Nhà có lối đi chung với hàng xóm: khí khẩu nằm ở đầu ngõ, cổng phụ, đèn, camera và chuyện riêng tư

Nhà có lối đi chung với hàng xóm thì hướng nhà vẫn đo ở mặt tiền như mọi nhà, nhưng chỗ khí vào thật — khí khẩu — không còn là cửa nhà mà lùi ra đầu ngõ, nơi cả xóm cùng đi vào. Vì vậy cần đo thêm một phương nữa, rồi lo ba chuyện rất đời: cổng, đèn và camera chung, cùng sự riêng tư của từng nhà.

Lối đi chung có mấy kiểu ở Việt Nam

Cùng một chữ "lối đi chung" nhưng ngoài đời có ít nhất bốn kiểu, và mỗi kiểu đọc hơi khác:

• Ngõ, hẻm chung nhiều nhà: ngõ rộng 1,5 – 3 m, năm bảy nhà mở cửa ra hai bên. Đây là kiểu phổ biến nhất ở Hà Nội, Sài Gòn.
• Lối đi chung ghi trong sổ: đất chia lô, phía trước có một dải 1 – 2 m để hai, ba nhà phía trong đi ra đường. Nhà trong cùng đi qua trước mặt nhà ngoài.
• Đi nhờ qua nhà phía trước: gặp ở phố cũ, nhà ống bị chia đôi theo chiều sâu, hộ phía trong đi xuyên qua một hành lang dọc nhà mặt phố.
• Cổng chung của dãy nhà trọ, nhà tập thể thấp tầng: một cổng sắt đầu dãy, mỗi phòng một cửa riêng nhìn ra sân chung.

Điểm chung của cả bốn: người và gió đi tới cửa nhà mình đã qua tay người khác trước. Đó là chỗ phong thủy phải xét lại.

Hướng nhà và khí khẩu: hai thứ khác nhau

Nhiều người lẫn hai việc này nên đo sai ngay từ đầu.

Hướng nhà (tọa – hướng) là trục của chính ngôi nhà: mặt tiền nhìn về đâu, lưng tựa về đâu. Nó gắn với thân nhà, nên dù đi vào bằng ngõ chung hay mặt phố, hướng nhà vẫn đo ở mặt tiền, vuông góc với bức tường có cửa (cách lấy hướng xem bài xác định hướng nhà). Phái Bát Trạch lấy tọa ra trạch quái, ví dụ nhà nhìn Nam tọa Bắc là Khảm trạch.

Khí khẩu là chỗ khí đi vào nhà, như cái miệng của nhà (bài khí khẩu đã bàn kỹ ba câu hỏi để chọn). Với nhà mặt phố, khí khẩu thường trùng cửa chính. Với nhà có lối đi chung thì không: gió phố, ánh sáng, tiếng ồn, người lạ — tất cả lọt vào ngõ qua đầu ngõ rồi mới chia nhỏ ra từng cửa. Cửa nhà mình chỉ nhận phần còn lại sau khi dòng ấy đã đi qua cổng chung, qua trước cửa mấy nhà khác.

Dương Trạch Tam Yếu, sách nhà ở đời Thanh gắn tên Triệu Cửu Phong, đại ý xếp cửa lên đầu ba điều cốt yếu và có bàn đến con đường dẫn tới cửa — đường đi tới từ phía nào thì khí theo phía ấy mà tới. Các sách dương trạch đời Thanh cũng phân biệt cổng ngoài (đại môn) với cửa trong: nhà có tường bao thì xét cổng ngoài trước. Đem vào ngõ chung, cái "cổng ngoài" của cả cụm nhà chính là đầu ngõ.

Đo lại bằng công cụ: ba bước

Phần dưới làm được trong mười lăm phút với điện thoại và công cụ xem hướng nhà.

