Tướng cằm: địa các, tuổi già, nhà cửa và vì sao hàm răng quyết định "hậu vận" trên mặt
Chủ biên Thắng Hồ · Cập nhật 22/10/2026 · 6 phút đọc
Trong tướng thuật, cằm là địa các, phần cuối của hạ đình và là ngọn núi phía bắc (Bắc nhạc) của khuôn mặt; theo lưu niên, vùng cằm và hàm dưới ứng các tuổi mụ 61 đến 75, riêng đáy cằm là tuổi 71. Sách đọc cằm về tuổi già, người dưới và nhà cửa: cằm đầy, tròn hoặc vuông, chầu lên được khen. Nhìn bằng con mắt hôm nay, cằm tuổi già phụ thuộc rất nhiều vào hàm răng.
Cằm trên bản đồ khuôn mặt
| Khung | Cằm ứng với | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tam đình | cuối hạ đình (từ nhân trung xuống đáy cằm) | hạ đình ứng tuổi già, xem tam đình |
| Ngũ nhạc | Bắc nhạc (Hằng Sơn) | núi phía bắc, phải chầu về núi giữa là mũi |
| Mười hai cung | Nô Bộc (cằm và hai bên hàm dưới) | người dưới, người giúp việc; xem mười hai cung tướng mặt |
| Lưu niên | tuổi mụ 61 đến 75 | từ chỗ lõm dưới môi tới xương quai hàm |
Phần dưới khuôn mặt được đặt tên như một trang trại
Đây là chi tiết thú vị nhất của tướng cằm, và nó giải thích vì sao sách gắn cằm với nhà cửa. Đọc tên các bộ vị lưu niên vùng cằm theo thứ tự:
| Tuổi mụ | Bộ vị | Nghĩa của tên |
|---|---|---|
| 61 | Thừa Tương | chỗ hứng nước (chỗ lõm dưới môi) |
| 62–63 | Địa Khố | kho đất |
| 64–65 | Pha Trì, Nga Áp | ao, ngỗng và vịt |
| 66–67 | Kim Lũ | sợi chỉ vàng (hai bên hàm) |
| 68–69 | Quy Lai | trở về |
| 70 | Tụng Đường | nhà, sảnh |
| 71 | Địa Các | gác đất, lầu đất (đáy cằm) |
| 72–73 | Nô Bộc | người làm, người giúp |
| 74–75 | Tai Cốt | xương má hàm |
Kho đất, ao, vịt ngỗng, nhà, người làm: phần dưới gương mặt được gọi đúng như một gia sản của người nông dân về già. Sách không nói thẳng, nhưng lối đặt tên đã nói: tuổi già trong hình dung của người xưa là có đất, có kho, có ao, có nhà, có người giúp. Đó là lý do nhiều câu phú đọc địa các đầy đặn là "tuổi già yên ổn, có nhà có cửa", dù trong mười hai cung, Ma Y đặt cung Điền Trạch ở mắt chứ không ở cằm.
Bài lưu niên bộ vị có bản đồ đủ trăm tuổi; bảng trên là phần cằm, theo cách đặt vị trí phổ biến (các bản đồ hình khác nhau đôi chút ở vùng này).
Sách khen cằm thế nào
- Đầy: có thịt, không lẹm, không trơ xương.
- Tròn hoặc vuông: cằm tròn đầy hay cằm vuông vức đều được khen; cằm nhọn, hẹp bị chê là "thiếu đất".
- Chầu lên: cằm hơi nhô, hướng lên phía miệng và mũi, sách gọi là "triều củng", Bắc nhạc chầu về Trung nhạc. Cằm lùi hẳn vào trong bị coi là núi không chầu.
- Nối liền với miệng: từ môi dưới xuống cằm liền mạch, không có ngấn sâu cắt ngang.
Sách đọc theo hai cung: cằm đầy, chầu lên thì tuổi già có người giúp, có chỗ ở yên; cằm nhọn, lẹm thì tuổi già phải tự lo nhiều. Như với mọi bộ phận, đây là lối đọc của sách, không phải phép đo.
Răng hàm quyết định cằm tuổi già
Đây là phần tướng thư không nói ra, nhưng ai có ông bà già đều thấy:
- Khi mất răng, xương ổ răng ở hàm tiêu dần. Phần dưới khuôn mặt ngắn lại, môi hóp vào, cằm nhô ra phía trước và lên trên: dáng "móm" quen thuộc của người già mất răng.
- Ngược lại, người già còn giữ được răng hoặc có răng giả, răng cấy tốt thì hàm dưới giữ được chiều cao, cằm và hai bên hàm đầy.
- Nói cách khác, "địa các đầy đặn ở tuổi bảy mươi" phần lớn là hàm răng khoẻ ở tuổi bảy mươi. Và hàm răng khoẻ nghĩa là ăn được, nhai được, nói rõ được: đúng những thứ làm tuổi già dễ chịu.
Người xưa quan sát đúng: cằm đầy ở người già đi cùng một tuổi già tốt hơn. Họ đọc nó như số mệnh; ta đọc nó như kết quả của việc giữ răng từ tuổi trung niên. Lời giải sau có ích hơn, vì nó chỉ ra việc cần làm.
