Nằm mơ thấy cháy nhà, thấy lửa: vì sao sách giải mộng cổ lại đọc là "vượng", và cách hiểu bình tĩnh

Nằm mơ thấy cháy nhà, nhiều bản giải mộng dân gian lại đọc là điềm "vượng": lửa bốc cao là việc nhà hưng thịnh, ngược hẳn với nỗi sợ của người mơ. Cách đọc ấy dựa trên ý lửa là sự sống của một ngôi nhà ("bếp đỏ lửa") và phép "phản mộng" (mơ dữ hoá lành). Tâm lý học đọc khác: lửa thường là hình ảnh của cảm xúc mạnh, áp lực, hoặc một thay đổi lớn.

Việc nên làm thật sự sau giấc mơ này không phải tra điềm, mà là kiểm tra điện, bếp ga, và lắp một chiếc báo khói. Lý do có ở cuối bài.

Hai cách đọc trái ngược

Phần lớn các bản giải mộng lưu hành nghiêng về lối đọc thứ nhất cho cảnh lửa sáng, cháy to, và đọc dè dặt hơn cho cảnh khói, cháy âm ỉ. Đây là ghi chép như tư liệu, không phải lời phán; nguồn gốc các bản ở bài giải mộng theo sách cổ.

Vì sao lửa lại là "vượng"

Có ba lớp lý do, đáng biết vì chúng giải thích một lối đọc nghe rất ngược đời:

1. Lửa là sự sống của ngôi nhà. Trong lối sống nông nghiệp, nhà có người ở là nhà có bếp đỏ lửa. Tiếng Việt còn giữ chữ: "đỏ lửa" là đông khách, đắt hàng; nhà "lạnh bếp" là nhà vắng, nhà sa sút. Một ngôi nhà rực lửa trong mơ, theo lối nghĩ ấy, là ngôi nhà đầy sinh khí.

2. Quẻ Ly: lửa là sáng. Trong Kinh Dịch, Ly là lửa, cũng là sáng và bám vào, đối với Khảm là nước (xem nằm mơ thấy nước). Đại Tượng quẻ Thuần Ly nói hai lần sáng nối nhau, bậc đại nhân theo đó tiếp nối ánh sáng soi khắp bốn phương (xem quẻ Thuần Ly). Lửa trong lối nhìn này là ánh sáng, là văn minh, không phải tai hoạ.

3. Phép phản mộng. Vương Phù đời Đông Hán, trong thiên Mộng Liệt, chia giấc mơ làm mười loại, trong đó có phản mộng: giấc mơ mà điều thấy và điều ứng ngược nhau. Từ đó, giải mộng dân gian hay có lối "mơ dữ thì lành, mơ lành thì dữ": mơ thấy khóc là vui, mơ thấy rụng răng là thêm tuổi thọ… Lối đọc "cháy nhà là vượng" là một ví dụ của phép này.

Lý do thứ ba đáng suy nghĩ nhất: phản mộng là một cơ chế trấn an. Người mơ thấy chuyện đáng sợ, tỉnh dậy hoảng, và người giải mộng có sẵn một lối đọc giúp họ bình tâm. Đó là chức năng xã hội của giải mộng, không phải chứng cứ rằng giấc mơ báo trước điều tốt.

Kinh Dịch có một hình ảnh cháy nhà thật

Ít người biết Kinh Dịch có hẳn hai câu về cháy chỗ ở, nằm ở quẻ Hoả Sơn Lữ (người đi xa, khách trọ; xem quẻ Hoả Sơn Lữ):

• Hào Cửu Tam: khách trọ đốt cháy chỗ trọ của mình, mất cả tiểu đồng, giữ vậy là nguy.
• Hào Thượng Cửu: chim đốt cháy tổ của mình, người đi xa trước cười sau khóc.

Hai hào này không nói về giấc mơ, nhưng chúng cho một cách đọc tĩnh: người ở chỗ lạ mà cứng cỏi, kiêu căng quá thì tự làm mất chỗ dựa của mình. Lửa ở đây là hệ quả của chính cách cư xử, không phải điềm từ trời. Nếu cần một câu sách cổ để mang theo sau giấc mơ cháy nhà, đây là câu đáng nghĩ hơn mọi bảng điềm: có điều gì mình đang tự đốt?

Tâm lý học nói gì

Lửa là cảm xúc mạnh. Tiếng Việt nói "nóng giận", "lửa giận", "cháy hết mình", "lửa tình". Giấc mơ dùng cùng kho hình ảnh: một cơn giận đang nén, một đam mê, một mối quan hệ đang nóng lên đều có thể được vẽ thành lửa.

Cháy nhà là áp lực lên chỗ an toàn nhất. Ngôi nhà trong giấc mơ hay được đọc là chính mình, gia đình mình. Mơ cháy nhà có thể gặp khi gia đình đang có xáo trộn: chuyển nhà, sửa nhà, mâu thuẫn, người thân ốm.

Thay đổi lớn. Lửa thiêu cái cũ để chỗ trống cho cái mới. Người đang bỏ một công việc, kết thúc một mối quan hệ, cũng có thể mơ thấy lửa.

Chất liệu của ngày. Vừa đọc tin cháy chung cư, vừa thấy khói bếp nhà bên, vừa xem phim có đám cháy thì mơ thấy cháy là chuyện bình thường.