Bước 1 — đo hướng nhà ở mặt tiền. Đứng cách cửa sắt, xe máy ít nhất 1 – 2 m, áp điện thoại song song mặt tiền rồi xoay vuông góc, ghi số độ. Những chỗ hay làm lệch kim đã liệt kê trong bài đo hướng nhà sai ở đâu. Ngõ hẹp, nhiều sắt thép thì nên đối chiếu thêm bằng bản đồ vệ tinh. Nhập số độ vào công cụ, đọc dòng trạch và bảng tám phương của trạch (không phải bảng theo mệnh người).

Bước 2 — đo phương của đầu ngõ. Đứng ở khoảng giữa nhà (hoặc chấm tâm nhà trên bản đồ vệ tinh), xem đầu ngõ — chỗ ngõ nhập ra đường lớn — nằm ở phương nào trong tám phương. Ngõ dài hơn 15 – 20 m thì đầu ngõ gần như luôn rơi gọn vào một phương, ít khi lửng giữa hai phương.

Bước 3 — tra phương đó trên bảng trạch. Đó là lớp đọc "khí từ đâu tới". Rồi tra tiếp phương của cổng riêng (nếu có) và của cửa nhà: lớp đọc "khí vào cửa nào".

Một ngõ, hai nhà, hai cách đọc

Lấy một ngõ thường gặp: ngõ rộng 2,5 m chạy theo trục Đông – Tây, nhà hai bên quay mặt vào nhau.

• Nhà A ở bờ Bắc của ngõ, cửa nhìn Nam (180°), tọa Bắc: công cụ ra Khảm trạch, Đông tứ trạch.
• Nhà B ở bờ Nam, cửa nhìn Bắc (0°), tọa Nam: công cụ ra Ly trạch, cũng Đông tứ trạch.

Bảng tám phương của hai trạch, trích từ công cụ (du niên sinh bằng phép biến hào như Bát Trạch Minh Kính):

Nếu chỉ đọc cửa nhà, cả hai đều yên: cửa A ở Nam là Diên Niên của Khảm trạch, cửa B ở Bắc là Diên Niên của Ly trạch. Đọc thêm đầu ngõ thì khác:

• Ngõ mở ra phố ở phía Đông: với A là Thiên Y, với B là Sinh Khí. Lớp đầu ngõ và lớp cửa nhà cùng thuận.
• Ngõ mở ra phố ở phía Tây: với A là Họa Hại, với B là Ngũ Quỷ. Cửa nhà vẫn đẹp, nhưng chỗ khí vào cả ngõ lại rơi vào phương mà bảng xếp hạng thấp.

Tám nhãn du niên là thứ hạng sinh ra từ phép biến hào, không phải lời phán. Ví dụ trên chỉ để thấy một điều: cùng một cái cửa, đứng ở chỗ khác mà đo thì ra kết luận khác. Người chỉ đo ở cửa nhà sẽ bỏ sót một lớp; người chỉ đo ở đầu ngõ thì quên rằng nhà mình còn có trục riêng.

Khi đầu ngõ không thuận, các thầy theo Bát Trạch thường không bàn chuyện "sửa đầu ngõ" — đầu ngõ là của chung, không ai tự ý sửa được. Việc làm được nằm ở đoạn cuối con đường: nếu nhà có sân và cổng riêng, đặt cổng riêng ở phương tốt của trạch. Với nhà A, cổng ở góc Đông Nam của mặt tiền là Sinh Khí; nhà tọa Khảm mở cửa Tốn là một phối mà các sách Bát Trạch đều xếp vào hàng đẹp. Chuyện cổng thẳng hay lệch cửa chính, mỗi phái nói một kiểu, xem bài cổng lệch cửa chính.

Cổng chung đầu ngõ: rộng bao nhiêu thì vừa

Nhiều ngõ tự góp tiền làm cổng sắt đầu ngõ để đóng ban đêm. Cổng ấy là khí khẩu chung của cả xóm, nên đáng làm cho đàng hoàng. Thứ tự quyết định nên là: lối thoát và xe ra vào trước, thước sau.

• Cổng phải mở được từ bên trong mà không cần chìa (then gạt, chốt trong), vì ngõ chỉ có một đầu ra.
• Cánh cổng mở vào trong ngõ hoặc trượt ngang, không mở ra lòng đường.
• Lọt lòng đủ cho xe máy hai chiều tránh nhau, cáng cứu thương đi lọt.

