Chọn người hùn vốn theo tuổi: chỗ dùng được và chỗ phải dựa vào hợp đồng

Theo cách xem phổ biến, người hợp tuổi làm ăn chung là người có chi năm sinh tam hợp hoặc lục hợp với mình, và nên cân nhắc người xung tuổi. Nhưng tuổi chỉ là một lớp tham khảo về nhịp hợp tác; thứ giữ được việc chung là thoả thuận viết rõ: ai góp gì, chia thế nào, ai quyết việc gì, rút ra ra sao.

Tuổi nói được gì về một người cộng sự

Khi so tuổi để hùn vốn, người ta dùng cùng bảng quan hệ địa chi như so tuổi vợ chồng, chỉ khác cách đọc:

Cột phải là lối đọc tượng, không phải phép đoán. Điều đáng nói nhất ở dòng cuối: trong làm ăn, hai nhịp ngược nhau không hẳn là xấu. Một người muốn mở rộng, một người muốn giữ chặt chi tiêu, nếu mỗi người nắm đúng phần việc của mình thì đó là một cặp bổ sung tốt. Chỗ hỏng là khi cả hai cùng muốn cầm một quyết định.

Bảng đủ 78 cặp có ở bảng 78 cặp con giáp.

Ba người hùn vốn: lần hiếm hoi tam hợp đủ bộ

Một chi tiết kỹ thuật ít ai để ý: tam hợp cần ba chữ. Hai vợ chồng chỉ góp được hai chữ, nên dù cùng bộ cũng chỉ là bán hợp (xem tam hợp, tứ hành xung). Làm ăn thì khác: một công ty ba người sáng lập có thể đủ cả bộ, như ba người tuổi Thân, Tý, Thìn, hoặc Dần, Ngọ, Tuất.

Nếu nhóm ba người đủ một bộ tam hợp, lối đọc truyền thống cho rằng cả ba chung một hành, chung một nhịp lên xuống: Thân là chỗ hành ấy sinh ra, Tý là chỗ nó mạnh nhất, Thìn là chỗ nó vào kho. Đọc theo tượng, có thể ví là người khởi xướng, người đẩy mạnh, người giữ lại. Đây là một hình ảnh đẹp để nghĩ về chia vai; nó không thay cho việc thật sự phân công.

Tầng sâu hơn: lá số của chính bạn

Tuổi năm sinh so hai lứa người, không so hai con người. Muốn biết bạn có hợp làm chung hay nên làm riêng, có hai chỗ đáng xem hơn:

• Bát Tự: Tỷ Kiên, Kiếp Tài là thần chỉ người ngang hàng, người cùng chia phần. Khi nhật chủ yếu mà việc nhiều, họ là người chia gánh; khi nhật chủ đã mạnh mà Tài ít, họ là người chia phần, sách gọi là thế "quần Kiếp tranh Tài". Bài Tỷ Kiên, Kiếp Tài giải kỹ cơ chế này.
• Tử Vi: cung Nô Bộc (Giao Hữu) nói về bạn bè, đồng nghiệp, đối tác; trục Huynh Đệ – Nô Bộc cho biết bạn hay được người ngang hàng đỡ hay hay phải gánh thay họ (xem cung Nô Bộc).

Hai chỗ này trả lời câu hỏi đúng hơn: không phải "người kia tuổi gì", mà "lá số của mình có hợp với lối làm ăn chung không".

Phần phải dựa vào thoả thuận viết rõ

Đây là phần quan trọng nhất của bài, và nó không phải huyền học. Phần lớn các cuộc hùn vốn đổ vỡ không vì tuổi mà vì những điều chưa từng được nói ra. Trước khi góp tiền, những điều sau nên được viết xuống và cả hai bên ký:

1. Ai góp gì, định giá bao nhiêu. Tiền mặt dễ tính; góp mặt bằng, góp công, góp khách hàng, góp tên tuổi thì phải định giá ngay từ đầu.
2. Chia lời, chịu lỗ theo tỷ lệ nào. Tỷ lệ chia lời không nhất thiết bằng tỷ lệ góp vốn, nhưng phải ghi rõ, kể cả khi lỗ.
3. Ai quyết việc gì. Chi tiêu đến mức nào thì một người tự quyết, trên mức đó cần cả hai đồng ý; ai ký hợp đồng với khách, ai giữ tài khoản.
4. Tiền chung để ở đâu, ai xem sổ. Tài khoản riêng của việc chung, sổ sách cả hai đều xem được bất cứ lúc nào.
5. Người thân có được vào làm không. Đây là nguồn bất hoà rất thường gặp.
6. Muốn rút thì sao. Báo trước bao lâu, phần góp được định giá thế nào, người còn lại có quyền mua trước không.
7. Bất đồng thì giải quyết thế nào. Ngồi lại, nhờ người trung gian, rồi mới đến cơ quan có thẩm quyền.

