Sân trước nhà: rộng hẹp, lát gạch hay trồng cỏ — minh đường của nhà phố

Sân trước nhà là minh đường của nhà phố: khoảng trống nơi khí tụ lại trước khi vào cửa. Sân dù chỉ sâu 2 m vẫn nên giữ ba điều: thoáng (không chất đồ, không mái che kín), phẳng (không gồ ghề, không bậc lặt vặt) và thoát nước tốt, dốc khoảng 1 – 2% ra phía ngoài. Lát gạch hay trồng cỏ tùy nắng và cách dùng sân.

Minh đường: chữ của sách địa lý

Trong địa lý cổ, minh đường là khoảng đất bằng phẳng, sáng sủa ngay trước huyệt hoặc trước nhà, nơi nước từ các phía chảy về rồi uốn quanh mà đi. Táng Thư, đại ý, dạy rằng khí theo gió thì tan, gặp nước thì dừng; người xưa tìm chỗ làm cho khí tụ lại. Khoảng trống trước huyệt là chỗ khí ấy dừng lại. Chữ minh đường và các dạng của nó được bàn kỹ hơn trong những sách loan đầu đời sau như Tuyết Tâm Phú: minh đường nên rộng vừa phải, bằng phẳng, có nước tụ, không bị dốc đổ, không bị vật nhọn chắn. Bài minh đường giải các loại minh đường của đất mộ và đất làng.

Với nhà phố, minh đường thu lại chỉ còn cái sân trước sâu 1,5 – 5 m, có khi chỉ là vỉa hè. Các thầy đời sau áp những tiêu chí của minh đường vào đó. Bảng dưới tách tiêu chí của sách với lý do thực tế:

Nước "tụ" mà vẫn phải thoát ra ngoài

Đây là chỗ hay bị hiểu ngược. Có người nghe "minh đường phải tụ thủy" rồi làm sân dốc vào trong nhà hoặc để nước đọng thành vũng cho "giữ tài". Làm vậy là đi ngược cả sách lẫn kỹ thuật.

"Tụ" trong sách loan đầu là nước chảy về trước mặt, uốn quanh rồi đi, chứ không phải nước đọng. Nước đọng là thứ các sách loan đầu chê (nước tù, bẩn). Áp vào sân:

• Độ dốc mặt sân khoảng 1 – 2%, tức mỗi mét dài hạ 1 – 2 cm, dốc ra phía cổng hoặc về một rãnh thu nước dọc cổng. Sân sâu 3 m thì đầu trong cao hơn đầu ngoài 3 – 6 cm, mắt thường gần như không thấy.
• Cốt sân thấp hơn cốt nền nhà ít nhất bằng một bậc (khoảng 15 cm) để mưa lớn nước không tràn vào. Nhà phố ở những phố hay ngập, nhiều nhà để sân thấp hơn nền 30 – 45 cm (hai, ba bậc).
• Rãnh thu nước chạy ngang sân ở sát cổng, có nắp lưới; nước dẫn ra cống chung chứ không xả thẳng ra vỉa hè.

Phái Tam Hợp còn xét nước trong sân chảy ra theo phía nào (từ trái sang phải hay ngược lại, ra ở góc nào), gọi là thủy khẩu; phép này tính theo tọa hướng cụ thể và có bài riêng thủy khẩu, la thành. Phái Huyền Không và Bát Trạch không xét chiều chảy trong sân.

Lát gạch hay trồng cỏ

Sách cổ không nói gì về chuyện lát gạch hay trồng cỏ; câu hỏi này là chuyện vật liệu và khí hậu.

Một quan niệm hay gặp: "sân trước trồng cỏ là âm, lát gạch là dương". Đây là quan niệm thời nay, không có trong các sách đã nêu. Điều có lý trong đó là sân xanh thì mát, sân gạch thì nóng hơn vào mùa hè ở miền Nam; chọn theo nhiệt độ và cách dùng sân là đủ.

Sân trước theo Huyền Không: nhà hướng Bắc năm 2027

Huyền Không xét sân trước theo sao ở cung hướng (phía trước nhà). Các thầy thường đọc: ở cung có hướng tinh vượng, sân trước rộng thoáng, có nước là hợp; ở cung có sơn tinh vượng thì nên có chỗ cao, vững.

Trong vận 9 (2024 – 2043), mọi nhà xây mới đều rơi vào một trong hai kiểu: sao vượng 9 dồn cả về phía trước (song tinh đáo hướng) hoặc dồn cả về phía sau (song tinh đáo tọa). Tính bằng công cụ tinh bàn Huyền Không cho hai hướng phổ biến nhất ở nhà phố Việt:

Đọc bảng:

• Nhà hướng Bắc vận 9 có cả hai sao vượng ở phía trước: theo cách đọc của các thầy Huyền Không, sân trước là chỗ cần giữ thoáng và sạch nhất. Nhưng năm 2027, sao Ngũ Hoàng năm bay vào phương Bắc, đúng cung này. Các thầy khuyên không đào, đục, làm lại sân trước trong năm 2027; nếu định lát lại sân, làm xong trước Lập Xuân 2027 hoặc để sang năm sau.
• Nhà hướng Nam vận 9 có sao vượng ở phía sau, nên các thầy sẽ chú ý tới sân sau, giếng trời phía sau hơn. Sân trước năm 2027 nhận sao năm 4, không có lưu ý về sửa chữa.

