Bàn thờ ở chung cư: phòng riêng, phòng khách hay tủ thờ — chọn chỗ theo bức tường, không theo lời đồn

Ở chung cư, chọn bức tường trước, chọn phương sau: bàn thờ tựa tường đặc, không chung tường hay hộp kỹ thuật với nhà vệ sinh, không dưới xà. Căn có phòng thừa thì làm phòng thờ; căn nhỏ đặt ở phòng khách hoặc dùng tủ thờ. Phương cát hung chỉ để chọn giữa những bức tường đã đạt.

🧭Hướng nhà Bát Trạch
Cung phi chủ nhà, tám phương cát hung, đặt cửa – bếp – giường.✨ Dùng thử

Căn hộ thiếu ba thứ mà nhà truyền thống có sẵn

Nhà ba gian ở quê có gian giữa: bàn thờ đặt ở đó, lưng tựa vách hậu, nhìn ra cửa, không ai phải bàn. Nhà phố có tầng trên cùng: phòng thờ để ở đó, không ai đi lại phía trên. Căn hộ thì không có cả hai, và còn thiếu thêm một thứ ít người nghĩ tới: bức tường mình được quyền đục và treo.

Kiến trúc sư thiết kế căn hộ cho người mua chung, nên mặt bằng không chừa chỗ thờ. Trục giữa căn thường là lối đi từ cửa vào phòng khách; tường đặc nhất thường dành cho kệ ti vi; phần còn lại là vách ngăn mỏng, vách kính, cửa sổ, hộp kỹ thuật. Vì vậy câu hỏi đúng ở chung cư không phải "hướng nào tốt" mà là "trong căn này, bức tường nào đủ điều kiện".

Năm tiêu chí của một bức tường đặt bàn thờ

1. Tường đặc, chịu được tải. Tường bao, tường giáp căn bên cạnh, vách lõi bê tông thường đạt. Vách thạch cao ngăn phòng thì không: gõ nghe bộp, khoan không bắt vít nở, và bàn thờ treo cùng bộ đồ thờ đồng có thể nặng vài chục ký. Tường có cửa sổ phía sau cũng loại, vì bàn thờ không có chỗ tựa — chuyện này có bài riêng: sau bàn thờ là cửa sổ.

2. Không tựa vào hộp kỹ thuật. Đây là điểm riêng của chung cư mà các bài phong thủy nhà phố không có. Hộp kỹ thuật là khối tường đóng kín chạy dọc tòa nhà, bên trong có ống cấp nước, ống thoát nước thải và thông hơi của nhà vệ sinh các tầng trên. Nhìn ngoài thì nó giống một bức tường đặc, nhưng gõ vào nghe rỗng, ban đêm nghe được tiếng nước chảy. Bản vẽ mặt bằng căn hộ (trong hợp đồng mua bán) thường ký hiệu hộp kỹ thuật bằng ô vuông nhỏ có gạch chéo cạnh nhà vệ sinh hoặc bếp.

3. Không chung tường với nhà vệ sinh — của nhà mình lẫn của căn bên cạnh. Căn hộ cùng tầng thường đối xứng qua tường chung, nên nhà vệ sinh hai căn hay quay lưng vào nhau. Tường phòng khách nhà mình rất có thể là tường nhà vệ sinh nhà hàng xóm. Xem mặt bằng điển hình của tầng (ban quản lý hoặc sàn giao dịch thường có) là biết. Còn chuyện nhà vệ sinh tầng trên nằm ngay trên đầu bàn thờ thì ở chung cư hiếm hơn ở nhà phố, vì nhà vệ sinh các tầng xếp chồng thẳng hàng theo trục ống; chỉ căn khác mẫu (căn góc, duplex) mới cần kiểm. Bài bàn thờ dưới nhà vệ sinh bàn kỹ.

4. Không nằm dưới xà, dầm. Chung cư hay có dầm biên chạy dọc tường bao, sâu 40 – 60 cm, nhiều khi bị trần thạch cao che mất. Nhìn trần phẳng chưa chắc trên đó không có dầm: hỏi bản vẽ kết cấu, hoặc nhìn mép trần thạch cao có chỗ nào bị hạ cốt so với phần còn lại.

5. Không nằm trong luồng gió điều hòa. Dàn lạnh treo tường thổi thẳng vào bàn thờ làm tro hương bay khắp mặt bàn, và nước ngưng có thể nhỏ giọt xuống. Ở căn hộ, dàn lạnh phòng khách thường treo đúng trên bức tường đặc duy nhất — chỗ người ta cũng định đặt bàn thờ. Chọn một trong hai, hoặc đặt cách nhau ít nhất một mét theo chiều ngang.

