Tam phương tứ chính: vì sao không ai đọc một cung tử vi đứng riêng

Tam phương tứ chính là bốn cung phải đọc cùng nhau: cung đang xét, cung đối diện (xung chiếu) và hai cung cách nó bốn ô mỗi bên (tam hợp). Lý do không đọc một cung đứng riêng: sao ở ba cung kia, nhất là Hoá Lộc và Hoá Kỵ, có thể làm cùng một bộ sao ở bản cung mang nghĩa khác hẳn.

Bài này không định nghĩa lại cho dài. Nó đặt hai lá số thật cạnh nhau, có cung Mệnh gần như giống hệt, rồi cho thấy chỉ cần nhìn thêm ba cung thì thứ tự "lá nào mạnh hơn" đảo ngược. Cuối bài có bảng tam phương tứ chính của đủ mười hai cung để tra.

Bốn cung, ba quan hệ

Trên địa bàn mười hai ô, mỗi cung có ba quan hệ đáng kể:

• Bản cung: sao đóng ngay tại cung. Đây là lớp nặng nhất.
• Xung chiếu (đối cung): ô đối diện, cách sáu ô. Sao ở đây "soi thẳng" vào bản cung. Khi bản cung không có chính tinh, người ta mượn chính tinh của chính ô này để đọc (xem Mệnh vô chính diệu).
• Tam hợp: hai ô cách bốn ô về hai phía, cùng bản cung lập thành một tam giác đều trên địa bàn. Bốn tam giác cố định theo địa chi: Thân Tý Thìn, Dần Ngọ Tuất, Tỵ Dậu Sửu, Hợi Mão Mùi.

Ba ô tam giác gọi là "tam phương"; thêm ô đối diện thành bốn, gọi là "tứ chính". Người Việt thường nói gộp "tam phương tứ chính" để chỉ cả bốn ô.

Một lớp nữa hay bị lẫn vào: hai cung giáp (hai ô kề bên). Sao giáp có tác dụng riêng, sách gọi là "giáp" hay "kẹp" (giáp Lộc, giáp Quyền, Kình Đà giáp Mệnh). Giáp không thuộc tam phương tứ chính; đọc chung một rổ là nhầm.

Hai lá số có cung Mệnh gần như một

Cả hai lá số dưới đây đều lập bằng công cụ lá số của site, cùng là nữ, cùng sinh giờ Tuất, tháng Giêng âm lịch. Vì cung Mệnh an theo tháng và giờ, cả hai có Mệnh tại Thìn, Thân cư Tài Bạch tại Tý. Ngày sinh và cục khác nhau nhưng tình cờ cùng đưa sao Tử Vi về Tỵ, nên mười bốn chính tinh nằm y như nhau.

• Lá A: 5/2/1985, 19 giờ, tức 16 tháng Giêng năm Ất Sửu, Kim tứ cục.
• Lá B: 21/2/1987, 19 giờ, tức 24 tháng Giêng năm Đinh Mão, Hoả lục cục.

Bộ chính tinh chung: Mệnh Thìn có Thiên Cơ, Thiên Lương đều Miếu; Tài Bạch Tý có Thiên Đồng, Thái Âm đều Vượng; Quan Lộc Thân vô chính diệu, mượn Thái Dương, Cự Môn từ Dần; Thiên Di Tuất vô chính diệu, mượn Cơ Lương từ Mệnh. Người quen tử vi nhận ra ngay đây là bộ Cơ Nguyệt Đồng Lương.

Chỗ khác nhau nằm ở can năm. Can Ất cho Tứ Hoá: Thiên Cơ hoá Lộc, Thiên Lương hoá Quyền, Tử Vi hoá Khoa, Thái Âm hoá Kỵ. Can Đinh cho: Thái Âm hoá Lộc, Thiên Đồng hoá Quyền, Thiên Cơ hoá Khoa, Cự Môn hoá Kỵ.

