Điều chỉnh thế nhà khó không cần mua vật phẩm: sáu bậc từ đổi bố trí đến sửa kiến trúc

Phần lớn thế nhà khó — đường đâm, góc nhọn, cửa đối cửa, cột điện, nhà thấp hơn mặt đường — điều chỉnh được mà không cần mua vật phẩm nào. Cách làm là đi theo sáu bậc chi phí tăng dần: đổi bố trí, trồng cây, rèm và mành, bình phong, ánh sáng, rồi mới đến sửa kiến trúc. Vật phẩm, nếu dùng, chỉ là lời nhắc đặt sau cùng.

Vì sao không bắt đầu bằng vật phẩm

Một người hỏi "nhà tôi bị đường đâm, treo gì để hoá giải?" thường nhận được câu trả lời bằng một món hàng: gương bát quái, sư tử đá, quả cầu, tỳ hưu. Câu hỏi ấy đã đi sai từ chữ "treo gì". Sách phong thủy dương trạch cổ, khi bàn hình thế xấu quanh nhà, chủ yếu khuyên chọn chỗ khác, mở cửa chỗ khác, trồng cây, đắp ụ, xây tường — tức là sửa cái hình, vì cái xấu nằm ở hình. Những món "trấn" mới là phần đời sau thêm vào, phần nhiều từ thế kỷ 20.

Hoàng Đế Trạch Kinh có một đoạn ví ngôi nhà như thân người, trong đó cây cỏ là lông tóc, cửa ngõ là mũ đai. Với cách nhìn ấy, chỉnh một thế nhà là chỉnh chính thân thể ấy — trồng cây, sửa cửa — không phải khoác thêm một món đồ trang sức lên người.

Có ba lý do thực tế nữa để vật phẩm đứng cuối:

1. Cái khó của thế nhà thường là cái khó thật: xe lao vào, nắng chói, gió lùa, người lạ nhìn vào nhà, nước tràn. Vật phẩm không chặn xe, không cản nắng.
2. Vật phẩm chĩa ra ngoài dễ gây chuyện với hàng xóm — gương bát quái là ví dụ điển hình (xem hàng xóm treo gương bát quái).
3. Tiền bỏ vào một biện pháp thật (bồn cây, mái hiên, gờ chắn nước) để lại giá trị dùng được nhiều năm.

Trước khi làm gì: tách ba lớp của một "thế xấu"

Mỗi thế nhà bị gọi là xấu thường có ba lớp chồng lên nhau. Tách được thì biết bậc nào đáng làm.

Lớp an toàn luôn xử lý trước, và thường biện pháp cho lớp an toàn cũng giải được phần lớn lớp quan niệm. Một hàng bồn bê tông trồng cây trước nhà đâm đường vừa chặn xe, vừa cản đèn, vừa "làm cong dòng khí thẳng" theo cách nói của thầy. Ba lớp, một biện pháp.

Ngược lại, có những thế chỉ có lớp quan niệm, không có lớp an toàn hay tiện nghi — ví dụ cửa nhà đối diện cửa nhà bên trong một con ngõ yên tĩnh. Với những thế ấy, mức điều chỉnh hợp lý là bậc rẻ nhất, hoặc không cần làm gì.

Bậc 1 — Đổi bố trí: gần như không tốn tiền

Đây là bậc bị bỏ qua nhiều nhất, vì nó không có gì để mua.

• Đổi cửa dùng chính: nhà lô góc, nhà có cửa phụ thì dùng cửa không bị đâm, không bị góc nhọn làm lối đi hằng ngày (xem nhà lô góc hai mặt tiền).
• Đổi công năng phòng: phòng mặt tiền nhìn thẳng ra đường đâm, ra cột điện thì làm phòng khách, kho, chỗ để xe; phòng ngủ dời vào trong.
• Xoay bàn, sofa, giường: tránh ngồi nhìn thẳng ra góc nhọn, đường xe chạy tới; đầu giường tựa tường đặc.
• Dồn tủ cao về phía có hình xấu: tủ sách, tủ giày đặt sát tường phía bị chiếu tạo thêm một lớp đặc.
• Đổi cánh cửa mở: cửa mở ra hay vào, mở trái hay phải quyết định người bước vào nhìn thấy gì đầu tiên.

Một ví dụ quen thuộc ở nhà phố: căn nhà 4 x 18 m có cửa chính nhìn thẳng ra một con hẻm đâm vuông góc. Gia đình dùng tầng trệt làm phòng khách kiêm chỗ ngồi uống trà, ghế quay mặt ra cửa — ai ngồi cũng thấy xe từ hẻm lao ra, đèn xe rọi vào buổi tối. Chỉ cần dồn bộ bàn ghế lùi vào sâu 3 m, đặt chỗ để xe máy ra phía trước, hàng xe dựng thành một lớp đệm giữa cửa và chỗ ngồi. Không tốn đồng nào, mà lớp tiện nghi và một phần lớp an toàn đã được giải.

