Nhà khuyết góc, nhà hình chữ L: tìm tâm nhà bằng trọng tâm, rồi Bát Trạch và Huyền Không đọc phần thiếu ra sao

Nhà khuyết góc là nhà có mặt bằng không trọn khối chữ nhật, thiếu một góc như hình chữ L. Việc đầu tiên là tìm tâm nhà bằng trọng tâm hình học, không lấy tâm của hình chữ nhật bao ngoài; lệch tâm là lệch cả bàn. Rồi đo phần thiếu nằm ở phương nào, chiếm bao nhiêu. Bát Trạch đọc phương thiếu theo người trong nhà; Huyền Không đọc theo sao rơi vào chỗ thiếu.

Khuyết góc là thiếu cái gì

Táng Thư nói "đất là thân của khí, có đất mới có khí". Áp sang nhà: mặt bằng là thân của ngôi nhà, chỗ không có sàn, không có mái thì không thuộc thân ấy. Nhà khuyết góc vì vậy không phải "nhà có góc xấu" mà là nhà thiếu một phần thân, và câu hỏi là phần thiếu ấy nằm ở đâu, lớn tới mức nào.

Hai trường hợp hay gặp ở Việt Nam:

• Đất méo, nhà xây theo đất: lô đất hình thang, hình tam giác cạnh ngõ, góc bị vạt do đường cong.
• Nhà chữ L có chủ ý: để chừa sân, chỗ đậu xe, giếng trời hay cây xanh ở một góc.

Còn phần nhô ra ngoài khối chính (ban công đua, phòng lồi) là chuyện ngược lại, sách gọi là "đột", không bàn trong bài này.

Tìm tâm nhà: trọng tâm, không phải tâm hình bao

Ví dụ một nhà quay về Nam, mặt bằng 8 x 16 mét, khuyết góc sau phía Tây một khoảng 4 x 6 mét (để làm sân phơi). Đặt gốc toạ độ ở góc trước phía Tây:

Trọng tâm lệch khỏi tâm hình bao 1,15 mét về phía trước và 0,46 mét về phía Đông, tức là dịch xa khỏi góc thiếu. Cách tính: lấy hình chữ nhật đầy 128 mét vuông trừ đi hình khuyết 24 mét vuông, trọng tâm là trung bình có trọng số theo diện tích. Cách làm tay mà thợ vẫn dùng: vẽ mặt bằng đúng tỉ lệ lên bìa cứng, cắt theo đường tường, đặt lên đầu bút chì tìm điểm cân bằng.

Lệch hơn một mét nghe nhỏ, nhưng với nhà rộng 8 mét, nó đủ đẩy ranh giới các phương qua cả một phòng. Bài nhà ống Huyền Không nêu thêm những phần tính và không tính vào mặt bằng.

Đo phần thiếu theo ba cách chia cung

Cùng ngôi nhà trên, phần thiếu được "đếm" khác nhau tuỳ cách chia:

Ba cách cùng nói phần thiếu chủ yếu ở Tây Bắc, kéo sang một phần Bắc. Nhưng mức độ khác nhau: theo lưới đều thì Tây Bắc mất trọn ô, theo quạt từ trọng tâm thì Tây Bắc còn hơn bốn phần mười. Đây là lý do nên tính bằng hai cách và chỉ kết luận ở chỗ chúng đồng ý. Số liệu trên do người viết tính bằng phép chia lưới mịn, không ước bằng mắt.

Một quy ước gọn: phần thiếu dưới khoảng một phần ba ô hay một phần ba quạt thì coi là lõm nhẹ; trên hai phần ba thì coi là khuyết thật. Mỗi thầy dùng ngưỡng hơi khác; điều quan trọng là có đo, không phán bằng cảm giác.

Bát Trạch đọc phương thiếu theo người

Bát Trạch gắn tám quẻ với tám người trong nhà: Càn (Tây Bắc) là cha, Khôn (Tây Nam) là mẹ, Chấn (Đông) trưởng nam, Tốn (Đông Nam) trưởng nữ, Khảm (Bắc) trung nam, Ly (Nam) trung nữ, Cấn (Đông Bắc) thiếu nam, Đoài (Tây) thiếu nữ (bài bát quái phối người trong nhà). Các sách dương trạch đời Minh, Thanh có những phần vẽ hình nhà thiếu góc kèm lời đoán; lối đọc phổ biến là phương nào thiếu thì người ứng với quẻ ấy "thiếu chỗ dựa".

Với ngôi nhà ví dụ, khuyết Tây Bắc sẽ được đọc là "thiếu Càn", phần của người cha. Chúng tôi dẫn lối đọc này để người đọc biết nó tồn tại, nhưng không đọc nó thành lời đoán về ai. Lý do: chính phép chia cung đã cho ba con số khác nhau; một lời đoán dựng trên con số dao động từ 59% tới trọn ô thì không đứng vững. Đọc hợp lý hơn: góc thiếu là chỗ nhà không có phòng, nên đừng xếp vai trò quan trọng của ai vào một phòng chật bên cạnh góc ấy.