Thêm hai điều tục: không đặt bàn thờ gia tiên trong phòng ngủ vợ chồng, và không đặt đối diện cửa nhà vệ sinh.

Ba lựa chọn: phòng riêng, phòng khách, tủ thờ

Phòng thờ kiêm phòng làm việc là lựa chọn phổ biến ở căn ba phòng ngủ: bàn thờ treo trên tường đặc, bàn làm việc đặt vuông góc hoặc đối diện, người ngồi không quay lưng vào bàn thờ. Tục kiêng nhất là dùng phòng thờ làm chỗ ngủ.

Tủ thờ có một cái bẫy: hương đang cháy trong một hộp gỗ kín. Tủ thờ tử tế có lỗ thoát khói ở nóc hoặc hậu tủ; nếu tủ không có, đừng khép cánh cho tới khi hương tàn. Tủ thờ khác sập thờ và án gian ở chỗ có cánh đóng mở; chọn loại nào tùy độ sâu bức tường.

Lập cửu cung căn hộ để biết bức tường nằm ở phương nào

Khi đã có hai ba bức tường đạt năm tiêu chí, mới dùng đến phương vị để chọn. Cách làm:

1. Lấy bản vẽ mặt bằng căn hộ, tìm tâm căn — giao điểm hai đường chéo nếu căn hình chữ nhật; căn hình chữ L thì lấy trọng tâm, hoặc chia thành hai hình chữ nhật rồi lấy điểm giữa hai tâm.
2. Đo hướng căn hộ bằng la bàn hoặc điện thoại (ra giữa phòng khách, xa cột và khung thép), đối chiếu với bản đồ vệ tinh. Cách đo ở bài đo hướng nhà bằng điện thoại.
3. Từ tâm căn, kẻ tám tia cách nhau 45 độ, mỗi phương chiếm một hình quạt: Bắc, Đông Bắc, Đông, Đông Nam, Nam, Tây Nam, Tây, Tây Bắc. Đó là cửu cung — tám phương và ô giữa.
4. Nhập ngày sinh chủ nhà và số độ vào công cụ hướng nhà: máy ra trạch của căn (theo tọa), tám phương cát hung theo trạch và theo cung phi.

Ví dụ tính bằng công cụ: một căn, hai đáp án

Căn hai phòng ngủ: cửa căn hộ mở ra hành lang phía Tây Bắc (đứng ở cửa nhìn ra hành lang là 315 độ), ban công phòng khách nhìn Đông Nam (135 độ). Chủ nhà nam sinh 10/5/1982 (Nhâm Tuất, cung Ly).

Chung cư có hai cách lấy hướng căn hộ, và căn này cho thấy rõ chúng khác nhau thế nào:

Hai cột đảo nhau hoàn toàn: phương nào cát theo cách này thì hung theo cách kia. Không phải ngẫu nhiên — tọa Tây Bắc và tọa Đông Nam là hai trạch đối nhau, một thuộc Tây tứ trạch, một thuộc Đông tứ trạch, nên bốn phương cát của bên này đúng là bốn phương hung của bên kia.

Giả sử căn có hai bức tường đạt năm tiêu chí: tường phòng ngủ phụ ở phía Tây Nam, và tường đặc giáp căn bên cạnh ở phía Đông của phòng khách. Theo ban công thì Tây Nam là Diên Niên, Đông là Ngũ Quỷ; theo cửa thì ngược lại. Cung phi của chủ nhà (Ly) thì xếp Đông là Sinh Khí, Tây Nam là Lục Sát.

Gặp cảnh này, cách làm có lý nhất là: chọn một cách lấy hướng và giữ đến cùng, không ghép mỗi cách một nửa. Phái chuộng Bát Trạch thường lấy cửa căn hộ vì sách Bát Trạch luận từ cửa; phái chuộng Huyền Không thường lấy mặt thoáng (ban công, vách kính lớn) vì đó là chỗ nạp khí. Khi đã chọn, phương nào đạt thì dùng; nếu cả hai tường đều chỉ đạt theo một cách, ưu tiên bức tường tốt hơn về vật lý — yên hơn, xa ti vi hơn, không bị nắng chiều rọi vào.

Cách đặt bàn thờ theo ba lớp tục – Bát Trạch – Huyền Không đã bàn ở cách đặt bàn thờ gia tiên; bài Bát Trạch cho căn hộ bàn kỹ chuyện lấy hướng căn hộ.

