Nằm mơ thấy cá: Thi Kinh đọc là được mùa, sách giải mộng đời sau đọc là có của, và không có con số nào ở đây cả

Nằm mơ thấy cá, theo sách cổ nhất là Thi Kinh, là điềm được mùa: người chăn cừu mơ thấy đàn cá, quan đoán mộng nói năm ấy thóc lúa dồi dào. Các bản giải mộng dân gian đời sau phần nhiều đọc cá là của cải, một phần vì chữ "ngư" (cá) đọc gần chữ "dư" (dư dả). Tâm lý học thì xem cá như chất liệu của ngày và cảm xúc trong mơ.

Bài này đi qua ba lớp ấy, rồi giúp bạn tự đọc giấc mơ của mình. Không có con số nào ở đây, vì sách cổ không có.

Lời đoán mộng về cá cổ nhất: bài Vô Dương

Thi Kinh, phần Tiểu Nhã, có bài Vô Dương (ai bảo không có cừu) tả cảnh chăn nuôi. Đoạn cuối, người chăn cừu nằm mộng, và quan đoán mộng giải (nguyên văn ở mục Sách cổ nói gì). Đại ý:

• Người chăn mơ thấy đàn đông hoá thành cá, thấy cờ rùa rắn hoá thành cờ chim cắt.
• Quan đoán: thấy cá là năm được mùa; thấy cờ đổi là nhà cửa đông đúc, con cháu nhiều.

Hai điều đáng để ý. Một, lời đoán mộng về cá sớm nhất gắn với mùa màng, tức là việc của cả cộng đồng, chứ không phải chuyện một người trúng của. Hai, chữ đầu câu (chúng, 眾) các nhà chú giải đọc khác nhau: có người hiểu là "đám đông người", có người cho là chữ "chung" (螽, châu chấu) viết mượn, tức châu chấu hoá cá. Đọc theo cách nào thì điềm vẫn là được mùa: châu chấu phá lúa mà hoá thành cá, càng là điềm lành.

Vì sao cá thành biểu tượng của dư dả

Trong văn hoá chữ Hán, chữ 魚 (ngư, cá) đọc gần chữ 餘 (dư, thừa). Câu chúc Tết "niên niên hữu dư" (năm nào cũng có dư) được vẽ thành tranh cá chép bên hoa sen, treo khắp nơi. Mâm cỗ Tết của người Hoa luôn có một đĩa cá, ăn chừa lại một phần cho "có dư".

Lối chơi chữ này giải thích rất nhiều dòng "mơ thấy cá là có của" trong các sách giải mộng đời sau. Điều thú vị là trong tiếng Việt, "cá" không đồng âm với chữ nào chỉ dư dả. Người Việt tiếp nhận lời giải mộng theo sách Hán mà không có cái gốc chơi chữ ấy, nên với nhiều người, "mơ thấy cá là có tiền" nghe như một điều bí ẩn. Thật ra nó chỉ là một phép đồng âm của tiếng Hán.

Người Việt có biểu tượng cá riêng: cá chép vượt Vũ Môn hoá rồng (thi đỗ, đổi thân phận), cá chép tiễn ông Táo ngày 23 tháng Chạp (xem ông Công ông Táo). Những hình ảnh ấy cũng hay được đem vào lời giải mộng.

Kinh Dịch nhắc cá ở hai chỗ

Kinh Dịch không bàn giấc mơ, nhưng có hai chỗ nhắc cá đáng biết vì người giải mộng xưa hay viện dẫn:

• Quẻ Trung Phu (lòng thành tin): thoán từ mở đầu bằng "đồn ngư cát", lòng thành thấu đến cả loài heo, loài cá thì tốt. Cá ở đây là vật nhỏ, vô tri; ý quẻ là lòng thành thật đến mức cảm được cả những thứ khó cảm nhất (xem quẻ Phong Trạch Trung Phu).
• Quẻ Cấu, hào Cửu Nhị: "bao hữu ngư, vô cữu", trong bọc có cá, không lỗi. Cá ở đây là thứ mình đang giữ trong tay, nên giữ cho chặt, đừng để lọt sang người khác (xem quẻ Thiên Phong Cấu).

Hai câu này cho một cách đọc tĩnh hơn lối "cá là tiền": cá là thứ mình đang có, và lòng thành của mình.

Các bản Chu Công giải mộng nói gì về cá

"Chu Công giải mộng" là tên chung của nhiều sách đoán mộng dân gian, thêm bớt qua nhiều đời; nguồn gốc ở bài giải mộng theo sách cổ. Mục cá trong các bản lưu hành thường có những lối đọc sau, ghi lại như tư liệu, không phải lời phán:

Ba điều cần thấy ở bảng: không có lý do nào được ghi kèm mỗi dòng; các bản mâu thuẫn nhau (ăn cá, cá chết); và gần như mọi dòng "lành" đều quy về dư dả, đúng như lối chơi chữ ngư – dư ở trên. Lối đọc phụ nữ mơ cá là có thai có bàn thêm ở bài nằm mơ thấy mang thai.

Tâm lý học nói gì

Chất liệu của ngày. Người vừa đi chợ cá, vừa câu cá, vừa xem phim về biển, vừa ăn món cá đặc biệt thì dễ mơ thấy cá. Người làm nghề chài lưới, nuôi trồng thuỷ sản mơ thấy cá như người bán hàng mơ thấy khách: đó là đời sống của họ chứ không phải điềm.