Bậc 2 — Cây: vài trăm nghìn đến vài triệu đồng

Cây là biện pháp "cổ" nhất và dễ biện hộ nhất, vì nó có trong chính sách. Dùng cây cho đúng việc:

Ba điều kiêng có lý do thật: không trồng cây thân gỗ lớn ngay sát móng nhà (rễ làm nứt), không trồng sát dây điện, không để cây che kín cửa chính đến mức ra vào phải lách. Cây khô héo trước cửa thì thay — dân gian coi là điềm không lành, thực tế là nhìn buồn. Bài cây to trước cửa nhà bàn kỹ chuyện giữ hay chặt.

Bậc 3 — Rèm, mành, phim dán kính

Rèm là biện pháp cho những thế xấu thuộc về tầm nhìn và ánh sáng: nhà đối diện có góc nhọn, tòa kính hắt nắng sang, cửa sổ nhìn thẳng vào nhà người khác, cửa đối cửa. Lựa chọn theo việc:

• Rèm vải hai lớp: ban ngày lớp voan mỏng giữ sáng nhưng che bóng người; ban đêm lớp dày.
• Mành tre, mành nhôm lá dọc: cho cửa sổ mặt tiền hứng nắng; xoay lá để lấy gió mà không cho nhìn thẳng.
• Phim mờ dán nửa dưới kính: cho cửa kính nhìn sang nhà bên trong ngõ hẹp — vẫn sáng, không lộ.
• Phim cách nhiệt: cho mặt kính hướng Tây hoặc đối diện tòa nhà kính (xem quang sát từ tòa nhà kính).

Chọn màu rèm theo hướng cửa sổ là một lớp nữa nếu bạn quan tâm, có ở bài rèm cửa màu gì.

Bậc 4 — Bình phong, vách ngăn, huyền quan

Khi hình xấu chiếu thẳng vào cửa chính — đường đâm, cửa đối cửa, cầu thang đối cửa — mà không đổi được cửa, bình phong là biện pháp kinh điển. Nó cũng có gốc trong kiến trúc cổ: bức "chiếu bích" chắn sau cổng nhà xưa của người Hoa, bức bình phong xây trước nhà thờ họ, đình làng ở Việt Nam.

Số đo hay dùng, tính bằng mã thước Lỗ Ban của site, thước 42,9 cm (đo khối đặc):

Nhà ống mặt tiền 4 m, cửa chính rộng 2,4 m thì một vách lam gỗ cao khoảng 1,7 – 1,9 m, rộng 1,2 – 1,5 m, cách cửa 1 – 1,2 m là vừa: người đi vào vòng qua một bên, xe máy vẫn dắt vào được nếu tính trước lối. Vách lam thưa cho gió đi qua, đỡ bí hơn vách kín. Chi tiết bố trí ở bài vách ngăn trước cửa chính.

Giới hạn của bình phong: nhà quá hẹp (dưới 3,5 m) đặt bình phong là chặn luôn đường dắt xe và thoát hiểm. Khi ấy lùi về bậc 1 hoặc bậc 6.

Bậc 5 — Ánh sáng

Ánh sáng giải những thế xấu có lớp an toàn ban đêm và cảm giác u ám:

• Đèn hiên, đèn cổng cảm biến chuyển động: cho nhà cuối ngõ cụt, nhà đối diện nhà hoang, nhà có dây chằng cột điện cắt lối đi.
• Đèn chiếu sáng góc khuất: chân cầu thang, lối vào bị che.
• Lấy sáng tự nhiên: mở thêm ô thoáng, giếng trời, kính lấy sáng trên cửa — cho nhà thấp kẹp giữa hai nhà cao (xem giếng trời trong nhà ống).

Dân gian nói "nhà tối khí suy"; người làm nhà nói nhà tối thì ẩm, mốc, dễ vấp ngã. Hai cách nói gặp nhau.

Bậc 6 — Sửa kiến trúc

Đây là bậc tốn nhất và cũng triệt để nhất. Làm khi các bậc trên không đủ, hoặc khi đằng nào cũng sửa nhà:

• Dời cổng, dời cửa chính lệch khỏi trục đường đâm, góc nhọn, cột điện (xem cổng lệch so với cửa chính).
• Làm mái hiên, ô văng che góc nhọn tầng trên, che nắng.
• Lùi cổng vào trong, tạo một khoảng sân nhỏ — một "minh đường" thu nhỏ — cho nhà sát mặt đường lớn.
• Nâng nền, làm gờ chắn cho nhà thấp hơn mặt đường.
• Đổi cửa đi thành cửa sổ, cửa sổ thành cửa đi khi cửa cũ nhìn thẳng vào hình xấu.