Khói hương, báo khói và quy định tòa nhà

Căn hộ kín hơn nhà phố, và tòa nhà có hệ thống báo cháy chung. Vài việc nên biết trước khi thắp nén hương đầu tiên:

• Đầu báo khói thường gắn trên trần phòng khách và hành lang căn hộ. Khói hương mỏng thường không làm nó kêu, nhưng thắp nhiều nén một lúc, hoặc hóa giấy trong nhà, thì có thể. Đặt bàn thờ cách xa đầu báo khói theo phương ngang, và thắp vừa phải.
• Nội quy tòa nhà ở nhiều nơi cấm đốt vàng mã ở ban công, hành lang. Đọc nội quy hoặc hỏi ban quản lý trước những dịp lễ lớn.
• Nến và đèn dầu: dùng đèn thờ điện khi đi vắng; không để lửa cháy khi cả nhà ra ngoài.
• Chỗ khoan: tường bao chung cư có thể có đường ống, đường điện âm. Khoan treo bàn thờ nên hỏi bản vẽ điện nước, hoặc dùng máy dò.

Kích thước bàn thờ treo và độ cao treo ở căn hộ trần thấp (2,7 – 3 m) có bài riêng: kích thước bàn thờ treo.

Sách cổ nói gì

Người quân tử khi dựng nhà cửa, lo nhà thờ tổ trước, chuồng ngựa kho tàng sau đó, chỗ ở sau cùng. — Lễ Ký, thiên Khúc Lễ hạ

Bình: với người xưa, chỗ thờ được định trước khi có nhà ở. Căn hộ ngày nay thì ngược hẳn: nhà ở có trước, xong xuôi cả, rồi mới đi tìm chỗ thờ trong những gì còn lại. Câu sách không cho cách đặt cụ thể nào, nhưng nó giải thích vì sao người Việt khó chịu khi bàn thờ phải "ở ké" trên kệ ti vi: theo lễ, chỗ thờ là thứ được nghĩ tới đầu tiên.

Dương Trạch Tam Yếu của Triệu Cửu Phong, đại ý, quy việc xem nhà về ba yếu tố: cửa, phòng chủ và bếp. Bát Trạch Minh Kính, đại ý, xét tám du niên theo tọa của nhà và theo cung phi của người. Cả hai sách đều không có mục riêng cho bàn thờ, và đều viết cho nhà đất có sân, có cửa riêng — chưa có khái niệm căn hộ trong tòa nhà nhiều tầng. Lấy hướng căn hộ theo cửa hay theo ban công là cách người đời nay áp dụng sách, nên mới có hai đáp án như ví dụ trên.

Đọc cho đúng mức

Không có tư liệu nào cho thấy bàn thờ ở phương này hay phương kia của căn hộ làm gia đình gặp điều gì. Năm tiêu chí về bức tường là những điều có lý do nhìn thấy được: vững, sạch, yên, không mùi, không ồn. Phương cát hung là một lớp quy ước đặt lên trên, và ở chung cư lớp này có hai cách đọc ngược nhau. Vì vậy đừng để bảng phương vị đẩy bàn thờ vào một vách thạch cao hay sát hộp kỹ thuật chỉ vì phương đó "đẹp".

Việc nên làm

• Lấy bản vẽ mặt bằng căn hộ và mặt bằng điển hình của tầng; đánh dấu hộp kỹ thuật, nhà vệ sinh nhà mình và căn bên cạnh, vị trí dầm.
• Gõ thử từng bức tường dự định; loại vách thạch cao, vách có cửa sổ phía sau.
• Kiểm vị trí dàn lạnh điều hòa và đầu báo khói trước khi khoan.
• Đo hướng, lập cửu cung, chọn một cách lấy hướng rồi giữ cố định.
• Cả nhà thống nhất chỗ đặt trước khi đặt hàng bàn thờ, để đo kích thước theo đúng bức tường đó.

Nếu muốn có một vật nhỏ đặt ở góc thờ làm lời nhắc giữ chỗ này luôn gọn và yên, người ta hay chọn đồ thuộc hành Thổ — hành của sự vững vàng:

Nguồn tham khảo

• Lễ Ký — thiên Khúc Lễ hạ, đoạn về thứ tự dựng tông miếu và nhà ở.
• Dương Trạch Tam Yếu — Triệu Cửu Phong, phần ba yếu tố cửa, phòng chủ, bếp.
• Bát Trạch Minh Kính — phần tám du niên theo trạch và theo mệnh.
• Bảng tám phương tính bằng công cụ hướng nhà của aihuyenhoc.com (Bát Trạch, trạch lấy theo tọa).