Phòng ngủ cho bé: cung Chấn cho con trai trưởng, cung Đoài cho con gái út — đọc cho đúng mức

Lời khuyên "con trai trưởng ở cung Chấn (phía Đông), con gái út ở cung Đoài (phía Tây)" lấy từ thứ tự gia đình của tám quẻ trong Thuyết Quái truyện, ghép với phương vị Hậu Thiên Bát Quái. Đó là một hệ biểu tượng đẹp, không phải luật. Chọn phòng cho bé nên xét trước: gần phòng bố mẹ, đủ sáng, an toàn cửa sổ và cầu thang.

Gốc của lời khuyên: một gia đình tám người trong Kinh Dịch

Thuyết Quái truyện — một trong mười thiên "Thập Dực" giải Kinh Dịch — đặt tám quẻ vào một gia đình: cha, mẹ, ba con trai, ba con gái. Lý do nằm ở hào: quẻ nào có một hào khác loại thì hào ấy quyết định "giới" của quẻ, vị trí của hào ấy (dưới, giữa, trên) quyết định thứ bậc.

Cột phương lấy từ một đoạn khác cũng trong Thuyết Quái ("đế xuất hồ Chấn…"), là đoạn sinh ra phương vị Hậu Thiên Bát Quái. Ghép hai đoạn lại thì ra lời khuyên quen thuộc: con trai cả ở phía Đông, con gái út ở phía Tây, bố mẹ ở Tây Bắc – Tây Nam.

Vì sao đây là biểu tượng, không phải luật

Đọc lại Thuyết Quái thì thấy đoạn "gia đình tám quẻ" là cách giải thích hình tượng của quẻ — để người học nhớ Chấn là động, là khởi đầu, nên ví như con trai cả; Đoài là vui, là nhỏ nhẹ, nên ví như con gái út. Đoạn ấy không nói gì về nhà ở, càng không nói con ai phải ngủ phòng nào.

Áp vào nhà Việt hôm nay, lời khuyên vấp mấy chuyện rất thực:

• Gia đình một con, hai con là phổ biến. Con một là con trai — vừa trưởng vừa út; ở Đông hay Đông Bắc?
• Nhà ống mặt tiền hướng Nam chỉ có hai phía có cửa sổ (trước, sau); phía Đông, phía Tây là tường chung với hàng xóm. Phòng "cung Chấn" có thể là phòng tối nhất nhà.
• Căn hộ chung cư hai phòng ngủ: phòng con thường là phòng nhỏ, vị trí do thiết kế, không chọn được.

Vì vậy chúng tôi đọc thứ tự Thuyết Quái như một gợi ý khi còn lựa chọn, đứng sau các tiêu chí ở mục dưới.

Hai hệ cho hai câu trả lời khác nhau

Ngoài thứ tự gia đình, có thầy chọn phòng cho bé theo cung phi của chính đứa trẻ (lối Bát Trạch: bốn phương cát theo mệnh người). Ví dụ tính bằng công cụ hướng nhà:

Ở cặp ví dụ này hai hệ trùng nhau ở phía Đông và phía Tây — nhưng đó là tình cờ. Đổi năm sinh, hai hệ sẽ chỉ hai hướng khác nhau. Không có quy tắc nào bảo hệ này thắng hệ kia; gặp lời khuyên trái nhau thì quay về tiêu chí thực tế.

Phái Huyền Không còn có cách thứ ba: chọn cung có sơn tinh tốt theo tinh bàn của nhà, và xem thêm sao bay tới năm nay — bài phòng ngủ năm 2027 đi lối ấy.

Tiêu chí thật, xếp theo tuổi của con

Với nhà ống nhiều tầng, chuyện tầng quan trọng hơn chuyện cung. Đứa trẻ ba tuổi ngủ một mình ở tầng 4 trong khi bố mẹ ở tầng 2 là bố trí nhiều nhà tránh vì lý do an toàn, không cần tới sách nào.

An toàn: phần không có trong sách cổ nhưng không được bỏ

• Cửa sổ: song chắn hoặc khóa giới hạn độ mở; khe hở giữa các song đủ nhỏ để đầu trẻ không lọt (nhiều khuyến cáo an toàn lấy mức khoảng 10 cm). Không kê giường, ghế, tủ thấp sát cửa sổ để trẻ trèo lên.
• Ban công, lô gia của phòng con: cửa có chốt ở cao, ngoài tầm với của trẻ.
• Tủ, kệ cao: bắt vít vào tường; tủ đổ là tai nạn có thật trong phòng trẻ.
• Dây rèm, dây mành: thu gọn lên cao, không để vòng dây thả gần giường.
• Ổ điện: nắp che; đèn ngủ loại không nóng.
• Giường tầng: lan can tầng trên, tuổi tối thiểu theo khuyến cáo của nhà sản xuất — bài giường tầng cho trẻ bàn kỹ.