Nhà bạn lệch vài độ là có thể sang sơn khác; đo hướng thật trước khi áp bảng này.

Sân trước nhà phố 2 m: những việc đáng làm

• Bỏ mái che kín nếu có thể, thay bằng mái kính, mái lấy sáng hoặc giàn cây; giữ ít nhất một nửa sân nhận ánh sáng trời.
• Gom đồ: bình gas, thùng rác, đồ cũ cho vào tủ kín hoặc góc khuất bên hông, không để ngay giữa lối vào.
• Một điểm xanh: hai chậu cây hai bên cổng hoặc một bồn cây thấp lệch tâm, vừa làm điểm dừng mắt, vừa che bớt tầm nhìn từ đường (xem cổng lệch cửa chính).
• Chiếu sáng: một đèn sân bật buổi tối, cho người về nhà nhìn rõ bậc và cho sân không thành góc tối.
• Bậc lên nhà: số bậc và chiều cao bậc có ở bài bậc tam cấp.

Sách cổ nói gì

Táng Thư, đại ý: khí cưỡi gió thì tan, gặp nước thì dừng; người xưa làm cho khí tụ mà không tan, đi mà có chỗ dừng, nên gọi là phong thủy. — Táng Thư

Bình: minh đường chính là "chỗ dừng" ấy. Sách nói về đất mộ; áp vào sân nhà phố là suy rộng, nhưng giữ đúng tinh thần: khoảng trước cửa phải là chỗ dừng lại được, không phải chỗ chất đồ hay chỗ nước đọng.

Tuyết Tâm Phú, đại ý, bàn minh đường nên rộng vừa phải, bằng phẳng, có nước tụ về và không bị dốc đổ hay vật xấu chắn trước. — Tuyết Tâm Phú, phần minh đường

Bình: Tuyết Tâm Phú truyền thống gắn tên Bốc Tắc Nguy đời Đường, nhưng văn bản hiện còn có thể được chỉnh sửa muộn hơn; nên đọc như sách loan đầu đời sau, chưa nên coi là văn bản đời Đường đã được xác minh.

Thẩm Thị Huyền Không Học, đại ý, đọc phía trước và phía sau nhà theo sao của cung hướng và cung tọa trong vận. — Thẩm Thị Huyền Không Học

Đọc cho đúng mức

• Minh đường là khái niệm của đất lớn (khoảng trước huyệt, trước làng); sân nhà phố là phiên bản rất nhỏ. Đừng đòi một cái sân 2 m phải "dung vạn mã".
• "Tụ thủy" không có nghĩa là để nước đọng. Sân phải thoát nước ra ngoài; đây là chỗ sách và kỹ thuật thống nhất.
• Chuyện cỏ là âm, gạch là dương là quan niệm thời nay, không có nguồn trong các sách đã nêu.
• Bảng Huyền Không chỉ đúng cho nhà tọa Tý hoặc tọa Ngọ vào ở trong vận 9; nhà khác sơn, khác vận cần lập tinh bàn riêng.

Việc nên làm

• Kiểm độ dốc sân sau một trận mưa: chỗ nào đọng nước thì chỗ đó cần sửa độ dốc hoặc thêm rãnh.
• Giữ sân thoáng và sáng; dọn những gì không dùng hằng ngày khỏi lối vào.
• Chọn vật liệu theo cách dùng sân và lượng nắng, không theo âm dương.
• Nhà hướng Bắc xây trong vận 9: nếu định lát lại hay đục sân trước, làm trước Lập Xuân 2027 hoặc chờ qua năm 2027.

Sân trước xưa được ví với một vùng nước tụ trước nhà. Nếu muốn một vật nhắc mình giữ khoảng sân ấy sạch và thoáng, nhiều gia đình chọn một món hành Thủy đặt gần cửa. Món ấy là biểu tượng; độ dốc đúng và cái rãnh thông mới là thứ giữ sân khô ráo.

🔯Tinh bàn Huyền Không
Lập tinh bàn theo vận và toạ hướng, phi tinh năm – tháng.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Táng Thư, gắn tên Quách Phác — đoạn khí gặp gió thì tan, đại ý.
• Tuyết Tâm Phú, gắn tên Bốc Tắc Nguy — phần minh đường, đại ý.
• Thẩm Trúc Nhưng, Thẩm Thị Huyền Không Học — đại ý.
• Tinh bàn tọa Tý và tọa Ngọ vận 9, sao năm 2027 tính bằng công cụ aihuyenhoc.com.