Huyền Không đọc theo sao rơi vào chỗ thiếu

Huyền Không không gắn phương với người mà với sao. Cung bị khuyết thì những sao của cung ấy không có thân để "đứng"; lối đọc thường gặp là: khuyết đúng chỗ sao vượng thì mất phần tốt, khuyết chỗ sao sát thì giảm phần cần giữ.

Lấy nhà ví dụ quay về Nam đúng chính Nam, tức tọa Tý hướng Ngọ, xây trong vận 9. Lớp tinh bàn của trang cho:

Phần khuyết ở Tây Bắc rơi đúng chỗ có hướng tinh 5: theo lối đọc trên, đây là khuyết "ít hại". Nhưng phần khuyết kéo sang Bắc lại lấy mất một phần cung có song tinh 9, chỗ mà cục đáo tọa cần khoảng trống, ánh sáng phía sau nhà để dùng hướng tinh vượng. Đọc chung: góc khuyết làm sân phơi, để trống, có nắng là đúng ý; nếu xây kín, lợp mái, chất đồ thì vừa mất cung Bắc vừa không dùng được sao vượng. Bài bốn cục cơ bản giải cục song tinh đáo tọa.

Cùng phần khuyết, đổi hướng nhà hay đổi vận là đổi hết kết luận. Không có "khuyết Tây Bắc là xấu" chung cho mọi nhà theo Huyền Không.

Phần kiểm được: góc trong của chữ L

Bỏ lý khí sang một bên, nhà chữ L có mấy chuyện kỹ thuật thật:

• Góc trong chữ L đọng nước mưa, nhất là chỗ hai mái gặp nhau; cần máng xối và chống thấm kỹ.
• Gió xoáy ở góc trong, bụi lá tụ lại; nên giữ sạch, có lối thoát nước.
• Ánh sáng: góc khuyết để trống thường lại là chỗ đưa sáng vào hai mặt nhà; xây lấp nó là mất lợi thế.

Ba điểm này trùng tinh thần Hoàng Đế Trạch Kinh, đoạn năm hư năm thực: tường bao không trọn là một "hư". Đọc hôm nay, "không trọn" là chỗ hở thấm nước, hở gió, không phải chỗ hở vận khí.

Sách cổ nói gì

Dịch: Đất là thân của khí; có đất mới có khí. — Táng Thư, Nội thiên

Bình: câu này giúp nhìn nhà khuyết góc đúng mức. Phần thiếu không mang "khí xấu"; nó chỉ không có thân, nên không mang gì cả. Vì vậy việc cần làm không phải "trấn" góc thiếu bằng vật gì, mà là quyết định dùng khoảng trống ấy vào việc gì: sân, cây, chỗ để xe, giếng trời. Hoàng Đế Trạch Kinh, đại ý, xếp "tường bao không trọn" vào năm điều hư; tường bao ở đây là ranh giới của khu nhà, và khuyết góc có tường rào rõ ràng thì không còn là "không trọn".

Đọc cho đúng mức

• Lối đọc "phương thiếu ứng với người trong nhà" của Bát Trạch là quan niệm; chúng tôi không dùng nó để đoán chuyện của ai.
• Ngưỡng một phần ba, hai phần ba là quy ước thực hành, các thầy không thống nhất.
• Tinh bàn tọa Tý vận 9 tính bằng lớp phi tinh của trang theo phép Thẩm Thị; nhà lệch sơn phải xét thế quái.
• Bài cố ý không đưa giải pháp vật phẩm cho góc khuyết. Cách xử lý đáng tin là dùng khoảng trống hợp công năng và làm kỹ phần chống thấm.

Việc nên làm

• Vẽ mặt bằng đúng tỉ lệ, tìm trọng tâm bằng cách cắt bìa hoặc tính diện tích; đánh dấu tâm lên bản vẽ.
• Chia cung bằng cả lưới chín ô và quạt 45 độ; chỉ kết luận phương thiếu ở chỗ hai cách đồng ý.
• Dùng góc khuyết làm khoảng trống có ích: sân, cây, giếng trời; tránh lợp kín rồi chất đồ.
• Đo tọa hướng cẩn thận trước khi chia cung (bài xác định hướng nhà); cách ghép thêm sao năm ở bài ghép phi tinh năm lên tinh bàn nhà.
• Muốn xem sao rơi vào góc khuyết, lập tinh bàn bằng công cụ dưới đây với đúng năm xây và tọa hướng.

🔯Tinh bàn Huyền Không
Lập tinh bàn theo vận và toạ hướng, phi tinh năm – tháng.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Táng Thư, bản Tứ Khố — Nội thiên, câu "Phù thổ giả, khí chi thể…" (nguyên văn).
• Hoàng Đế Trạch Kinh — đoạn ngũ hư, ngũ thực (đại ý).
• Thẩm Trúc Nhưng — Thẩm Thị Huyền Không Học: cách đọc cung theo sơn tinh, hướng tinh (đại ý).
• Trọng tâm và tỉ lệ phần thiếu: người viết tính bằng phép chia lưới mịn cho mặt bằng 8 x 16 mét khuyết 4 x 6 mét. Tinh bàn tọa Tý vận 9: lớp phi tinh aihuyenhoc.com, dò tay lại.