Nếu chỉ đọc cung Mệnh

Đứng riêng, lá A trông vượt trội: hai sao Hoá đẹp nhất nằm ngay trên Mệnh. Lá B chỉ có Hoá Khoa. Người tra "Thiên Cơ hoá Lộc cư Mệnh" trên mạng sẽ đọc được lời khen cho lá A mà không có cho lá B.

Đọc đủ bốn cung

Bây giờ bức tranh khác. Ở lá A, Hoá Lộc trên Mệnh bị Hoá Kỵ ở Tài Bạch chiếu về qua tam hợp, mà Tài Bạch lại là nơi cung Thân đóng. Ở lá B, Mệnh chỉ có Khoa nhưng Lộc và Quyền cùng hội về từ Tài Bạch, cũng là cung Thân. Lá B có một Kỵ, nhưng Kỵ ấy chỉ đến Quan Lộc theo đường mượn sao, và ô gốc của nó nằm dưới Triệt.

Cùng Thiên Cơ, hai nghĩa

Đây là chỗ bài muốn chỉ ra. Thiên Cơ là sao của tính toán, xoay xở, lập kế hoạch (xem sao Thiên Cơ).

• Ở lá A, Thiên Cơ hoá Lộc nghĩa là cái đầu tính toán ấy sinh ra cơ hội, có lợi lộc. Nhưng đường tiền (Tài Bạch) có Thái Âm hoá Kỵ, Thái Âm lại là sao của tích luỹ, nhà cửa, sự để dành. Lối đọc phổ biến: người này nghĩ ra việc và có cơ hội, nhưng giữ được thành quả là phần phải để tâm; chuyện tiền dễ vướng ở khâu cất giữ, đầu tư dài hạn hơn là ở khâu kiếm. Kình Dương trên Mệnh thêm tính quyết liệt, đôi khi nóng vội.
• Ở lá B, Thiên Cơ hoá Khoa nghiêng về uy tín chuyên môn, được biết đến vì hiểu việc. Lộc, Quyền ở Tài Bạch nói rằng nguồn lực đến qua sự quản lý đều tay. Hoá Kỵ ở Cự Môn mượn về Quan Lộc là lời nhắc về giấy tờ, lời nói trong công việc, nhẹ đi vì Triệt.

Cùng một sao ở cùng một ô, nhưng một bên là "giỏi xoay mà khó giữ", một bên là "giỏi việc và giữ được". Không đọc tam phương thì không thấy được khác biệt đó.

Con số: điểm cung đảo chiều khi tính thêm ba cung

Bộ chấm điểm cung của site cho phép thử điều này bằng số. Quy ước của bộ chấm (do chúng tôi đặt, không có trong sách): sao tại cung tính trọn, sao ở cung xung chiếu tính sáu phần mười, sao ở mỗi cung tam hợp tính một nửa. Chạy hai lần, một lần tắt hết phần chiếu:

Chỉ xét bản cung, Mệnh lá A hơn lá B 6 điểm. Tính đủ tam phương tứ chính, khoảng cách còn 2 điểm. Ở Tài Bạch, lá B hơn hẳn trong cả hai cách tính. Con số không quan trọng bằng chiều đổi: thêm ba cung vào thì lợi thế của lá A ở Mệnh gần như biến mất.

Ba lớp, nặng nhẹ khác nhau

Sách và thầy không coi bốn cung nặng như nhau. Thứ tự hay gặp:

1. Bản cung quyết định "chủ đề": tính chất của người hay của mảng đời đó.
2. Xung chiếu soi thẳng, nhiều thầy coi mạnh hơn tam hợp, nhất là với sát tinh và Hoá Kỵ. Kỵ ở cung đối diện Mệnh thường được đọc là áp lực đến từ bên ngoài, từ môi trường.
3. Tam hợp là "nguồn" đổ về. Sao ở đây cho biết cung có hậu thuẫn hay bị kéo đi.

