Nhà méo, đất xéo đã xây rồi: sắp lại nội thất cho phần sống chính vuông

Nhà đã xây trên đất méo thì không cần đập phá. Cách làm thực tế là tìm trong mặt bằng một khối chữ nhật lớn nhất làm chỗ sống chính — phòng khách, chỗ ngồi ăn, giường ngủ — rồi dồn những thứ chịu được hình lệch vào phần méo: tủ âm tường, kệ, nhà vệ sinh, cầu thang, giếng trời, bồn cây. Người ở sống trong phần vuông; phần xéo làm việc phục vụ.

Sách và dân gian nói gì về đất méo

Các sách dương trạch đời Minh, Thanh có phần bàn hình thế đất và nhà. Dương Trạch Thập Thư, đại ý, chuộng đất vuông vức, bằng phẳng, trước sau cân đối; đất lệch, nhọn đầu, thiếu góc bị coi là kém. Lý lẽ không có gì huyền bí: đất vuông dễ dựng nhà, dễ chia gian, khí — tức gió, ánh sáng, người đi lại — lưu thông đều.

Dân gian Việt Nam có cặp chữ quen thuộc: đất nở hậu (phía sau rộng hơn mặt tiền) được ưa, đất thóp hậu (phía sau hẹp lại) bị chê. Đây là quan niệm dân gian, nhiều người giải thích theo hình ảnh "túi đựng tiền" miệng nhỏ đáy rộng. Nó không phải câu chữ của Bát Trạch Minh Kính hay Dương Trạch Tam Yếu, nhưng phổ biến tới mức ảnh hưởng giá đất.

Điều đáng chú ý: cả sách lẫn dân gian đều nói về đất khi chọn mua. Khi nhà đã xây rồi, câu hỏi chuyển thành: trong cái khung lệch ấy, sắp xếp thế nào cho phần người ở được vuông vắn. Hoàng Đế Trạch Kinh có câu:

Nhà là gốc của người. — Hoàng Đế Trạch Kinh

Gốc ấy, xét theo đời sống hằng ngày, là những chỗ người ngồi, nằm, ăn — chính là phần cần vuông.

Bước một: tìm khối chữ nhật lớn nhất

Lấy một lô đất phố điển hình: mặt tiền 4,2 m, mặt hậu 5,0 m, dài 18 m. Một cạnh bên thẳng góc với mặt tiền, cạnh kia xiên dần ra. Phần xiên là một tam giác dài 18 m, đáy 0,8 m — diện tích khoảng 0,8 x 18 / 2 = 7,2 mét vuông mỗi sàn. Trên tổng diện tích khoảng 82,8 mét vuông, phần "méo" chỉ chiếm chưa tới 9%.

Kẻ trên bản vẽ một hình chữ nhật 4,2 x 18 m bám theo cạnh thẳng. Đó là khối sống chính. Dải tam giác còn lại — rộng 0 ở mặt tiền, 0,8 m ở cuối nhà — là dải phục vụ.

Với lô thóp hậu (mặt tiền 5,0 m, hậu 4,2 m), dải tam giác nằm phía trước, rộng nhất ở mặt tiền. Dải ấy hợp làm bồn cây, chỗ để xe, bậc thềm, khoảng lùi — nhà vẫn thấy vuông từ bên trong.

Với lô mặt tiền xéo so với đường (hình bình hành), làm ngược lại: giữ khối nhà vuông góc với hai cạnh bên, phần tam giác ở mặt tiền thành sân trước, phần tam giác ở mặt hậu thành sân sau hoặc giếng trời.

Bước hai: dồn những thứ chịu được hình lệch vào phần méo

Những thứ không cần vuông, có khi còn hợp với hình xéo:

Những thứ nên ở trong phần vuông: sofa và bàn trà, bàn ăn, giường, bàn làm việc, bàn thờ. Đây là chỗ người ngồi lâu, nằm lâu, cần có tường tựa song song, cần cảm giác cân.

Bước ba: sắp từng phòng

Phòng khách. Kê sofa tựa vào tường vuông góc với mặt tiền (cạnh thẳng). Tường xiên đối diện làm kệ tivi hình thang hoặc tủ trang trí âm tường, mặt kệ kẻ song song với cạnh thẳng. Người ngồi nhìn vào một mặt kệ thẳng, không còn thấy tường xéo. Thảm, đèn trần, trần thạch cao đều lấy theo khối vuông, không theo tường xéo — mắt người đọc hình phòng chủ yếu theo trần và sàn. Chi tiết về chỗ ngồi xem bài kê sofa phòng khách.

Bếp và chỗ ăn. Tủ bếp chạy dọc cạnh thẳng. Phần xiên làm tủ đồ khô, tủ lạnh âm, góc đặt máy giặt có cửa. Bàn ăn ở giữa khối vuông.

