Đầu hồi, góc mái nhà hàng xóm chĩa vào cửa sổ: đọc "hình sát" mà không hoảng

Đầu hồi hay góc mái nhà hàng xóm chĩa vào cửa sổ được người xem phong thủy hiện nay gọi là một dạng hình sát. Nhưng sách cổ bàn hình thế ở tầm núi, sông — đem xuống mái tôn cách vài mét là cách hiểu đời sau. Chỉ cần xử lý ở đúng ô cửa nhìn thẳng vào góc ấy, bằng rèm, kính mờ hoặc giàn cây leo; phần còn lại là nước mưa và nắng hắt.

Đầu hồi, góc mái — đang nói về cái gì

Hai thứ hay bị gọi chung một tên:

• Đầu hồi: bức tường hình tam giác ở hai đầu một nếp nhà mái dốc. Khi nhà bên quay đầu hồi về phía bạn, bạn thấy một tam giác với đỉnh nhọn ở trên.
• Góc mái, sống mái: đường giao của hai mặt mái (sống mái, góc mái chéo của mái bốn mái kiểu mái Thái) chạy thẳng về phía nhà bạn, mũi nhọn của nó chỉ vào cửa sổ hoặc ban công.

Thế này gặp nhiều ở khu nhà cấp bốn, nhà vườn ở ngoại thành, khu biệt thự mái Thái xây sát nhau, và ở nhà phố có tầng tum mái tôn quay lệch. Trên mạng, nó được gọi bằng các tên như "ốc giác sát" (sát góc mái) hay gộp vào "tiêm giác sát" (sát góc nhọn). Những tên ấy là thuật ngữ đời nay; bài hình sát trong loan đầu kể ba lớp tên gọi và nguồn gốc từng lớp.

Sách cổ bàn ở tầm núi, không ở tầm mái tôn

Cổ thư loan đầu đọc hình dáng của núi. Hám Long Kinh, gắn tên Dương Quân Tùng, đại ý đặt tên các dạng núi theo sao và ngũ hành; dạng đỉnh nhọn được xếp vào Hỏa hình (bài năm dạng núi theo ngũ hành). Trong phép xem sa — các gò núi nhỏ quanh huyệt — sách chuộng sa tròn, vuông, ôm vào; kỵ sa nhọn đầu chĩa thẳng vào huyệt hoặc quay lưng bỏ đi (bài sa pháp).

Hãy nhìn kích thước. Một quả "sa" trong sách là gò đất cao vài chục mét, cách huyệt hàng trăm mét, tức là một khối chiếm cả một vùng tầm nhìn. Đầu hồi một căn nhà cấp bốn cao hai, ba mét, cách cửa sổ vài mét. Từ "gò núi nhọn chĩa vào huyệt" xuống "góc mái tôn chĩa vào cửa sổ" là một bước suy rộng: người đời sau lập luận rằng ở trong phố, khối gần nhất trong tầm mắt đóng vai trò của ngọn núi. Lập luận ấy có lý trong hệ của nó, nhưng không phải lời sách. Các sách dương trạch như Dương Trạch Thập Thư, đại ý, có xếp vật cao nhọn chĩa vào nhà vào loại hình thế nên tránh khi chọn đất — tức là lời khuyên chọn chỗ, không có danh mục "góc mái nào nặng, treo gì để trấn".

Vì vậy cách đọc tỉnh táo là: dùng logic của hình sát để đánh giá mức độ, rồi xử lý bằng những thứ có tác dụng thật lên tầm nhìn.

Ba câu hỏi để biết nặng hay nhẹ

Ngay trong hệ phong thủy, không phải góc mái nào cũng đáng bận tâm. Ba câu hỏi:

1. Nó chĩa vào ô cửa nào? Cửa sổ phòng ngủ, cửa sổ phòng khách, chỗ ngồi làm việc — nơi người ở lâu và nhìn ra thường xuyên — mới đáng tính. Cửa sổ cầu thang, kho, nhà vệ sinh thì gần như không.

2. Có thật sự thẳng trục không? Đứng giữa ô cửa, nhìn ra: mũi góc mái có chỉ đúng vào mình, hay lệch hẳn sang một bên? Đầu hồi nhìn chính diện thì mũi nhọn chĩa lên trời, không chĩa vào cửa — nhiều thầy coi là nhẹ hơn sống mái chĩa ngang.

3. Gần cỡ nào, chiếm bao nhiêu tầm mắt? Góc mái cách vài mét, chiếm cả ô cửa khác hẳn góc mái ở xa bên kia ngõ, chỉ là một chấm nhỏ. Logic hình sát cũng như logic thị giác: càng gần, càng chiếm tầm nhìn, càng nặng.

Ba câu đều "nhẹ" thì không cần làm gì. Ít người nói câu này, nhưng nó đúng với cả sách lẫn đời.

Phần thật: nước mưa, nắng hắt, tôn bay

Góc mái nhà bên sát nhà mình thường kéo theo những chuyện đo được, đáng xử lý hơn chuyện "sát":

Nói chuyện với hàng xóm về máng xối và vít mái dễ hơn nhiều so với nói về "sát khí". Lý do kỹ thuật thì ai cũng hiểu, và thường giải quyết luôn phần khó chịu thật.

