Quẻ Thiên Phong Cấu (44): cái gặp bất ngờ, chớ vội gắn bó

Thiên Phong Cấu là quẻ thứ 44, Càn (trời) ở trên, Tốn (gió) ở dưới: gió thổi khắp dưới trời, chạm vào mọi vật. Một hào âm vừa sinh ở đáy, gặp năm hào dương. Cấu là gặp gỡ, nhất là cái gặp không hẹn trước. Lời quẻ răn: cái mới sinh ấy đang mạnh lên, chớ vội cột mình vào nó.

Tượng quẻ: một âm sinh ở đáy

Sau Quải, năm dương vừa trừ xong hào âm trên đỉnh, thì ngay quẻ kế tiếp một hào âm đã mọc ra ở đáy. Đó là Cấu, tháng Năm âm lịch, tiết Hạ chí: dương lên tới cực thì âm bắt đầu sinh. Ngày dài nhất trong năm cũng là ngày bóng tối bắt đầu dài ra.

Gió (Tốn) đi dưới trời (Càn), không chỗ nào không tới, nên Cấu là gặp. Nhưng cái gặp ở đây có hướng: một thứ nhỏ, mềm, vừa vào, sẽ lớn dần và đẩy dần năm thứ kia.

Lời quẻ và Thoán truyện

Lời quẻ: "Cấu, nữ tráng, vật dụng thủ nữ." Người nữ mạnh, chớ lấy làm vợ. Thoán truyện giải đại ý: Cấu là gặp, cái mềm gặp cái cứng; chớ lấy, vì không thể cùng nhau lâu dài.

Câu này cần đọc cho đúng tầng. "Nữ" ở đây là hào âm duy nhất, đang ở thế lớn lên; hình ảnh hôn nhân là cách người xưa nói về cấu trúc một âm đối năm dương. Đọc nó thành lời phán về phụ nữ mạnh mẽ là hiểu sai kinh, và cũng là thứ định kiến nên bỏ. Ý còn dùng được: điều mới gặp đang lớn nhanh, đừng vội ràng buộc lâu dài với nó khi chưa rõ.

Thoán không dừng ở lời răn. Nó nói tiếp: trời đất gặp nhau thì muôn vật đều rõ vẻ; cái cứng gặp được chỗ trung chính thì việc lớn đi khắp thiên hạ; "Cấu chi thời nghĩa đại hĩ tai". Gặp gỡ là gốc của mọi sinh thành.

Đại Tượng: ban lệnh khắp bốn phương

Dưới trời có gió là Cấu; bậc vua nhân đó ban lệnh, báo khắp bốn phương. Chữ "hậu" ở đây là vua, không phải hoàng hậu. Gió đi khắp nơi như lời truyền ra từ trên. Người đứng đầu muốn tới được mọi người thì lời phải đi như gió: rõ, rộng, đều.

Sáu hào

Sơ lục — "Hệ vu kim nỉ, trinh cát; hữu du vãng, kiến hung; luy thỉ phu trịch trục"

Buộc vào cái chặn bánh xe bằng kim loại, giữ chính thì tốt; để nó đi thì thấy xấu; con lợn gầy còn chực nhảy nhót. Thứ nhỏ đang lớn phải giữ từ đầu, khi nó còn gầy.

Cửu nhị — "Bao hữu ngư, vô cữu, bất lợi tân"

Trong bọc có cá, không lỗi, không lợi cho khách. Hào hai ở sát hào âm, ôm được nó như ôm con cá trong bọc; giữ ở chỗ mình, đừng để lan sang người ngoài.

Cửu tam — "Đồn vô phu, kỳ hành tư thư; lệ, vô đại cữu"

Thịt mông đã trầy, bước đi ngập ngừng; nguy nhưng không lỗi lớn. Câu này trùng hào bốn của Quải, vì lật hình thì hai hào là một. Muốn gặp mà không gặp được, đứng ngồi không yên.

Cửu tứ — "Bao vô ngư, khởi hung"

Bọc không có cá, dấy lên thì xấu. Hào bốn ứng với hào đầu, nhưng hào hai đã giữ mất. Mất người dưới mà còn nổi giận thì hỏng thêm.

Cửu ngũ — "Dĩ kỷ bao qua, hàm chương, hữu vẫn tự thiên"

Lấy lá cây kỷ bọc quả dưa, giữ vẻ đẹp ở trong, sẽ có cái từ trời rơi xuống. Che chở cái mềm mà không ép nó, chờ thời tự đến.

Thượng cửu — "Cấu kỳ giác, lận, vô cữu"

Gặp ở đầu sừng, đáng tiếc, không lỗi. Ở chỗ cao nhất, cứng nhất, chỉ chạm nhau bằng sừng. Không gặp được ai thì tiếc, nhưng cũng không vướng vào đâu.

Gieo được Cấu thì đọc thế nào

Việc làm. Một cơ hội đến không hẹn: đối tác lạ, đề nghị hấp dẫn, khách hàng tự tìm tới. Quẻ không bảo từ chối; nó bảo tìm hiểu kỹ trước khi ký, như hào đầu buộc chặt bánh xe.

Quan hệ. Gặp gỡ mới, cảm xúc lớn nhanh. Lời quẻ khuyên đi chậm, để thời gian cho thấy người kia là ai. Chuyện này áp cho cả hai giới như nhau.

Việc chờ đợi. Cái đến thường không phải cái mình đang chờ. Hào năm là cách chờ đẹp nhất: giữ mình, che chở điều tốt, để nó tự chín.

Cấu chỉ tả tính chất của một cuộc gặp; tốt hay không là ở cách bạn đi tiếp.

Quẻ trước, quẻ sau và các quẻ liên quan

Tự Quái truyện, đại ý: quyết rồi ắt có chỗ gặp, nên sau Trạch Thiên Quải là Cấu; vật gặp nhau rồi mới tụ lại, nên sau Cấu là Trạch Địa Tụy.

• Quẻ đảo: Quải. Một âm bị trừ ở đỉnh, một âm sinh ở đáy.
• Quẻ đối: Địa Lôi Phục, một dương sinh dưới năm âm, tiết Đông chí. Phục là ánh sáng trở lại, Cấu là bóng tối bắt đầu; hai quẻ là hai cánh cửa của năm.
• Quẻ hỗ: Thuần Càn. Bên trong vẫn toàn dương, nên cái âm mới sinh dễ bị xem nhẹ.