Nhà đối diện nhà bỏ hoang, công trình bỏ dở: cảnh quan và an ninh

Nhà đối diện nhà bỏ hoang hay công trình bỏ dở thường bị đồn là "đón âm khí". Nhưng đoạn Ngũ Hư của Hoàng Đế Trạch Kinh — nguồn hay được dẫn — nói về chính ngôi nhà mình, không nói nhà bên kia đường; việc suy rộng là của người đời sau. Phần thật là muỗi, chuột, rác, cháy và an ninh: báo tổ dân phố, đề nghị rào kín, che tầm nhìn bằng cây.

Câu sách người ta hay dẫn — và nó thật sự nói gì

Khi bàn chuyện nhà hoang, người xem phong thủy thường viện đến Ngũ Hư, Ngũ Thực trong Hoàng Đế Trạch Kinh, cuốn sách nhà ở được coi là cổ nhất còn lại (bài Hoàng Đế Trạch Kinh bàn chuyện văn bản và cái tên gắn "Hoàng Đế"). Đoạn ấy mở bằng câu "trạch hữu ngũ hư" — nhà có năm cái hư (rỗng, trống) khiến người ở hao kém, và có năm cái thực (đầy, đặc) khiến người ở sung túc.

Năm cái hư, đại ý theo bản thường dẫn:

Và năm cái thực, ngược lại: nhà nhỏ người đông, nhà lớn cổng nhỏ, tường rào trọn vẹn, nhà nhỏ mà vật nuôi nhiều, rãnh nước chảy về phía Đông Nam.

Đọc kỹ thì thấy cả mười điều đều nói về chính ngôi nhà đang được xem: người trong nhà bao nhiêu, cổng của nhà ra sao, tường rào của nhà có kín không. Không câu nào nói về nhà hàng xóm, càng không có câu nào nói "nhà đối diện bỏ trống thì nhà này thế nào".

Điều lý thú là: nếu áp Ngũ Hư theo đúng văn bản, chính căn nhà bỏ hoang mới là căn "hư" nặng nhất — nhà có mà không người, tường rào sập, giếng bếp bỏ không. Cái hư ấy, theo sách, là của chủ căn nhà ấy. Việc chuyển nó sang thành "âm khí lan sang nhà đối diện" là bước suy rộng của người đời sau, dựa trên quan niệm dân gian rằng chỗ vắng người thì lạnh lẽo, âm thịnh dương suy.

Vì sao người xưa ghét nhà trống

Ngũ Hư không phải mê tín vô căn cứ, nếu đặt vào hoàn cảnh nông thôn cổ. Nhà lớn mà người ít thì không đủ người sửa sang, quét dọn, canh giữ; tường rào không kín thì trộm cướp, thú hoang vào được; sân bãi quá rộng so với người thì cỏ mọc, rắn rết ở. Cái "hư" trong sách là sự thiếu chăm sóc, thiếu người — và nó dẫn tới hao hụt rất cụ thể.

Đem nguyên lý ấy sang nhà bên kia đường, phần còn đứng vững là: một chỗ không người chăm sóc ở sát nhà mình sẽ sinh ra những thứ lan sang nhà mình. Không phải "khí", mà là muỗi, chuột, rác và người lạ.

Phần thật: những thứ lan sang thật

Những thứ này ai cũng thấy, đo được bằng mắt và bằng số con muỗi trong nhà. Chúng mới là lý do thật khiến người ta không thích ở đối diện nhà hoang — "âm khí" là cái tên đặt cho cảm giác ấy.

Làm gì: báo đúng chỗ, theo thứ tự

1. Tìm chủ nhà. Tổ trưởng dân phố, hàng xóm lâu năm thường biết chủ là ai, vì sao bỏ (đang tranh chấp thừa kế, chủ ở xa, dự án dừng). Một cuộc gọi lịch sự đề nghị dọn cỏ, rào kín, lấp hố nước đôi khi giải quyết được hết.

2. Báo tổ dân phố, ủy ban phường, xã. Khi không liên lạc được chủ, hoặc chủ không làm, hãy báo bằng văn bản: mô tả, kèm ảnh, kèm ngày. Những việc thuộc trách nhiệm chính quyền địa phương:

• vệ sinh môi trường, rác thải;
• phòng chống dịch: trạm y tế phường có thể tổ chức diệt lăng quăng, phun hóa chất khi có ổ muỗi;
• an ninh trật tự: công an khu vực;
• công trình bỏ dở có nguy cơ sập, hố móng không rào: bộ phận quản lý trật tự xây dựng.

3. Không tự ý vào nhà, đất của người khác. Dù với ý tốt (dọn cỏ, lấp hố), tự vào nhà, đất người khác mà không có sự đồng ý là dễ thành tranh chấp. Nếu cả xóm muốn cùng dọn, hãy làm qua tổ dân phố, có biên bản.