Che vừa đủ, ở đúng ô cửa

Nguyên tắc: chỉ xử lý ô cửa nào nhìn thẳng vào góc mái, không cần làm cả mặt nhà. Xếp từ rẻ đến tốn:

1. Rèm hai lớp. Lớp voan mỏng kéo kín ban ngày vẫn lấy được sáng mà không thấy rõ góc mái; lớp dày cho ban đêm. Rẻ nhất, gỡ được.
2. Phim mờ hoặc kính mờ phần dưới. Dán phim mờ nửa dưới ô cửa (hoặc đến tầm mắt người đứng), nửa trên để trong lấy trời. Góc mái thường nằm ở nửa dưới tầm nhìn nên che được gần hết.
3. Chậu cây trên bậu cửa sổ. Một hàng chậu cây lá rậm cao ba, bốn gang tay đặt ở bậu ngoài hoặc trong — vừa che, vừa có màu xanh để mắt dừng lại.
4. Giàn cây leo. Một khung lưới thép hoặc nan gỗ dựng ngoài cửa sổ (nếu có bậu, ban công) cho cây leo phủ: hoa giấy, thiên lý, trầu bà, dây leo hoa nhỏ. Sau một mùa, ô cửa nhìn ra một tấm lá thay vì một góc mái. Cách này được các thầy loan đầu đô thị ưa vì nó "đổi hình": từ một vật nhọn thành một khối mềm.
5. Lam chắn đứng. Các thanh lam gỗ hoặc nhôm dựng đứng, xoay góc sao cho chắn hướng góc mái mà vẫn mở về hướng khác. Tốn hơn, hợp khi đằng nào cũng sửa mặt tiền.

Khi đang cải tạo nhà, có thể cân nhắc dời ô cửa sổ lệch đi một khoảng hoặc đổi thành cửa sổ hẹp đứng — mũi góc mái ra khỏi trục là xong.

Những việc không nên làm

• Không treo gương bát quái, vật nhọn quay sang nhà bên. Đó là "đáp trả", sinh chuyện với hàng xóm và không có trong sách. Bài hàng xóm treo gương bát quái bàn chiều ngược lại.
• Không đòi hàng xóm sửa mái vì lý do phong thủy. Mái là tài sản của họ, xây đúng phép là quyền của họ.
• Không mua vật phẩm đắt tiền để "trấn". Một giàn cây leo làm được việc mà vật trấn không làm được: che thật.

Cửa sổ nhìn thẳng vào cửa sổ nhà bên là chuyện gần giống, có bài riêng: cửa sổ đối diện nhà hàng xóm. Còn góc tường, góc nhà nhọn ở ngang tầm mắt thì xem góc nhọn chiếu vào nhà.

Đọc cho đúng mức

Không có sách cổ nào nói đầu hồi nhà bên chĩa vào thì gia đình sẽ gặp chuyện gì. Những lời như "góc mái đâm vào phòng ngủ thì vợ chồng bất hòa" là lời gán của người đời sau, không có nguồn. Phần chúng tôi giữ lại từ hình sát chỉ là cách đánh giá: gần hay xa, thẳng trục hay lệch, ô cửa dùng nhiều hay ít.

Các phái cũng không cùng mức quan tâm. Loan đầu đô thị coi trọng thế này nhất. Huyền Không chủ yếu xét tinh bàn, chỉ để ý khi khối nhọn ở đúng cung có sao xấu đang động. Bát Trạch gần như không xét. Một thầy cẩn thận sẽ nói rõ mình đọc theo phái nào.

Và cũng nên thừa nhận: nhìn một góc nhọn sát cửa sổ mỗi sáng có thể gây khó chịu thật, không cần phong thủy mới thấy. Che nó đi để mắt nghỉ là lý do đủ.

Việc nên làm

• Đứng giữa từng ô cửa nhìn ra, ghi lại ô nào thật sự nhìn thẳng vào góc mái, ở khoảng cách bao xa.
• Chỉ xử lý ô cửa của phòng dùng nhiều: rèm hai lớp, phim mờ nửa dưới, chậu cây ở bậu.
• Muốn lâu dài thì làm giàn cây leo hoặc lam chắn ở đúng ô cửa ấy.
• Nói với hàng xóm về máng xối, ống thoát nước mưa và vít mái trước mùa bão — chuyện kỹ thuật, dễ nói.
• Không treo vật "đáp trả", không đòi sửa mái vì lý do phong thủy.

Theo lý ngũ hành, dáng nhọn được xếp vào Hỏa, và cách dân gian hay dùng là lấy Thổ để "tiết" Hỏa — Hỏa sinh Thổ, sức nóng đi vào đất. Nếu muốn một vật làm lời nhắc, chậu gốm lớn trồng cây leo ở đúng ô cửa ấy vừa là đồ hành Thổ, vừa là chỗ cho tấm lá che góc mái.

Nguồn tham khảo

• Hám Long Kinh, gắn tên Dương Quân Tùng — phần luận hình núi theo sao và ngũ hành (đại ý).
• Vương Quân Vinh — Dương Trạch Thập Thư, đời Minh, phần luận ngoại hình (đại ý).