Thảm trải sàn phòng khách phong thủy: hình tròn, vuông, dài quy hành ra sao và cách thảm neo khu ngồi

Thảm phòng khách được quy hành theo hình: tròn là Kim, vuông là Thổ, dài là Mộc, lượn sóng là Thủy, nhọn là Hỏa. Cách quy này mượn từ phép xem hình núi (ngũ tinh sơn hình) của sách loan đầu đem sang đồ vật, không phải sách bàn thảm. Việc thật của tấm thảm là "neo" khu ngồi: đủ lớn để chân trước của sofa và ghế cùng đặt lên.

Ngũ tinh: phép xem núi

Sách loan đầu chia núi làm năm dạng theo ngũ hành. Nhân Tử Tu Tri của anh em họ Từ đời Minh, đại ý, và các sách xem núi trước đó như Hám Long Kinh, mô tả:

Đây là cách người xưa đặt tên cho dáng núi nhìn từ xa, để luận long mạch và án sơn. Bài năm dạng núi theo ngũ hành đi kỹ phép này.

Mượn phép xem núi sang tấm thảm

Phong thủy trang trí đời nay lấy năm dạng ấy áp vào hình đồ vật:

Rồi người ta ghép thêm phép phương vị: giữa nhà thuộc Thổ nên hợp thảm vuông màu vàng nâu; góc Tây, Tây Bắc thuộc Kim hợp thảm tròn màu trắng xám; phía Đông thuộc Mộc hợp thảm dài màu xanh — giống cách phối màu rèm theo phương ở bài rèm cửa màu gì.

Nói cho rõ chỗ mượn. Ngũ tinh là phép xem núi: khối đất đá cao hàng trăm mét, nhìn từ xa, quyết định hình thế cả vùng. Tấm thảm là mặt phẳng nằm dưới chân, đổi được trong một buổi chiều. Đem quy tắc của cái này sang cái kia là một bước suy rộng khá xa. Dùng nó như một ngôn ngữ phối đồ — tròn mềm, vuông vững, dài dẫn lối — thì hợp lý; coi nó như một phép làm đổi vận nhà thì không có căn cứ.

Việc thật của thảm: neo khu ngồi

Trong phòng khách, tấm thảm làm một việc rất cụ thể: nó vẽ đường biên cho khu ngồi. Sofa, ghế đơn, bàn trà cùng đứng trên một tấm thảm thì trông thành một nhóm, một "gian" trong phòng. Thảm nhỏ lọt thỏm giữa bàn trà làm khu ngồi trông rời rạc.

Quy tắc cỡ thảm phổ biến:

• Chân trước của mọi ghế đặt lên thảm: sofa, ghế đơn đều có ít nhất hai chân trước trên mép thảm.
• Thảm rộng hơn sofa mỗi bên khoảng 15 – 20 cm.
• Cách tường khoảng 20 – 45 cm, để lộ một viền sàn quanh phòng.
• Không để mép thảm nằm ngay đường cánh cửa quét qua.

Ở phòng khách nhà ống kiêm lối đi, thảm còn có việc thứ hai: đánh dấu đâu là chỗ ngồi, đâu là lối đi xuyên nhà. Khi lối đi không cắt ngang thảm, người ngồi không bị người đi qua chen giữa — chuyện sách xưa gọi là "khí xuyên đường" ở dạng đời thường. Bài vị trí đặt sofa bàn bố trí khu ngồi.

Thảm ở lối vào và hành lang nhà ống

Ngoài khu ngồi, nhà phố hay có thêm hai tấm thảm nhỏ, và mỗi tấm có việc riêng:

• Thảm chùi chân sau cửa chính: giữ bụi, cát, nước mưa lại ở bậc cửa. Đặt sao cho cánh cửa mở qua được, không kẹt mép thảm. Theo lối nói "cửa là chỗ khí vào", một tấm thảm sạch, khô ở đó là cách giữ cửa ra cửa — còn tấm thảm ướt mốc, cong mép ở bậc cửa thì ngược lại. Căn hộ chung cư thì thảm đặt bên trong cửa, không bày ra sảnh chung.
• Thảm dài ở hành lang nhà ống: hình chữ nhật dài — đúng dạng Mộc theo lối quy hình — dẫn mắt dọc lối đi. Hành lang đâm thẳng từ cửa trước ra sau thì một thảm hoa văn ngang, hoặc hai ba tấm ngắn đặt cách quãng, làm bước đi chậm lại, thay vì một dải thảm dài thẳng tắp như đường băng. Bài hành lang dài trong nhà bàn chuyện này.

