Đồng xu Ngũ Đế: năm đời vua Thanh, tiền thật và tiền đúc lại

Đồng xu Ngũ Đế là bộ năm đồng tiền đúc dưới năm niên hiệu liền nhau của nhà Thanh: Thuận Trị, Khang Hy, Ung Chính, Càn Long, Gia Khánh, khoảng từ 1644 tới 1820. Bộ năm đồng thật, đẹp, cùng cỡ là thứ khó gom; hàng bán đại trà làm vật phẩm gần như đều là đúc lại. Ý nghĩa của bộ tiền là biểu tượng một thời "thịnh thế", không phải sức mạnh đo được.

"Ngũ Đế" nào

Chữ "Ngũ Đế" dễ gây nhầm. Trong sử, Ngũ Đế là năm vị vua truyền thuyết thời thượng cổ mà Tư Mã Thiên chép ở thiên Ngũ Đế bản kỷ của Sử Ký (Hoàng Đế, Chuyên Húc, Đế Cốc, Nghiêu, Thuấn). Đồng xu Ngũ Đế không liên quan tới năm vị ấy; nó là cách gọi của giới buôn vật phẩm cho bộ tiền năm đời vua Thanh.

Năm đời vua liền nhau, gần 180 năm. Ba đời giữa, Khang Hy – Ung Chính – Càn Long, được sử Trung Hoa gọi là "Khang Ung Càn thịnh thế", thời nhà Thanh mạnh và giàu nhất. Thuận Trị là vua đầu tiên đóng đô ở Bắc Kinh; Gia Khánh là đời bắt đầu suy. Ghép năm đời thành một bộ là để có trọn một vòng lên – đỉnh – bắt đầu xuống. Người bán vật phẩm thường chỉ nói nửa đầu câu chuyện.

Đọc chữ trên mặt tiền

Mặt trước: đọc trên, dưới, phải, trái

Tiền đồng lỗ vuông thời Thanh in bốn chữ Hán quanh lỗ. Thứ tự đọc: trên, dưới, phải, trái. Ví dụ đồng Khang Hy: chữ Khang ở trên, Hy ở dưới, Thông ở bên phải, Bảo ở bên trái. Hai chữ đầu là niên hiệu, hai chữ sau "Thông Bảo" là "tiền lưu thông".

Người mới hay đọc vòng theo chiều kim đồng hồ (trên, phải, dưới, trái) thành "Khang Thông Hy Bảo"; đó là cách đọc sai, dù một số đời tiền khác có lối đọc vòng.

Mặt sau: chữ Mãn và tên lò đúc

Mặt sau là chỗ phân biệt tiền thật với hàng đúc đại trà rõ nhất:

• Từ Ung Chính trở đi, mặt sau thường có hai chữ Mãn hai bên lỗ: bên trái là chữ "bảo" (lò đúc), bên phải là tên lò. Hai lò của triều đình ở Bắc Kinh là Bảo Tuyền (Bộ Hộ) và Bảo Nguyên (Bộ Công), đúc nhiều nhất.
• Đời Khang Hy có thêm loại mặt sau một chữ Mãn và một chữ Hán chỉ tên lò ở các tỉnh. Có khoảng hai mươi lò, người chơi tiền thuộc bằng một bài thơ hai mươi chữ mở đầu bằng "Đồng, Phúc, Lâm, Đông, Giang…".
• Đời Thuận Trị có nhiều kiểu mặt sau: để trơn, một chữ Hán, chữ Mãn, hoặc chữ Hán kèm hai chữ "nhất ly" (một ly bạc).

Hàng đúc đại trà làm vật phẩm thường có chữ Mãn mặt sau giống hệt nhau ở cả năm đồng, hoặc nét chữ Mãn méo mó, không đọc được, vì thợ đúc chép hình chứ không biết chữ.

Tiền thật và tiền đúc lại

Cần nói thẳng một điều người bán ít khi nói: tiền Thanh không hiếm theo từng đồng. Càn Long, Khang Hy đúc hàng tỷ đồng, đồng thường còn nhiều. Cái hiếm là bộ năm đồng thật, đẹp, cùng lò, cùng cỡ, và một số loại đặc biệt mà người chơi tiền săn. Còn bộ Ngũ Đế bán theo bộ, đóng túi đỏ, giá rẻ, số lượng không giới hạn thì gần như chắc là đúc mới.