Với khoản góp lớn, nên nhờ luật sư hoặc người có chuyên môn xem lại văn bản trước khi ký. Ông bà ta có câu "thân nhau lắm, cắn nhau đau": chính những cuộc hùn vốn giữa bạn thân, anh em ruột là nơi cần giấy trắng mực đen nhất, vì người ta ngại nói chuyện tiền với nhau đến lúc không thể không nói.

Chọn ngày ký: dùng được, nhưng không thay việc đọc kỹ

Nhiều người muốn chọn ngày đẹp để ký văn bản góp vốn. Sách chọn ngày ưu tiên các trực Định, Thành, tránh ngày xung tuổi người ký. Việc này làm được và không tốn kém (xem xem ngày ký hợp đồng). Nhưng một ngày đẹp không sửa được một điều khoản mơ hồ; đọc kỹ từng dòng trước khi ký vẫn là việc chính.

Sách cổ nói gì

Dịch: Lúc ta còn khốn khó, từng buôn bán chung với Bào Thúc; chia lời thì phần mình lấy nhiều hơn, Bào Thúc không cho ta là tham, vì biết ta nghèo. — Sử Ký, Quản Yến liệt truyện (lời Quản Trọng)

Bình: đây là cuộc hùn vốn nổi tiếng nhất trong sử Trung Hoa, gốc của chữ "tình bạn Quản Bào". Điều giữ được nó không phải tuổi hai người mà là việc một bên hiểu hoàn cảnh bên kia và việc chia lời được nói ra. Câu chuyện đẹp, nhưng nó đẹp vì Bào Thúc Nha độ lượng hiếm có; người thường không nên đặt việc chung vào chỗ phải trông chờ sự độ lượng ấy.

Tử Bình Chân Thuyên, phần bàn Kiếp Tài và Dương Nhận, đại ý: Kiếp Tài là thần đoạt Tài, phải có Quan Sát chế mới thành dùng được; không có gì chế thì sức mạnh ấy quay ra tranh phần. Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư, phần bàn cung Nô Bộc, đại ý: xem người dưới, người giao thiệp có đắc lực, có trung tín không, tuỳ sao tốt xấu ở cung ấy.

Bình chung: cả hai môn đều xét chuyện làm chung trong lá số của chính mình, không lấy tuổi người kia làm điều kiện chính.

Đọc cho đúng mức

• Không sách luận mệnh lớn nào đưa ra phép chọn đối tác theo con giáp năm sinh; đây là cách dân gian mượn bảng quan hệ địa chi.
• Hợp tuổi không bảo đảm làm ăn thuận, xung tuổi không có nghĩa sẽ đổ vỡ. Uy tín, năng lực, sự minh bạch của người kia nói nhiều hơn.
• Bài này không phải tư vấn pháp lý. Các điểm cần viết trong thoả thuận chỉ là danh mục để bạn tự rà; văn bản cụ thể nên hỏi người có chuyên môn.

Việc nên làm

• Xem tuổi nếu bạn muốn, rồi đặt nó xuống và chuyển sang danh mục bảy điều ở trên.
• Xem lá số của chính mình để biết mình hợp làm chung hay làm riêng, hợp vai khởi xướng hay vai giữ sổ.
• Khi đã chọn được người, viết thoả thuận trước khi góp đồng nào; chọn ngày ký nếu muốn.
• Hẹn nhau một buổi định kỳ, mỗi quý một lần, ngồi xem lại sổ sách và chia việc.

💞Xem hợp tuổi
Vợ chồng, làm ăn, sinh con: ngũ hành nạp âm, can chi, cung phi.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Tư Mã Thiên — Sử Ký, Quản Yến liệt truyện (trích nguyên văn lời Quản Trọng về việc buôn chung với Bào Thúc Nha).
• Thẩm Hiếu Chiêm — Tử Bình Chân Thuyên, phần bàn Kiếp Tài, Dương Nhận (đại ý).
• Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — phần bàn cung Nô Bộc (đại ý).