Cả hai tấm đều là chỗ dễ trượt ngã nhất trong nhà, nên lót chống trượt là bắt buộc chứ không phải tuỳ chọn.

Màu thảm

Màu thảm phối theo hai thứ, theo thứ tự:

1. Sàn và sofa: sàn gỗ tối thì thảm sáng, sàn gạch trắng thì thảm có màu; sofa trơn thì thảm có hoa văn, sofa hoa văn thì thảm trơn. Bài màu sofa phòng khách có bảng phối.
2. Phép ngũ hành nếu muốn: thảm ở giữa nhà màu vàng đất, nâu nhạt (Thổ); ở góc phương Tây màu xám, kem (Kim)… như bảng ở trên.

Thực tế nhà có trẻ nhỏ, thú cưng: thảm màu trung tính có hoa văn nhỏ giấu vết bẩn tốt hơn thảm trơn sáng hay trơn tối.

Chất liệu theo khí hậu

Việt Nam nóng ẩm, miền Bắc có mùa nồm. Chất liệu quan trọng hơn màu:

• Len: êm, ấm, đẹp — nhưng hút ẩm, mùa nồm dễ có mùi, là chỗ mạt bụi nhà thích. Hợp phòng có điều hòa, máy hút ẩm, người ở chịu khó hút bụi.
• Sợi tổng hợp (polypropylene, polyester): chịu ẩm, dễ giặt, rẻ; mặt hơi cứng.
• Đay, cói, sợi tự nhiên dệt thô: mát chân, hợp mùa hè; ẩm lâu thì mốc, khó giặt.
• Thảm lông dài: giữ bụi nhiều nhất; nhà có người hen suyễn, dị ứng nên tránh.

Ba thói quen giữ thảm sạch: hút bụi một hai lần mỗi tuần, lật mặt phơi nắng khi trời khô, mùa nồm cuộn bớt thảm len cất nơi khô.

An toàn và tiếng ồn

• Lót chống trượt dưới thảm: thảm trượt trên sàn gạch bóng là nguyên nhân ngã hay gặp ở người già. Mép thảm quăn lên cũng gây vấp — chọn thảm mép may phẳng hoặc dán băng mép.
• Thảm ở chung cư giảm đáng kể tiếng bước chân, tiếng kéo ghế truyền xuống tầng dưới; với nhà có trẻ nhỏ chạy nhảy, đây là cách giữ hòa khí với hàng xóm rẻ nhất.
• Không đặt thảm sát lò sưởi, bếp, không đặt dây điện dưới thảm — dây bị dẫm lâu ngày hỏng vỏ mà không ai thấy.

Đọc cho đúng mức

Quy hình thảm vào ngũ hành là mượn phép xem núi sang đồ vật: Nhân Tử Tu Tri, Hám Long Kinh bàn núi, không bàn thảm. Phép mượn ấy dùng được như một bộ chữ để phối đồ — và bộ chữ ấy khá trùng với cảm giác tự nhiên: tròn mềm mại, vuông vững chãi, dài dẫn lối. Nhưng không có sách nào nói đổi thảm tròn thành thảm vuông thì nhà đổi vận.

Phần đáng tin là phần đo được và thấy được: thảm đủ cỡ làm khu ngồi gọn, thảm có lót không làm ai trượt ngã, thảm hợp khí hậu không thành ổ ẩm mốc.

Việc nên làm

• Đo khu ngồi; chọn thảm đủ lớn để chân trước của sofa và ghế cùng đặt lên.
• Để viền sàn 20 – 45 cm quanh thảm; mép thảm ngoài đường cánh cửa quét.
• Chọn chất liệu theo khí hậu: sợi tổng hợp cho nhà ẩm, len cho phòng có hút ẩm.
• Màu phối với sàn và sofa trước; muốn theo ngũ hành thì lấy hành của phương đặt thảm.
• Lót chống trượt; dán phẳng mép thảm; không luồn dây điện dưới thảm.

Nếu muốn khu ngồi có thêm một điểm "neo" theo nghĩa Thổ — vững, giữ, tụ — một bình gốm men đất hoặc một khối đá trang trí đặt trên bàn trà hoặc kệ thấp cạnh sofa là đủ, không cần đặt lên chính tấm thảm.

Nguồn tham khảo

• Nhân Tử Tu Tri — Từ Thiện Kế, Từ Thiện Thuật, đời Minh; phần ngũ tinh (đại ý).
• Hám Long Kinh — gắn tên Dương Quân Tùng, đời Đường; dáng núi và tên sao (đại ý).