Sau khi đã chốt bề rộng gần đúng, tra thước 52,2 cm (thước thông thủy, dùng cho khoảng rỗng) để làm tròn vào giữa một cung tốt. Bảng dưới tính bằng thước Lỗ Ban của site:

Các số được nhích lại trong cột cuối đều làm tròn vào trong dải đỏ, cách ranh giới ít nhất 2 cm để thợ hàn lệch một chút vẫn không trượt cung. Cổng 150 cm là ca đáng để ý: con số tròn ấy nằm cách ranh giới chưa tới 1 mm, đo lọt lòng sau khi sơn là có thể sang cung khác.

Đèn và camera chung: thứ hay sinh chuyện nhất

Đèn. Ngõ chung tối thường không phải vì thiếu tiền mà vì không ai đứng ra. Một dãy đèn tường ánh sáng ấm có cảm biến chuyển động, mỗi bóng cách nhau chừng 6 – 8 m, là đủ cho ngõ dài 30 – 40 m. Tiền điện chia theo một trong hai cách: kéo từ một công tơ chung rồi góp hằng tháng, hoặc mỗi nhà nhận đoạn đèn trước cửa mình. Cách thứ hai đỡ cãi nhau hơn.

Camera. Lắp camera ở ngõ chung là việc nên làm, nhưng cần thỏa thuận ba điều trước khi khoan tường:

1. Góc quay: camera đầu ngõ nhìn dọc lòng ngõ và ra phố, không chĩa thẳng vào trong cửa nhà ai. Camera riêng của từng nhà chỉ quay phần thềm của mình.
2. Ai giữ đầu ghi, ai có mật khẩu: nên có hai người giữ, để khi cần xem lại không phụ thuộc một nhà.
3. Lưu bao lâu: ổ cứng thường ghi đè sau 7 – 15 ngày; cả ngõ biết con số này để khi có chuyện thì xem ngay, không để quá hạn.

Một biển nhỏ ở cổng ghi "khu vực có camera" vừa để người lạ biết, vừa để hàng xóm khỏi thắc mắc.

Riêng tư khi cửa nhà mở ra lối chung

Nhà có lối đi chung mất riêng tư theo một kiểu rất cụ thể: người đi qua liếc ngang là thấy thẳng vào phòng khách, thấy cả bàn ăn. Nhà trong cùng thì ngày nào cũng đi qua trước cửa ba bốn nhà khác.

• Vách ngăn hoặc tấm chắn sau cửa chính: đặt lùi vào trong 1 – 1,2 m, cao vừa chắn tầm mắt người đứng ngoài ngõ, hở phía trên để không mất sáng.
• Rèm, mành tre ở cửa: ban ngày mở cửa cho gió mà người ngoài vẫn không nhìn rõ vào trong.
• Giữ lối chung trống: giày dép, xe máy, chậu cây lấn ra lối chung là nguồn cãi nhau số một. Hoàng Đế Trạch Kinh, khi bàn năm cái "hư" của nhà, đại ý chê nhà có tường rào không kín, đất trống bỏ hoang; nhìn ngược lại, phần lối chung gọn gàng, ai giữ phần nấy, chính là cái "thực" của cả xóm.
• Không chĩa vật gì sang nhà bên: gương, gương bát quái, đinh ba treo hướng ra lối chung là chĩa thẳng vào cửa hàng xóm. Nếu nhà bên đã treo, cách xử lý bình tĩnh có trong bài hàng xóm treo gương bát quái.

Sách nói gì, dân gian nói gì

Cần tách hai lớp, vì trên mạng hai lớp này hay bị trộn vào nhau.

Lớp sách. Các sách dương trạch đời Thanh — Dương Trạch Tam Yếu, Bát Trạch Minh Kính — xét cửa, cổng và con đường dẫn tới cửa; nhà có cổng ngoài thì xét cổng ngoài. Sách không có mục nào riêng về "ngõ chung" như nhà phố hôm nay. Việc lấy đầu ngõ làm khí khẩu là cách các thầy đời sau áp phép xét cổng ngoài vào đô thị, mượn ý "đường là sông" của phép loan đầu trong phố.

