ý: bốn phương cát của mệnh người dùng cho cửa, phòng, giường của người ấy. Bình: phép chọn Thiên Y cho người già là quy ước các sách đời sau rút từ nghĩa tên sao.

Đọc cho đúng mức

Không phòng nào kéo dài tuổi thọ hay giữ sức khỏe cho người già vì nằm ở cung Càn, cung Khôn hay phương Thiên Y. Những điều đo được — ngã ít hơn khi phòng ở tầng thấp, có tay vịn, có đèn đêm — mới là phần phòng ngủ thật sự làm được. Người cao tuổi có bệnh nền cần lịch khám định kỳ; phong thủy không thay được việc ấy.

Thuyết Quái và Bát Trạch cho hai câu trả lời khác nhau về phương; cả hai đều chỉ nên dùng khi đã thỏa phần an toàn.

Việc nên làm

• Chọn tầng trước: trệt hoặc tầng hai, gần nhà vệ sinh, gần con cháu.
• Trong tầng đã chọn, nếu còn phòng ngang nhau thì xét Tây Bắc – Tây Nam (Thuyết Quái) hoặc Thiên Y (Bát Trạch).
• Giường cao khoảng 45 cm; cửa nhà vệ sinh lọt lòng khoảng 81 cm, mở ra ngoài.
• Lắp tay vịn, đèn đêm, sàn chống trơn, bỏ ngưỡng cao.
• Giữ phòng ấm mùa đông, mát mùa hè — đúng như Lễ Ký dạy.

Nếu muốn một vật nhỏ trong phòng ông bà làm lời nhắc giữ nếp ngủ nghỉ, nhiều nhà chọn đồ gốm, đồ đá hành Thổ — hành của Khôn và của sao Cự Môn ở phương Thiên Y. Vật nhỏ, nặng vừa, đặt chỗ không vướng lối đi.

📏Thước Lỗ Ban
Tra kích thước cửa, bàn thờ, mộ trên ba loại thước 52,2 – 42,9 – 38,8 cm.Mở

Nguồn tham khảo

• Chu Dịch — Thuyết Quái truyện ("Càn thiên dã, cố xưng hồ phụ; Khôn địa dã, cố xưng hồ mẫu").
• Lễ Ký — Khúc Lễ thượng ("đông ôn nhi hạ sảnh, hôn định nhi thần tỉnh").
• Bát Trạch Minh Kính — phương cát theo mệnh người (đại ý).
• Số đo Lỗ Ban tính bằng công cụ thước Lỗ Ban; cung phi và tinh bàn 2027 tính bằng công cụ hướng nhà và tinh bàn Huyền Không của aihuyenhoc.com.