Phòng ngủ. Giường kê với đầu tựa vào một trong hai tường song song (tường ngăn giữa các phòng thường vuông góc với cạnh thẳng). Tường xiên là chỗ đặt tủ áo âm tường hình thang: cánh tủ đứng thẳng song song với giường, phần sâu thay đổi ở phía sau. Từ giường nhìn ra, phòng hoàn toàn vuông. Phòng nhỏ thì xem thêm bài phòng ngủ 9 m².

Bàn thờ. Nên tựa vào tường đặc, phẳng, không đặt ở tường xiên. Nếu phòng thờ ở tầng trên cùng nằm trọn trong phần méo, làm vách ốp thẳng phía sau bàn thờ.

Cầu thang. Nếu chưa sửa được, giữ nguyên; nếu đang sửa, chuyển cầu thang về phía cạnh xiên là thay đổi đáng giá nhất — nó "ăn" phần méo và trả lại khối vuông cho phòng.

Còn chuyện tâm nhà và phương vị

Bát Trạch và Huyền Không đều cần tâm nhà để chia tám phương. Với nhà méo, lấy tâm theo trọng tâm diện tích hay theo khối chữ nhật bao ngoài cho kết quả lệch nhau — với lô ở trên, lệch khoảng 20 cm theo chiều ngang (trọng tâm cách cạnh thẳng chừng 2,3 m, tâm khối bao ngoài 2,5 m), thường không đổi phương của phòng nào. Lô méo nặng hơn (nhà trên đất tam giác, thiếu hẳn một góc) mới cần tính kỹ; xem các bài nhà thiếu góc, khuyết góc và nhà trên đất hình tam giác.

Sách cổ nói gì

Dương Trạch Thập Thư, phần hình thế, đại ý: đất ở nên vuông vức, bằng phẳng, trước sau cân xứng; đất lệch, nhọn, khuyết thì kém.

Dương Trạch Tam Yếu, đại ý: xem nhà cốt ở cửa, phòng chủ, bếp — ba thứ ấy hợp nhau thì nhà yên.

Hoàng Đế Trạch Kinh (nguyên văn ở trên): nhà là gốc của người.

Bình: Thập Thư nói về hình đất khi chọn; Tam Yếu nói về ba chỗ cốt yếu trong nhà. Ghép hai ý lại cho nhà đã xây: hình đất không đổi được, nhưng ba chỗ cốt yếu — cửa, phòng chủ, bếp — cùng chỗ ngồi, chỗ ăn thì đặt được vào phần vuông. Đó là cách đọc sách cho người đã ở.

Đọc cho đúng mức

Không có bằng chứng nào cho thấy nhà méo làm người ở gặp chuyện xấu; "thóp hậu" hay "nở hậu" là quan niệm dân gian. Điều có thật là phòng méo khó kê đồ, góc nhọn bỏ phí, cảm giác phòng lệch. Sắp nội thất đúng cách giải quyết được gần hết những điều ấy.

Một số thầy khuyên đập bỏ phần méo, xây tường ngăn cho vuông, bỏ trống tam giác. Cách đó có khi đúng với lô méo nặng, nhưng với lô chỉ lệch vài chục phân, nó lãng phí diện tích quý của nhà phố. Hãy tính diện tích phần méo trước khi quyết.

Việc nên làm

• Vẽ lại mặt bằng theo số đo thật, kẻ khối chữ nhật lớn nhất bám theo cạnh thẳng.
• Tính diện tích phần méo để biết nó lớn hay nhỏ so với cả nhà.
• Dồn tủ âm tường, kệ, nhà vệ sinh, cầu thang, giếng trời, bồn cây vào phần méo.
• Đặt sofa, bàn ăn, giường, bàn thờ trong phần vuông, tựa tường song song.
• Làm trần, thảm, đèn theo khối vuông để mắt đọc phòng là vuông.

Nếu muốn một vật nhỏ trong phòng khách nhắc mình giữ phần sống chính gọn và cân, nhiều nhà chọn đồ gốm, đá dáng vuông vức — trong ngũ hành hình tướng, dáng vuông thuộc Thổ, hành của sự ổn định. Đó là biểu tượng; phần làm cho phòng vuông là cách kê đồ.

🧭Hướng nhà Bát Trạch
Cung phi chủ nhà, tám phương cát hung, đặt cửa – bếp – giường.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Dương Trạch Thập Thư — Vương Quân Vinh, đời Minh; phần hình thế đất và nhà (đại ý).
• Dương Trạch Tam Yếu — Triệu Cửu Phong, đời Thanh (đại ý).
• Hoàng Đế Trạch Kinh — câu "trạch giả, nhân chi bản".