Trật tự này giải thích vì sao cùng có Hoá Kỵ trong tam phương, Kỵ ở xung chiếu thường được đọc nặng hơn Kỵ ở tam hợp. Nó cũng giải thích câu "Lộc gặp xung phá" trong Thái Vi Phú (xem mục sách cổ): Lộc ở bản cung mà có Kỵ hay sát tinh chiếu tới thì cái tốt có điều kèm theo.

Bốn tam giác và hai khối sáu cung

Một tính chất ít được nói tới, nhưng đỡ cho người mới rất nhiều. Mười hai cung chia thành bốn tam giác cố định theo tên cung, không phụ thuộc Mệnh đóng ở chi nào:

• Mệnh, Tài Bạch, Quan Lộc
• Phúc Đức, Phu Thê, Thiên Di
• Phụ Mẫu, Tử Tức, Nô Bộc
• Điền Trạch, Tật Ách, Huynh Đệ

Và các trục xung chiếu nối từng cặp tam giác: Mệnh đối Thiên Di, Tài Bạch đối Phúc Đức, Quan Lộc đối Phu Thê. Vậy tam giác thứ nhất và thứ hai soi vào nhau trọn vẹn, tạo thành một khối sáu cung; tam giác thứ ba và thứ tư lập khối còn lại (Phụ Mẫu đối Tật Ách, Tử Tức đối Điền Trạch, Nô Bộc đối Huynh Đệ).

Hệ quả thực hành:

• Đọc Phu Thê là phải nhìn Quan Lộc (đối cung), cùng Phúc Đức và Thiên Di (tam hợp). Sách bàn hôn nhân luôn kèm sự nghiệp là vì vậy, không phải vì người xưa cho rằng vợ chồng là chuyện làm ăn.
• Đọc Tài Bạch là phải nhìn Phúc Đức, nơi sách xem sự hưởng thụ và nền tinh thần. Tiền nhiều mà Phúc yếu thường được đọc là có mà khó yên.
• Bốn trong sáu vị trí của cung Thân (Mệnh, Quan Lộc, Tài Bạch, Thiên Di) nằm trong tam phương tứ chính của Mệnh; hai vị trí còn lại (Phúc Đức, Phu Thê) nằm ở tam giác đối diện. Chi tiết ở bài cung Thân.

Bảng tra tam phương tứ chính của mười hai cung

Ba cách đọc sai hay gặp

• Cộng sao như cộng điểm. Đếm đủ năm cát tinh trong bốn cung rồi kết luận "tốt". Hai lá trên cho thấy một Hoá Kỵ đặt đúng chỗ có thể đổi nghĩa của cả bộ cát tinh. Phải hỏi sao tốt và sao xấu đứng ở đâu so với nhau, không chỉ có bao nhiêu.
• Lấy sao chiếu thay cho sao tại cung. Mệnh vô chính diệu mà tam hợp có Tử Phủ thì không phải "Mệnh Tử Phủ". Sao chiếu tô màu cho bản cung, không thay bản cung.
• Quên rằng vận cũng có tam phương. Khi vào một đại vận, cung đại vận trở thành "bản cung" mới, và tam phương của nó là ba cung khác. Một Hoá Kỵ gốc nằm yên suốt nửa đời có thể đột nhiên rơi vào tam phương của vận.

Sách cổ nói gì

Trước hết xem Phúc Đức, rồi xét kỹ Thiên Di; phân rõ thể và dụng của cung đối diện, định nguồn và dòng của tam hợp. — Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư, Đẩu Số Cốt Tuỷ Phú

Bình: chữ "thể dụng" và "nguyên lưu" là chỗ đáng đọc chậm. Cung đối diện được xét theo cặp thể và dụng, tức bản cung là gốc, cung đối là nơi cái gốc ấy đem ra dùng, va chạm với bên ngoài. Tam hợp là "nguồn và dòng", nơi sức đổ về. Cách nói này khớp với thứ tự nặng nhẹ ở trên: xung chiếu soi thẳng, tam hợp tiếp sức.