Cằm lẹm, cằm hai ngấn: lời giải đời thường
| Thấy ở cằm | Sách hay đọc | Lời giải đời thường |
|---|---|---|
| Cằm lẹm, lùi vào | thiếu đất, tuổi già phải tự lo | xương hàm dưới nhỏ hoặc lùi, phần lớn do di truyền; người cằm lùi rõ dễ ngáy, có nguy cơ ngưng thở khi ngủ cao hơn, nên khám nếu ngáy to, ngủ dậy vẫn mệt |
| Cằm hai ngấn | phúc hậu, đầy đặn | lớp mỡ dưới cằm, liên quan cân nặng và cấu trúc cổ |
| Cằm có rãnh dọc ở giữa | sách tả là cằm "chẻ" | đặc điểm di truyền của xương và cơ cằm |
| Cằm nhô ra trước | Bắc nhạc chầu | xương hàm dưới phát triển nhiều, có khi kèm lệch khớp cắn; việc của nha sĩ chỉnh hình |
| Cằm hóp, môi móm ở người già | hậu vận kém | mất răng, tiêu xương ổ răng |
Chuyện ngáy và ngưng thở khi ngủ có bài riêng trong loạt tướng dáng: tướng ngủ.
Sách cổ nói gì
Ma Y Tướng Pháp, phần luận địa các, đại ý: địa các là nền của hạ đình, nên vuông, rộng, đầy, chầu lên; địa các đầy đặn thì tuổi già có đất có nhà, người dưới tận tâm; địa các nhọn, lẹm, nghiêng lệch thì tuổi già nhiều việc phải tự gánh. Bài ca lưu niên đặt các tuổi sáu mươi, bảy mươi lần lượt qua Địa Khố, Pha Trì, Nga Áp, Kim Lũ, Quy Lai, Tụng Đường rồi tới Địa Các.
Thần Tướng Toàn Biên, phần ngũ nhạc, đại ý: Bắc nhạc là cằm, nên đầy và chầu về; Bắc nhạc lẹm thì núi giữa không có chỗ tựa phía sau.
Bình: hai chữ lặp lại là "đầy" và "chầu". Sách không khen cằm đứng riêng; cằm được khen khi nó nâng đỡ phần trên của mặt, như đất nâng nhà. Lối nghĩ này hợp với điều giải phẫu cho thấy: hàm dưới và răng nâng đỡ cả phần dưới gương mặt, mất chỗ tựa ấy thì gương mặt đổi khác.
Đọc cho đúng mức
- Hình cằm phần lớn do di truyền, răng, khớp cắn và cân nặng; không có nghiên cứu nào cho thấy nó dự báo tuổi già của ai.
- Lối đặt tên bộ vị như một gia sản (kho, ao, vịt ngỗng, nhà) phản ánh hình dung tuổi già của xã hội nông nghiệp xưa, không phải một lời hứa về nhà cửa.
- Cằm người già đổi theo răng; đọc "hậu vận" từ cằm một người đã mất răng là đọc tình trạng răng của họ.
- Ngáy to, ngủ dậy mệt, buồn ngủ ban ngày là chuyện nên đi khám, dù cằm bạn thế nào.
Việc nên làm
- Giữ răng từ tuổi trung niên: khám răng định kỳ, chữa sớm răng sâu, làm lại răng đã mất. Đây là cách giữ "địa các" thiết thực nhất.
- Nếu cằm lùi và bạn ngáy to, hỏi bác sĩ về ngưng thở khi ngủ.
- Đọc cằm cùng mũi và trán theo ngũ nhạc: sách luôn hỏi núi bắc có chầu về núi giữa không, không hỏi cằm to hay nhỏ.
Chụp selfie: máy đo 478 điểm trên mặt, AI luận tam đình, ngũ quan, các cung trên mặt. Ảnh không lưu.✨ Dùng thử
Nguồn tham khảo
- Ma Y Tướng Pháp (bản lưu hành đời Minh – Thanh) — phần luận địa các; bài ca lưu niên, các bộ vị từ Thừa Tương tới Tai Cốt (đại ý).
- Thần Tướng Toàn Biên — phần ngũ nhạc, Bắc nhạc (đại ý).
Câu hỏi thường gặp
Cằm trong tướng thuật ứng với tuổi nào?
Theo lưu niên bộ vị, vùng cằm và hàm dưới ứng các tuổi mụ 61 đến 75; đáy cằm, gọi là Địa Các, ứng tuổi 71. Cằm thuộc hạ đình, phần sách gắn với tuổi già.
Địa các là gì?
Địa các là đáy cằm, nghĩa là "gác đất". Trong ngũ nhạc, cằm là Bắc nhạc; trong mười hai cung, cằm và hàm dưới là cung Nô Bộc.
Cằm lẹm có phải tướng xấu không?
Sách tướng chê cằm lẹm là "thiếu đất", nhưng cằm lùi phần lớn do di truyền. Điều đáng để ý hơn là người cằm lùi rõ dễ ngáy và có nguy cơ ngưng thở khi ngủ, nên đi khám nếu có dấu hiệu.
Vì sao người già hay bị móm cằm?
Vì mất răng làm xương ổ răng tiêu dần, phần dưới khuôn mặt ngắn lại, môi hóp, cằm nhô lên. Giữ răng hoặc làm răng giả, răng cấy giúp hàm và cằm giữ được hình dáng.
Cằm liên quan gì đến nhà cửa?
Các bộ vị vùng cằm mang tên như kho đất, ao, vịt ngỗng, nhà, người làm, nên sách đọc cằm đầy là tuổi già có nhà cửa. Đó là hình dung tuổi già của xã hội nông nghiệp xưa, không phải lời hứa.
Nguồn tham khảo: Ma Y Tướng Pháp (bản lưu hành đời Minh – Thanh) — phần luận địa các, bài ca lưu niên · Thần Tướng Toàn Biên — phần ngũ nhạc, Bắc nhạc