4. Phòng ở phía nhà mình.

• Lưới chống muỗi ở cửa sổ, cửa đi phía đối diện; kiểm tra nước đọng trong nhà mình để không thêm ổ.
• Đèn chiếu sáng cổng, đoạn đường trước nhà, để cả đêm hoặc dùng cảm biến chuyển động.
• Camera nhìn ra cổng nếu khu vực có dấu hiệu mất an ninh.
• Dặn trẻ không vào chơi trong nhà hoang, công trình bỏ dở.

Che tầm nhìn: phần cảnh quan

Khi các việc trên đã làm mà căn nhà hoang vẫn nằm đó vài năm — chuyện thường gặp khi có tranh chấp — thì phần còn lại là không phải nhìn nó mỗi ngày:

• Hàng cây trước nhà hoặc chậu cây lớn ở cổng, ban công, đặt sao cho từ cửa chính và cửa sổ phòng khách nhìn ra thấy lá trước khi thấy tường đổ.
• Rèm voan ở ô cửa nhìn thẳng sang.
• Giàn cây leo trên hàng rào, ban công.
• Giữ mặt tiền nhà mình sáng màu, sạch, có đèn — tương phản với bên kia, không để cả đoạn phố chìm trong một màu xám.

Các cách che xếp theo chi phí có ở bài điều chỉnh thế nhà không cần vật phẩm. Trường hợp cửa nhìn thẳng vào cửa nhà bên — dù nhà ấy có người — thì xem cửa nhà đối diện cửa nhà hàng xóm.

Đang mua hay thuê: hỏi gì về căn nhà hoang đối diện

Với người đang cân nhắc mua, thuê một căn nhà đối diện nhà hoang hay công trình bỏ dở, câu hỏi quan trọng không phải "có xấu không" mà là "nó sẽ còn như vậy bao lâu":

• Vì sao bỏ hoang? Tranh chấp thừa kế, nợ ngân hàng, dự án dừng, chủ đi xa — mỗi lý do có thời gian kéo dài khác nhau.
• Công trình bỏ dở có giấy phép không? Có kế hoạch thi công lại không? Nếu thi công lại, bạn sẽ sống cạnh một công trường thêm vài năm.
• Hàng xóm xung quanh nói gì về muỗi, chuột, an ninh?

Bài mua nhà cũ xem gì và thuê nhà có cần xem phong thủy có đủ danh sách việc cần xem.

Đọc cho đúng mức

Không có sách cổ nào nói nhà đối diện nhà hoang thì gia đình sẽ gặp chuyện cụ thể nào. Đoạn Ngũ Hư của Hoàng Đế Trạch Kinh, đọc đúng văn bản, là lời khuyên cho chủ nhà về chính ngôi nhà của họ: đừng để nhà rộng mà bỏ trống, đừng để tường rào hư. Các sách dương trạch đời sau như Dương Trạch Thập Thư có bàn cảnh quan xung quanh nhà, nhưng chủ yếu về đường, nước, cây, đất — không có mục "nhà hoang đối diện".

Các lời như "nhà hoang đối diện thì âm khí xâm nhập, người nhà ốm yếu" là lời gán thêm. Chúng tôi không dẫn lại những lời ấy để phân tích chi tiết, vì chúng không có nguồn để phân tích. Nếu người trong nhà thật sự hay ốm, hãy nghĩ tới muỗi và nước đọng trước, và đi khám.

Cũng cần nói: cảm giác bất an khi sống trước một căn nhà tối om, cửa vỡ là có thật và chính đáng. Không cần phong thủy để xác nhận nó — và cách làm nó nhẹ đi là đèn, cây, và một xóm có người chịu báo chính quyền.

Việc nên làm

• Hỏi tổ trưởng dân phố về chủ căn nhà hoang và lý do bỏ; đề nghị chủ dọn cỏ, rào kín, lấp chỗ đọng nước.
• Không liên lạc được chủ thì báo ủy ban phường, xã bằng văn bản kèm ảnh: vệ sinh, muỗi, an ninh, nguy cơ sập.
• Không tự ý vào nhà, đất người khác; muốn dọn chung thì làm qua tổ dân phố.
• Phía nhà mình: lưới chống muỗi, đèn cổng, camera nếu cần, dặn trẻ không vào chơi.
• Che tầm nhìn bằng hàng cây, chậu cây lớn, rèm voan, giàn cây leo; giữ mặt tiền nhà mình sáng, sạch.

Nguồn tham khảo

• Hoàng Đế Trạch Kinh — đoạn Ngũ Hư, Ngũ Thực (đại ý theo bản thường dẫn).
• Vương Quân Vinh — Dương Trạch Thập Thư, đời Minh, các phần bàn cảnh quan quanh nhà (đại ý).