Lộc gặp xung phá thì trong chỗ tốt có ẩn điều xấu. — Toàn Thư, Thái Vi Phú

Bình: đây là lá A. Lộc nằm ngay Mệnh, nhưng Kỵ từ tam hợp và Kình Dương tại cung khiến cái tốt ấy có điều kèm. Câu phú không nói Lộc mất đi, chỉ nói phải nhìn chỗ ẩn.

Tam phương tứ chính đều là cát tinh thì là cách bậc trên. — Toàn Thư, quyển ba, Luận cách tinh số cao hạ

Thêm một câu, trong lời đáp về Thất Sát: "三合對沖，雖祿亦無力" (Tam hợp đối xung, tuy Lộc diệc vô lực), tức tam hợp và cung đối bị xung phá thì dù có Lộc cũng không có sức. Bốn câu ở bốn chỗ khác nhau của Toàn Thư cùng một ý: giá trị của sao do cả bốn cung quyết định. Các câu trên đối chiếu theo bản số hoá Toàn Thư; các bản in khác có thể khác vài chữ.

Thái Thứ Lang, trong Tử Vi Đẩu Số Tân Biên, đại ý cũng dạy xét Mệnh cùng các cung chiếu, hợp, và nhấn mạnh sao xung chiếu.

Đọc cho đúng mức

• Trọng số là quy ước, không phải luật trời. Không sách cổ nào cho tỷ lệ "đối cung bằng bao nhiêu phần bản cung". Bộ chấm điểm của site dùng 1 – 0,6 – 0,5 để mô phỏng lời sách, các thầy khác cân khác.
• Phái Phi Tinh Tứ Hoá (Đài Loan) đọc thêm một lớp: Tứ Hoá theo can của từng cung bay sang cung khác. Họ vẫn dùng tam phương tứ chính, nhưng sức nặng chuyển sang đường bay của Hoá (xem bài Phi Tinh Tứ Hoá). Hai lá trên đọc theo Phi Tinh sẽ có thêm nhận xét.
• Lá số mẫu là minh hoạ cấu trúc, không phải lời bàn về đời hai người cụ thể. Lời đọc "giỏi xoay mà khó giữ" là xu hướng sách mô tả; hoàn cảnh, học vấn, lựa chọn của mỗi người nằm ngoài lá số.
• Sao giáp, nhị hợp là những lớp khác một số thầy dùng thêm. Không có chúng trong bài này không có nghĩa là chúng không đáng xét.

Việc nên làm

1. Lập lá số của bạn, tô bốn ô của cung Mệnh bằng một màu, bốn ô của cung bạn đang quan tâm bằng màu khác.
2. Với mỗi bộ bốn ô, ghi riêng: Hoá Lộc, Quyền, Khoa ở đâu; Hoá Kỵ ở đâu; sáu sát tinh (Kình, Đà, Hoả, Linh, Không, Kiếp) ở đâu.
3. Hỏi câu của lá A và lá B: cái tốt ở bản cung có bị Kỵ hay sát tinh chiếu tới không? Cái xấu ở bản cung có Lộc, Khoa từ tam hợp đỡ không?
4. Đọc bản cung xong rồi mới đọc phần chiếu, đừng làm ngược lại.
5. Khi bước sang đại vận mới, làm lại bước 2 với cung đại vận.

Nguồn tham khảo

• Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — quyển một: Đẩu Số Cốt Tuỷ Phú, Thái Vi Phú, lời đáp về Thất Sát trong Chư Tinh Vấn Đáp; quyển ba: Luận cách tinh số cao hạ (nguyên văn đối chiếu bản số hoá)
• Vân Đằng Thái Thứ Lang — Tử Vi Đẩu Số Tân Biên, phần phương pháp giải đoán (đại ý)
• Hai lá số mẫu (nữ, 5/2/1985 và 21/2/1987, 19 giờ) và phép chấm điểm cung, lập bằng bộ máy Tử Vi phái Việt của aihuyenhoc.com