Cửa nhà đối diện cửa nhà hàng xóm: "môn đối môn" có mấy cách hiểu, và làm gì để đôi bên dễ chịu

Cửa nhà đối diện cửa nhà hàng xóm — "môn đối môn" — bị nhiều người coi là kiêng, nhưng câu này có ít nhất ba cách hiểu, và có phái coi là hoàn toàn bình thường. Chuyện thật của hai cửa đối nhau trong ngõ hẹp hay hành lang chung cư là riêng tư và tiếng ồn. Cách xử lý nhẹ nhàng: rèm, cửa lưới, chậu cây, đổi chiều mở cửa; không treo vật chĩa sang nhà người.

"Môn đối môn": ba cách hiểu đang lưu hành

Không có câu nào trong các sách dương trạch lớn đọc nguyên văn "môn đối môn là xấu" theo nghĩa hai nhà đối mặt. Câu nói lưu hành ở dạng khẩu ngữ, và người ta hiểu nó theo ba hướng:

Cả ba đều là lớp quan niệm. Cách hiểu thứ ba có gốc gần sách nhất, nhưng vẫn là suy rộng.

Phái nào coi là bình thường

Bát Trạch xét cửa theo quẻ của nó so với tâm nhà và so với cung phi của chủ nhà. Mỗi nhà một trạch, xét riêng. Hai cửa đối nhau qua con ngõ thì nhà bên kia không làm thay đổi quẻ cửa nhà mình. Theo cách đọc này, cửa đối cửa không có ý nghĩa gì đặc biệt (xem Bát Trạch Minh Kính).

Dương Trạch Tam Yếu lấy cửa làm gốc của nhà, nhưng là để xét quan hệ giữa cửa với phòng chủ và bếp bên trong nhà mình, không xét với cửa nhà khác.

Loan đầu xét những gì cửa nhìn ra: đường đâm, góc nhọn, cột, cây lớn. Một cánh cửa nhà bên — phẳng, cùng cỡ, cách vài mét — không thuộc loại hình sát nào trong sách. Chỉ khi cửa nhà bên có thứ khác đi kèm (góc nhọn của mái hiên, cầu thang dốc thẳng xuống, cột) thì mới thành chuyện, và chuyện ấy là của thứ đi kèm, không phải của cánh cửa.

Nói cách khác: ở các phái chính, cửa đối cửa tự nó không phải là thế xấu. Phố cổ Hà Nội, các khu tập thể cũ, hàng nghìn căn hộ chung cư có cửa đối nhau qua hành lang — nếu đây là thế xấu nghiêm trọng thì gần như cả một kiểu nhà đô thị đều xấu.

Chuyện thật: riêng tư, tiếng ồn, mùi

Gạt quan niệm sang một bên, hai cửa đối nhau gần thì có ba chuyện mà ai sống trong ngõ hẹp cũng biết:

• Nhìn thấy nhau: mở cửa là thấy thẳng phòng khách nhà kia, thấy người nhà kia đang ăn cơm, đang thay đồ nếu cửa không có lớp che.
• Tiếng ồn: tiếng tivi, tiếng nói chuyện, tiếng trẻ con đi thẳng từ cửa này sang cửa kia.
• Mùi và khói: bếp đặt gần cửa, hút thuốc trước cửa, đốt vàng mã ngày rằm — khói bay thẳng sang.

Với ngõ rộng 1,5 – 2,5 m, hai cửa cách nhau chừng ấy, ba chuyện trên rõ hơn nhiều so với phố rộng. Chung cư cũng vậy: hành lang 1,6 – 2 m, hai cửa căn đối diện.

Và đây là chỗ cách hiểu dân gian "khẩu thiệt" có lõi thật: hai nhà nhìn thấy nhau, nghe thấy nhau suốt ngày thì dễ va chạm hơn — không vì khí, mà vì không ai có chỗ riêng.

Cách làm cho đôi bên dễ chịu

Xếp từ dễ đến khó:

1. Rèm, mành ở cửa: một tấm mành tre, mành hạt hoặc rèm vải treo ngay sau cửa — mở cửa lấy gió mà người ngoài không nhìn thẳng vào. Rẻ, gỡ được.
2. Cửa lưới chống muỗi có lưới mờ: lớp cửa thứ hai bên ngoài, ban ngày đóng lưới mở cửa gỗ.
3. Chậu cây hai bên cửa hoặc một chậu cây cao lệch về phía tầm nhìn: cây không chặn lối đi, làm mềm tầm nhìn thẳng. Ngõ hẹp thì chọn chậu thon, đặt sát tường để không lấn lối chung.
4. Đổi chiều mở cánh cửa: cửa mở sao cho khi hé, cánh cửa che phía trong nhà khỏi tầm nhìn từ cửa đối diện.
5. Kê đồ trong nhà: không đặt ghế, bàn ăn, giường thẳng trục cửa. Một tủ giày, một vách lam thấp sau cửa đã đủ tạo lớp đệm (xem vách ngăn trước cửa chính).
6. Khi sửa nhà: nếu được, dịch cửa lệch khỏi trục cửa nhà bên vài chục phân. Cửa lệch nhau dù chỉ nửa mét đã cắt được tầm nhìn thẳng.