Dấu hiệu tiền đúc lại:

Tiền cổ thật cỡ khoảng 2,3 – 2,8 cm tùy đời và tùy lò; tiền đời Khang Hy loại lớn thường to và dày hơn tiền Gia Khánh. Một bộ năm đồng bằng cỡ nhau tăm tắp là dấu hiệu đúc lại dễ thấy nhất.

Mua tiền cổ thật thì mua ở người chơi tiền có uy tín, xin ghi rõ "tiền cổ" trên hóa đơn, và chấp nhận rằng giá bộ đẹp cao hơn nhiều so với bộ vật phẩm.

Phong thủy dùng đồng xu Ngũ Đế thế nào

Các cách dùng đang lưu hành, phần lớn phổ biến từ Hồng Kông, Đài Loan trong vài chục năm gần đây:

• Đặt dưới thảm cửa chính hoặc treo sau cửa, ý nói đón cái thịnh vào nhà.
• Treo chuỗi năm đồng ở góc có Ngũ Hoàng hoặc Nhị Hắc năm đó theo phi tinh, theo lý "Kim tiết Thổ" của lối Huyền Không hiện đại.
• Bỏ trong ví, trong két, coi như vật nhắc chuyện tích góp.
• Treo trên xe.

Năm 2027, theo phi tinh năm tính bằng công cụ phi tinh của site, Ngũ Hoàng bay tới phương Bắc và Nhị Hắc tới phương Tây từ Lập Xuân 4/2/2027 (xem bài Ngũ Hoàng 2027). Người theo lối này thường treo chuỗi tiền ở hai góc ấy.

Cần tách rõ: sách Huyền Không cổ như Thẩm Thị Huyền Không Học bàn sao năm, sao vận, cách giữ yên chỗ có Ngũ Hoàng; không có đoạn nào dạy treo tiền Ngũ Đế. Việc dùng kim loại để "tiết" Thổ là lối diễn giải hiện đại từ lý ngũ hành; dùng đúng tiền năm đời vua Thanh lại càng là lớp mới. Bài ba đồng xu buộc chỉ đỏ có câu chuyện tương tự với bộ ba đồng.

Đọc cho đúng mức

• Phần lịch sử kiểm được: năm niên hiệu, thời gian trị vì, chữ Mãn mặt sau, lò đúc là dữ kiện tiền tệ học.
• Phần "thịnh thế" là biểu tượng: người ta mượn tiếng một thời giàu mạnh của một triều đại, giống như treo tranh một cảnh đẹp.
• Không có bằng chứng treo tiền Ngũ Đế làm nhà khá lên, cửa hàng đông lên. Lời rao "tiền đã khai quang, tăng gấp đôi hiệu lực" không kiểm được (xem bài khai quang vật phẩm).
• Năm đời vua ấy cũng có những trang sử nặng nề, như các vụ án văn tự đời Khang Hy, Càn Long. Gọi chung là "thịnh thế" là cách nhìn chọn lọc.

Việc nên làm

• Biết mình mua cái gì: bộ vật phẩm đúc mới, hay tiền cổ thật. Cả hai đều được, miễn giá đúng loại.
• Học đọc bốn chữ mặt trước theo thứ tự trên, dưới, phải, trái; lật mặt sau xem chữ Mãn.
• Nghi ngờ bộ năm đồng bằng cỡ nhau, vàng chóe hoặc gỉ xanh đều khắp.
• Nếu treo theo phi tinh năm, xác định đúng phương bằng la bàn trước khi treo; năm sau sao đã đổi chỗ.
• Lau tiền bằng khăn khô; đừng ngâm giấm, chà giấy nhám với tiền cổ thật vì làm mất giá trị.

Nếu muốn một chuỗi tiền đồng làm lời nhắc giữ yên góc có Ngũ Hoàng năm 2027, người theo lối Huyền Không hay chọn món hành Kim như bộ tiền này. Vật là biểu tượng; điều nên làm thật là không đục phá, sửa lớn ở góc ấy trong năm.

🔯Tinh bàn Huyền Không
Lập tinh bàn theo vận và toạ hướng, phi tinh năm – tháng.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Tư Mã Thiên, Sử Ký — Ngũ Đế bản kỷ; dẫn để phân biệt tên gọi.
• Tài liệu tiền tệ học về tiền đúc nhà Thanh: niên hiệu, lối đọc chữ, chữ Mãn mặt sau, các lò Bảo Tuyền, Bảo Nguyên và lò tỉnh đời Khang Hy.
• Thẩm Trúc Nhưng, Thẩm Thị Huyền Không Học — phép phi tinh năm; sao năm 2027 tính bằng công cụ phi tinh của aihuyenhoc.