Kết hợp hai lớp cho nhà phố Việt

Một cách làm thực tế cho nhà ống 4 x 16 m, ba tầng, có hai con:

1. Lọc các phòng cùng tầng hoặc liền tầng với phòng bố mẹ.
2. Trong các phòng đó, loại phòng tối, phòng không có cửa sổ, phòng sát cầu thang không có cửa.
3. Còn lại hai phòng ngang nhau thì mới dùng thứ tự Thuyết Quái hay cung phi để chọn ai ở phòng nào.

Theo cách này, biểu tượng vẫn có chỗ — nó là bước cuối, không phải bước đầu.

Sách cổ nói gì

Càn là trời nên gọi là cha; Khôn là đất nên gọi là mẹ. Chấn cầu lần thứ nhất mà được con trai, nên gọi là trai trưởng; Tốn cầu lần thứ nhất mà được con gái, nên gọi là gái trưởng; Khảm cầu lần thứ hai được trai, gọi là trai giữa; Ly cầu lần thứ hai được gái, gọi là gái giữa; Cấn cầu lần thứ ba được trai, gọi là trai út; Đoài cầu lần thứ ba được gái, gọi là gái út. — Chu Dịch, Thuyết Quái truyện

Bình: chữ "sách" (cầu) ở đây là Càn và Khôn "cầu" nhau — hào của cha mẹ trao sang thành hào của con. Đây là cách nói về cấu tạo quẻ, dùng hình ảnh gia đình cho dễ nhớ. Đem nó ra xếp phòng là bước áp của đời sau.

Bát Trạch Minh Kính, đại ý: lấy quẻ mệnh của người làm gốc, bốn phương Sinh Khí, Thiên Y, Diên Niên, Phục Vị là cát cho người ấy. Bình: đây là lối thứ hai, cá nhân hóa theo năm sinh, và không dùng thứ tự gia đình.

Đọc cho đúng mức

Không phòng nào làm con ngoan hơn, học giỏi hơn hay khỏe hơn vì nằm ở cung Chấn hay cung Đoài. Thứ tự gia đình trong Thuyết Quái là một hệ biểu tượng có giá trị văn hóa; nó giúp người lớn nghĩ về vị trí của từng người trong nhà, nhưng không phải luật xây dựng. Khi biểu tượng mâu thuẫn với an toàn, ánh sáng, khoảng cách tới bố mẹ thì biểu tượng nhường.

Trẻ ngủ kém kéo dài, hay giật mình, ngáy to nên được bác sĩ nhi khám — đổi phòng không thay được việc ấy.

Việc nên làm

• Bé dưới một tuổi: ngủ cùng phòng bố mẹ, nôi riêng.
• Chọn phòng con cùng tầng hoặc liền tầng với bố mẹ, có cửa sổ, đủ sáng.
• Làm đủ phần an toàn: song cửa sổ, tủ bắt vít, dây rèm thu gọn, ổ điện có nắp.
• Còn lựa chọn ngang nhau thì dùng thứ tự Thuyết Quái hoặc cung phi của con để chọn.
• Giường con tựa tường đặc, không kê sát cửa sổ.

Nếu muốn một vật nhỏ trong phòng con làm lời nhắc giờ ngủ, giờ học, nhiều nhà chọn đồ gỗ tự nhiên — hành Mộc của Chấn và Tốn, hai quẻ "con trưởng" trong Thuyết Quái. Chọn món bo tròn, không có chi tiết nhỏ trẻ nuốt được.

Nguồn tham khảo

• Chu Dịch — Thuyết Quái truyện, đoạn "Càn thiên dã, cố xưng hồ phụ…" (nguyên văn) và đoạn "đế xuất hồ Chấn…" về phương vị Hậu Thiên (đại ý).
• Bát Trạch Minh Kính — bốn phương cát theo mệnh người (đại ý).
• Cung phi các năm sinh tính bằng công cụ hướng nhà Bát Trạch của aihuyenhoc.com.