Nếu khi sửa cửa bạn muốn theo thước Lỗ Ban, bề rộng lọt lòng 71,8 – 84,8 cm hoặc 97,9 – 104,4 cm, chiều cao lọt lòng 202,3 – 215,3 cm rơi vào cung tốt trên thước 52,2 cm — tính bằng công cụ thước Lỗ Ban của site. Đừng sửa cửa nhà mình to hơn cửa nhà bên chỉ để "lấn"; chuyện ấy dân gian đọc là thế lớn đè nhỏ, hàng xóm đọc là gây sự.

Những thứ không nên làm

• Treo gương bát quái, gương lồi chĩa sang cửa nhà bên. Đây là nguồn xích mích phổ biến nhất giữa hai nhà đối cửa. Nhà kia nhìn thấy là hiểu mình bị coi là "sát". Bài hàng xóm treo gương bát quái kể chuyện từ phía người bị chĩa.
• Đặt tượng thú há miệng, kiếm, vật nhọn quay ra cửa.
• Treo đèn đỏ, đèn chớp chiếu sang.
• Lấn lối đi chung bằng chậu cây to, kệ giày, xe máy.

Một cách nhìn đáng nhớ: trong các cách hiểu "môn đối môn", cách nào cũng xoay quanh quan hệ giữa hai nhà. Vậy thì thứ làm hỏng quan hệ — vật chĩa sang, đồ lấn lối — là thứ đi ngược chính tinh thần của lời kiêng.

Chung cư: cửa căn đối cửa căn

Ở chung cư, cửa căn đối nhau là thiết kế chuẩn của hành lang giữa. Ban quản lý thường cấm thay đổi cửa căn, cấm để đồ ngoài hành lang. Những gì làm được nằm bên trong căn: rèm hoặc vách lam sau cửa, tủ giày làm lớp đệm, không đặt sofa thẳng trục cửa. Nếu cửa căn còn đối thang máy, cầu thang thoát hiểm, đó là chuyện khác — xem cửa căn hộ đối diện thang máy.

Sách cổ nói gì

Dương Trạch Tam Yếu của Triệu Cửu Phong, đại ý: xem nhà lấy cửa làm gốc, vì cửa là nơi khí ra vào; cửa, phòng chủ, bếp phải phối hợp trong cùng một nhà.

Bát Trạch Minh Kính, đại ý: định trạch theo tọa, cửa đặt ở phương cát của trạch và của chủ nhà; mỗi nhà xét theo trạch của nó.

Dương Trạch Thập Thư của Vương Quân Vinh, phần luận ngoại hình, đại ý liệt kê những thứ không nên đối diện cửa — đường thẳng xông vào, vật nhọn, cột, cây lớn chắn giữa — mà không xếp cửa nhà khác vào danh sách ấy.

Bình: cả ba sách đều coi cửa là quan trọng, nhưng là quan trọng đối với nhà mình. Cửa nhà bên chỉ trở thành vấn đề khi nó mang theo một hình thế khác. Lời kiêng "môn đối môn" lớn lên từ đời sống ngõ hẹp hơn là từ sách.

Đọc cho đúng mức

Một số thầy hiện nay vẫn coi cửa đối cửa là thế cần "hoá giải", nhất là khi cửa hai nhà chênh nhau nhiều về kích thước. Bài này không phủ nhận cách đọc ấy; chỉ nói rõ nó không có gốc trong các sách dương trạch lớn, và cách "hoá giải" hợp lý nhất vẫn là những biện pháp riêng tư ở trên.

Nếu hai nhà đã có xích mích, không cách bố trí cửa nào giải được bằng một cuộc nói chuyện tử tế.

Việc nên làm

• Xác định chuyện thật đang gặp: bị nhìn thấy, tiếng ồn hay khói, mùi.
• Treo mành hoặc rèm sau cửa, lắp cửa lưới; đặt chậu cây thon sát tường, không lấn lối chung.
• Không kê ghế, bàn ăn, giường thẳng trục cửa; dùng tủ giày hoặc vách lam làm lớp đệm.
• Khi sửa nhà, cân nhắc dịch cửa lệch khỏi trục cửa nhà bên.
• Không treo vật chĩa sang nhà người; nếu nhà bên đã treo, nói chuyện trước khi đáp lại.

Nếu muốn có một vật nhắc mình giữ hoà khí với nhà đối diện, nhiều người chọn một chậu cây xanh đặt bên cửa — hành Mộc, mềm, không chĩa vào ai. Đó là lời nhắc, không phải vật trấn.

Nguồn tham khảo

• Triệu Cửu Phong — Dương Trạch Tam Yếu, đời Thanh, phần môn (đại ý).
• Bát Trạch Minh Kính — đề Dương Quân Tùng, Nhược Quan Đạo Nhân biên đính, đời Thanh (đại ý).
• Vương Quân Vinh — Dương Trạch Thập Thư, đời Minh, phần luận ngoại hình (đại ý).
• Số đo cửa tính bằng mã thước Lỗ Ban của aihuyenhoc (`ThuocLoBan::doanTot`, thước 52,2 cm).