Cảm xúc quan trọng hơn hình ảnh. Một đàn cá bơi trong nước trong, người mơ thấy thư thái, khác hẳn một con cá giãy trên cạn, người mơ thấy bứt rứt. Các nhà nghiên cứu nội dung giấc mơ (như hệ mã hoá Hall – Van de Castle) chú ý tới cảm xúc, hành động và người trong mơ hơn là gán nghĩa cố định cho từng con vật.

Cá trong nước: hình ảnh của điều chưa nắm được. Một số nhà tâm lý theo hướng biểu tượng đọc cá như những ý nghĩ, cảm xúc còn "bơi dưới mặt nước", chưa nói ra. Đây là một cách đọc gợi mở, không phải kết luận khoa học.

Năm câu hỏi để tự đọc giấc mơ thấy cá

1. Cá đang ở đâu? Nước trong hay đục, rộng hay chật, trên cạn hay dưới nước?
2. Cá đang làm gì? Bơi thong thả, nhảy lên, giãy giụa, trôi nổi?
3. Mình làm gì với cá? Ngắm, bắt, câu, ăn, thả đi?
4. Mình cảm thấy gì trong mơ và lúc tỉnh dậy?
5. Hôm trước có gì liên quan đến cá, nước, chợ, bữa ăn?

Ví dụ minh hoạ: một người mơ cố bắt một con cá to nhưng nó cứ tuột khỏi tay, tỉnh dậy thấy hụt hẫng. Hôm trước người ấy vừa lỡ một cơ hội công việc vì chậm trả lời. Con cá tuột tay, như câu "trong bọc có cá" của quẻ Cấu, nhắc chuyện giữ lấy thứ mình đang có trong tay. Lời "giải" hữu ích: lần sau trả lời sớm hơn. Ví dụ dựng ra để minh hoạ cách đọc.

Về các con số

Nhiều trang mạng gắn "mơ thấy cá" với những con số để chơi ăn tiền. Không có sách giải mộng cổ nào ghi những con số ấy, từ Thi Kinh đến các bản Chu Công giải mộng. Site này không đăng, không gợi ý và không trả lời câu hỏi nào theo hướng ấy. Lời đoán cổ nhất về cá nói về một năm được mùa cho cả làng; đem nó đổi ra con số để đặt cược là đi ngược hẳn tinh thần ấy.

Sách cổ nói gì

Dịch: Người chăn nằm mộng, thấy đám đông hoá cá, thấy cờ rùa rắn hoá cờ chim cắt. Quan đoán mộng giải: đám đông hoá cá là năm được mùa; cờ rùa rắn hoá cờ chim cắt là nhà cửa đông đúc. — Thi Kinh, Tiểu Nhã, Vô Dương

Bình: lời giải mộng cổ nhất về cá là lời chúc cho cả cộng đồng: mùa màng tốt, nhà cửa đông vui. Thời ấy, đoán mộng là việc của một chức quan, và điều người ta mong ở giấc mơ là no đủ, không phải trúng của.

Dịch: Lòng thành tin: cảm được cả heo, cá thì tốt; lợi qua sông lớn; lợi giữ chính. — Chu Dịch, quẻ Trung Phu

Bình: nếu cần một câu sách cổ để mang theo sau giấc mơ thấy cá, câu này hay hơn mọi bảng điềm: giữ lòng thành, rồi việc lớn sẽ qua được.

Các bản Chu Công giải mộng, mục cá, đại ý như bảng ở trên. Bình: đọc như tư liệu để thấy người xưa mong gì; các bản không thống nhất và không có bản chuẩn.

Đọc cho đúng mức

• Không có bằng chứng giấc mơ thấy cá báo trước tiền bạc hay sự việc nào. Cảm giác "mơ cá rồi có của" đến từ trí nhớ chọn lọc: ta nhớ lần trùng hợp, quên những lần không.
• Lối "cá là của" phần lớn đến từ chơi chữ ngư – dư của tiếng Hán, không phải từ quan sát.
• Các bản giải mộng dân gian mâu thuẫn nhau; bảng trên chỉ gom lối đọc thường gặp.
• Câu Thi Kinh có hai cách đọc chữ đầu (đám đông hay châu chấu); chúng tôi ghi cả hai.

Việc nên làm

1. Ghi giấc mơ ngay khi tỉnh, kèm cảm xúc trong mơ.
2. Trả lời năm câu hỏi ở trên trước khi tra bất kỳ bảng điềm nào.
3. Nếu giấc mơ gợi ra một việc mình đang để tuột, làm một bước nhỏ để giữ lấy nó trong tuần.
4. Không đổi giấc mơ ra con số để chơi, dưới bất kỳ hình thức nào.
5. Đọc thêm về các giấc mơ khác có hình ảnh nước ở bài nằm mơ thấy nước.

✨Hỏi AI Huyền Học
Hỏi bất cứ điều gì về tử vi, Kinh Dịch, phong thuỷ, ngày tốt xấu.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Thi Kinh — Tiểu Nhã, bài Vô Dương.
• Chu Dịch — quẻ Trung Phu (thoán từ); quẻ Cấu (hào Cửu Nhị).
• Các bản Chu Công giải mộng lưu hành, mục cá (đại ý, các bản mâu thuẫn nhau).
• Calvin S. Hall, Robert L. Van de Castle — The Content Analysis of Dreams (1966), hệ mã hoá nội dung giấc mơ (đại ý).