Năm câu hỏi để tự đọc giấc mơ cháy nhà

1. Lửa thế nào? Sáng rực hay âm ỉ khói đen, nhỏ hay lan khắp nhà?
2. Mình ở đâu so với đám cháy? Đứng ngoài nhìn, chạy thoát, dập lửa, kẹt bên trong?
3. Mình cảm thấy gì? Hoảng sợ, bình thản, nhẹ nhõm (có người mơ cháy nhà mà thấy nhẹ người)?
4. Ngoài đời có điều gì đang "nóng" trong gia đình, công việc, trong chính mình?
5. Có việc gì mình đang muốn bỏ lại phía sau không?

Mùi khói không đánh thức người ngủ

Đây là phần quan trọng nhất của bài, và nó không liên quan tới điềm.

Năm 2004, hai nhà nghiên cứu giấc ngủ Mary Carskadon và Rachel Herz cho người tình nguyện ngửi các mùi khác nhau trong lúc ngủ, trong đó có mùi khói. Kết quả: ở các giai đoạn ngủ sâu, mùi gần như không đánh thức được người ngủ, trong khi âm thanh thì đánh thức được. Nghĩa là nếu nhà cháy thật lúc nửa đêm, ta rất có thể không tỉnh dậy vì mùi khói.

Vì vậy, giấc mơ cháy nhà dù mang nghĩa gì, có thể là một lời nhắc tốt để rà lại an toàn cháy nổ trong nhà (danh sách ở mục Việc nên làm).

Làm những việc này không phải vì điềm, mà vì đây là những việc nên làm trong mọi ngôi nhà.

Sách cổ nói gì

Dịch: Sáng hai lần nối nhau là tượng quẻ Ly; bậc đại nhân theo đó tiếp nối ánh sáng mà soi khắp bốn phương. — Chu Dịch, quẻ Thuần Ly, Đại Tượng

Bình: lửa trong Kinh Dịch trước hết là ánh sáng. Đây là gốc tư tưởng của lối đọc "lửa là vượng" trong giải mộng dân gian.

Dịch: Khách trọ đốt cháy chỗ trọ, mất tiểu đồng, giữ vậy là nguy. — Chu Dịch, quẻ Hoả Sơn Lữ, hào Cửu Tam

Dịch: Chim đốt cháy tổ, người đi xa trước cười sau khóc. — Chu Dịch, quẻ Hoả Sơn Lữ, hào Thượng Cửu

Bình: cháy chỗ ở trong Kinh Dịch là hậu quả của sự kiêu căng, của việc không biết mình đang ở nhờ chỗ người. Đọc như lời răn về cách sống, không như điềm.

Tiềm Phu Luận, Mộng Liệt, đại ý: có giấc mơ ứng thẳng, có giấc mơ ứng qua hình tượng, có giấc mơ ứng ngược lại (phản mộng); người đoán mộng phải xét cả người mơ lẫn hoàn cảnh, không thể chỉ nhìn hình ảnh. — Vương Phù, Tiềm Phu Luận

Bình: ngay một người đoán mộng đời Hán cũng không tin vào một bảng điềm cố định. Lời dặn "xét cả người mơ" của Vương Phù gần với tâm lý học hôm nay hơn các bảng giải mộng trên mạng.

Đọc cho đúng mức

• Không có bằng chứng giấc mơ cháy nhà báo trước tai hoạ hay hưng thịnh.
• Lối đọc "vượng" là một lối đọc dân gian, dựa trên ý lửa là sinh khí và phép phản mộng; nó có chức năng trấn an hơn là dự báo.
• Các bản giải mộng không thống nhất; bảng trên gom các lối đọc thường gặp.
• Nghiên cứu Carskadon – Herz làm trên mẫu nhỏ người trẻ khoẻ; kết luận "mùi không đánh thức người ngủ sâu" là lý do các chuyên gia khuyên dùng báo khói phát âm thanh.

Việc nên làm

1. Lắp báo khói (loại phát tiếng kêu) ở hành lang gần phòng ngủ, ở mỗi tầng; thử pin định kỳ.
2. Kiểm tra điện: ổ cắm nóng, dây điện cũ, cầu dao; không cắm quá nhiều thiết bị vào một ổ.
3. Không sạc xe máy điện, xe đạp điện qua đêm trong nhà khi không có người trông; để xe xa lối thoát.
4. Khoá van bình ga sau khi nấu, kiểm tra dây dẫn ga.
5. Có một lối thoát thứ hai: nhà ống, chung cư cần biết lối ra ban công, sân thượng; không khoá cứng cửa sắt mà không có chìa ở chỗ dễ lấy.
6. Nhớ số 114 để báo cháy.
7. Ghi giấc mơ kèm cảm xúc; nếu nó chỉ ra một chuyện đang "nóng" trong nhà, chọn một lúc bình tĩnh để nói chuyện.
8. Ác mộng về lửa lặp lại, nhất là ở người từng trải qua hoả hoạn thật, thì nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

✨Hỏi AI Huyền Học
Hỏi bất cứ điều gì về tử vi, Kinh Dịch, phong thuỷ, ngày tốt xấu.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Vương Phù — Tiềm Phu Luận, thiên Mộng Liệt (đại ý, mười loại mộng và phản mộng).
• Chu Dịch — quẻ Thuần Ly, Đại Tượng; quẻ Hoả Sơn Lữ, hào Cửu Tam và Thượng Cửu.
• Các bản Chu Công giải mộng lưu hành, mục lửa, nhà cửa (đại ý, các bản không thống nhất).
• Mary A. Carskadon, Rachel S. Herz — nghiên cứu về cảm nhận mùi trong khi ngủ và lý do báo động bằng mùi không hiệu quả với người (2004).