Lớp dân gian. Người ta hay nói "nhà chung ngõ thì chung vận", "nhà trong cùng hứng khí thừa của nhà ngoài", "nhà đầu ngõ đón lộc trước". Những câu này không có trong các sách kể trên; chúng là cách người xóm diễn đạt một điều có thật — nhà đầu ngõ ồn hơn, bụi hơn nhưng tiện buôn bán; nhà trong cùng yên hơn nhưng tối hơn, xa hơn khi cần ra đường gấp. Đọc như nhận xét về điều kiện sống thì đúng; đọc như lời phán về vận nhà thì quá tay.

Đọc cho đúng mức

• Không phải phái nào cũng đổi khí khẩu ra đầu ngõ. Một số thầy theo Bát Trạch vẫn chỉ xét cửa nhà, coi ngõ là phần loan đầu. Phái Huyền Không lại xét đầu ngõ như hướng nước tới và đọc bằng sao bay theo năm, không bằng bảng du niên (xem cửa chính theo Huyền Không). Cách ba bước ở trên là một cách làm hợp lý, không phải cách duy nhất.
• Bảng tám phương chỉ là một lớp. Ngõ sáng hay tối, sạch hay đọng nước, hàng xóm hòa hay căng — những thứ đó ảnh hưởng đời sống trong nhà rõ hơn nhiều so với việc đầu ngõ rơi vào Thiên Y hay Họa Hại.
• Thước Lỗ Ban là phép chọn số đẹp của nghề mộc, có giá trị văn hóa. Nó đứng sau yêu cầu thoát nạn và xe ra vào, không đứng trước.
• Đầu ngõ không thuận cũng không có nghĩa là nên bán nhà. Không có sách nào nói vậy.

Việc nên làm

• Đo hướng nhà ở mặt tiền, nhập vào công cụ xem hướng nhà, ghi lại trạch và bảng tám phương của trạch.
• Đứng giữa nhà xác định đầu ngõ nằm ở phương nào, tra trên cùng bảng ấy; nếu có cổng riêng, tra luôn phương của cổng.
• Nếu sắp làm cổng chung hoặc cổng riêng: chốt bề rộng theo xe và lối thoát trước, rồi làm tròn vào giữa cung tốt của thước 52,2 cm như bảng trên.
• Rủ cả ngõ bàn một buổi: dãy đèn cảm biến, cách chia tiền điện, góc quay camera, ai giữ đầu ghi, cổng mở được từ bên trong.
• Lắp vách ngăn hoặc mành ở cửa chính; giữ phần lối chung trước nhà mình trống.

Nếu muốn có một vật đặt ở thềm nhà làm lời nhắc giữ phần ranh của mình gọn gàng, không lấn ra lối chung, nhiều nhà chọn chậu gốm, đá cuội, đồ sành màu đất — hành Thổ, hành của đất và của sự ổn định. Vật chỉ là biểu tượng; phần làm cho ngõ dễ sống là cái đèn, cái cổng và một buổi bàn bạc với hàng xóm.

🧭Hướng nhà Bát Trạch
Cung phi chủ nhà, tám phương cát hung, đặt cửa – bếp – giường.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Triệu Cửu Phong — Dương Trạch Tam Yếu, đời Thanh, phần cửa và đường dẫn tới cửa (đại ý).
• Bát Trạch Minh Kính — đề Dương Quân Tùng, Nhược Quan Đạo Nhân biên đính, đời Thanh, phần phối cửa với trạch (đại ý).
• Hoàng Đế Trạch Kinh — đoạn "năm hư, năm thực" (đại ý).
• Bảng tám phương Khảm trạch, Ly trạch: tính bằng công cụ xem hướng nhà của aihuyenhoc.com (phép biến hào theo Bát Trạch Minh Kính).
• Kích thước cổng trên thước 52,2 cm: tính bằng công cụ thước Lỗ Ban của aihuyenhoc.com.