Sửa kiến trúc thì kèm luôn số đo cửa theo thước 52,2 cm (đo lọt lòng): bề rộng lọt lòng 71,8 – 84,8 cm hoặc 97,9 – 104,4 cm, chiều cao lọt lòng 202,3 – 215,3 cm rơi vào cung tốt — tính bằng cùng công cụ.

Bảng tra nhanh: thế nhà nào, bậc nào

Nền lý thuyết của các tên gọi "lộ xung", "tiêm giác sát", "phản cung" ở bài hình sát trong loan đầu.

Vật phẩm đứng ở đâu trong thang này

Sau sáu bậc. Một món đồ đặt trong nhà — tượng, đá, chuông — có thể có giá trị như lời nhắc: nó nhắc người trong nhà rằng phía ấy cần chú ý, cần giữ cây xanh, giữ đèn sáng. Hiểu như vậy thì không có gì sai. Sai là khi món đồ được bán như nguyên nhân: "treo cái này thì hết bị đường đâm". Đường vẫn đâm, xe vẫn có thể lao vào. Bài vật phẩm phong thủy có tác dụng không bàn kỹ ranh giới này.

Có hai loại vật nên tránh hẳn: vật chĩa ra ngoài (gương, kiếm, tượng thú há miệng hướng sang nhà người khác) vì gây xích mích; và vật gắn lên tài sản công (cột điện, cây đường phố).

Sách cổ nói gì

Nhà lấy hình thế làm thân thể, lấy nước làm mạch máu, lấy đất làm da thịt, lấy cây cỏ làm lông tóc, lấy nhà cửa làm áo quần, lấy cửa ngõ làm mũ đai. — Hoàng Đế Trạch Kinh

Bình: trong đoạn này, cây cỏ và cửa ngõ là một phần của chính ngôi nhà. Trồng cây, sửa cửa là chăm cái thân thể ấy — đúng tinh thần bậc 2 và bậc 6. Đoạn văn không nhắc tới vật trấn.

Dương Trạch Thập Thư của Vương Quân Vinh, phần luận ngoại hình, đại ý liệt kê các hình thế quanh nhà nên tránh — đường thẳng xông vào, vật nhọn chĩa vào, cây lớn chắn cửa — và khuyên chọn nơi ở tránh chúng. Dương Trạch Tam Yếu, đại ý, lấy cửa làm gốc khi xét nhà; đổi cửa là đổi cả cục diện. Đây là lý do bậc 1 (đổi cửa dùng chính) và bậc 6 (dời cửa) có sức nặng trong sách hơn mọi vật treo.

Đọc cho đúng mức

Bài này không nói vật phẩm vô nghĩa với người tin dùng; nó chỉ xếp chúng đúng chỗ. Một số phái hiện nay coi vật phẩm là phương tiện "hoá giải" chính; họ có lập luận riêng, và chúng tôi không phủ nhận niềm tin của ai. Nhưng khi đối chiếu với sách dương trạch cổ, những biện pháp có căn cứ rõ nhất là chọn chỗ, sửa cửa, trồng cây, che chắn.

Cũng cần nói: có thế nhà mà không bậc nào giải được trọn — nhà ngay khúc cua lõm của đường lớn, nhà sát đường dây cao áp. Khi ấy, câu hỏi đúng không còn là "điều chỉnh thế nào" mà là "có nên ở lâu dài không", và đó là quyết định của gia đình, không phải của sách.

Việc nên làm

• Liệt kê các thế nhà bạn lo, chia mỗi thế thành ba lớp: an toàn, tiện nghi, quan niệm.
• Xử lý lớp an toàn trước, rồi tiện nghi; lớp quan niệm thường đã được giải theo.
• Thử bậc 1 (đổi bố trí) trong hai tuần trước khi bỏ tiền cho bậc sau.
• Khi sửa nhà, tính luôn bậc 6 và số đo cửa, bình phong theo thước Lỗ Ban.
• Nói chuyện với hàng xóm trước khi làm bất cứ thứ gì nhìn sang nhà họ.

📏Thước Lỗ Ban
Tra kích thước cửa, bàn thờ, mộ trên ba loại thước 52,2 – 42,9 – 38,8 cm.Mở

Nguồn tham khảo

• Hoàng Đế Trạch Kinh — đoạn "Trạch dĩ hình thế vi thân thể…".
• Vương Quân Vinh — Dương Trạch Thập Thư, đời Minh, phần luận ngoại hình (đại ý).
• Triệu Cửu Phong — Dương Trạch Tam Yếu, đời Thanh (đại ý).
• Số đo bình phong và cửa tính bằng mã thước Lỗ Ban của aihuyenhoc (`ThuocLoBan::doanTot`, thước 42,9 cm và 52,2 cm).