Tính nạp âm không cần tra bảng: cộng số can với số chi, ra hành của năm sinh trong mười giây

Lấy số của can (Giáp Ất là 1, Bính Đinh 2, Mậu Kỷ 3, Canh Tân 4, Nhâm Quý 5) cộng số của chi (Tý Sửu Ngọ Mùi là 0, Dần Mão Thân Dậu 1, Thìn Tỵ Tuất Hợi 2). Tổng lớn hơn 5 thì trừ 5. Kết quả 1 là Kim, 2 Thủy, 3 Hỏa, 4 Thổ, 5 Mộc. Mẹo này cho đúng hành nạp âm của cả 60 năm hoa giáp, đã kiểm bằng máy.

Đây là mẹo nhẩm lưu truyền trong dân gian, không phải phép trong sách cổ. Nó chỉ cho hành (Kim, Thủy…), không cho tên (Hải Trung, Kiếm Phong…). Muốn biết tên thì vẫn cần bảng lục thập hoa giáp. Nhưng để biết nhanh "năm này mệnh gì", nó gọn hơn mọi cách khác.

Ba bước, một ví dụ

Bước 1. Ra can chi của năm âm lịch.

• Can theo chữ số cuối của năm: 0 Canh, 1 Tân, 2 Nhâm, 3 Quý, 4 Giáp, 5 Ất, 6 Bính, 7 Đinh, 8 Mậu, 9 Kỷ.
• Chi theo số dư khi chia năm cho 12: dư 0 Thân, 1 Dậu, 2 Tuất, 3 Hợi, 4 Tý, 5 Sửu, 6 Dần, 7 Mão, 8 Thìn, 9 Tỵ, 10 Ngọ, 11 Mùi.

Nhớ: năm can chi đổi ở mùng Một Tết, không ở 1/1 dương lịch. Người sinh tháng Một, đầu tháng Hai trước Tết thì lấy năm trước (xem tuổi mụ, tuổi âm, tuổi thật).

Bước 2. Đổi ra số.

Bước 3. Cộng, quá 5 thì trừ 5, đổi ra hành.

Thứ tự Kim, Thủy, Hỏa, Thổ, Mộc dễ nhớ vì đọc thuận miệng; nó không phải thứ tự tương sinh.

Năm ví dụ, kiểm với bảng

Lấy 1990: chữ số cuối 0 là Canh; 1990 chia 12 dư 10 là Ngọ. Canh là 4, Ngọ là 0, cộng ra 4, Thổ. Bảng ghi Lộ Bàng Thổ: khớp.

Kiểm cả 60 năm bằng máy

Chúng tôi chạy công thức cho đủ sáu mươi cặp can chi và so với bảng nạp âm của bộ máy lá số trên site: khớp 60 trên 60, không có ngoại lệ. Có thể tự kiểm bằng lưới dưới đây, mỗi ô là hành mà công thức cho ra, kèm hai tên nạp âm thật rơi vào ô ấy:

Mười lăm ô, mỗi ô đúng hai tên, ba mươi tên không trùng không sót, và hai tên trong mỗi ô luôn cùng hành. Đó là lý do công thức đúng tuyệt đối chứ không chỉ "phần lớn".

Vì sao mẹo này đúng

Lưới trên tự nói lên cấu trúc của bảng nạp âm:

1. Cặp dương, âm luôn chung một tên. Giáp Tý và Ất Sửu cùng là Hải Trung Kim. Trong công thức, Giáp và Ất cùng số 1, Tý và Sửu cùng số 0: hai năm trong cặp luôn ra cùng kết quả.
2. Hai nửa vòng giống nhau. Ba mươi năm Giáp Tý đến Quý Tỵ và ba mươi năm Giáp Ngọ đến Quý Hợi có cùng trình tự hành, như bài lục thập hoa giáp đã chỉ ra. Trong công thức, Tý Sửu và Ngọ Mùi cùng số 0, Dần Mão và Thân Dậu cùng số 1, Thìn Tỵ và Tuất Hợi cùng số 2: hai nửa vòng ra cùng hành.
3. Mỗi bước can đẩy hành đi một nấc, mỗi bước nhóm chi cũng vậy. Đi dọc một cột, hành đổi theo Kim, Thủy, Hỏa, Thổ, Mộc; đi ngang một hàng cũng thế. Cấu trúc này là dấu vết của cách người xưa dựng nạp âm từ âm luật và phép "cách tám" mà Thẩm Quát giải trong Mộng Khê Bút Đàm (xem bài vì sao gọi là nạp âm).

Mẹo cộng số là một cách nén cấu trúc ấy vào hai bảng số nhỏ. Ai nghĩ ra nó, từ bao giờ, chúng tôi chưa tìm được nguồn; nó lưu hành rộng trong sách phổ thông và truyền miệng, nên chúng tôi ghi là mẹo dân gian.

Nhẩm trên năm ngón tay

Không cần giấy, có thể nhẩm bằng một bàn tay: gán năm ngón từ ngón cái tới ngón út cho Kim, Thủy, Hỏa, Thổ, Mộc. Bắt đầu ở ngón cái, đếm số can (1 tới 5) rồi đếm tiếp số chi (0 tới 2), hết ngón út thì quay về ngón cái. Ngón dừng lại là hành của năm. Với Quý Dậu: đếm 5 tới ngón út, thêm 1 quay về ngón cái: Kim.

Sách cổ nói gì

Thẩm Quát, Mộng Khê Bút Đàm, đoạn bàn nạp âm, đại ý: nạp âm của sáu mươi năm hoa giáp được dựng theo phép luật lữ "cách tám sinh con" của âm nhạc cổ, mỗi năm âm ứng với một hành.

Bình: Thẩm Quát giải nạp âm bằng âm luật, một phép phức tạp hơn nhiều so với mẹo cộng số. Hai cách đi hai đường nhưng cho cùng một bảng; mẹo cộng số chỉ là lối tắt cho người cần biết hành, không thay cho lời giải nguồn gốc.

Đọc cho đúng mức

Công thức đúng 60/60 về hành, nhưng chỉ cho hành. Muốn biết tên nạp âm (và hình tượng đi kèm như vàng mũi kiếm hay vàng lá), vẫn phải tra bảng.

Biết hành nạp âm không phải biết "mệnh". Hành nạp âm năm sinh là một lớp thông tin chung cho cả lứa tuổi; Bát Tự dùng ngũ hành can chi, không dùng nạp âm (xem ngũ hành nạp âm và ngũ hành can chi).

Sai hay gặp nhất là lấy năm dương lịch cho người sinh trước Tết. Công thức đúng, nhưng can chi đầu vào sai thì kết quả sai.

Việc nên làm

1. Thuộc hai bảng số nhỏ (can 1 tới 5, chi 0 tới 2) và thứ tự Kim, Thủy, Hỏa, Thổ, Mộc.
2. Thử nhẩm năm sinh của cả nhà, rồi đối chiếu với công cụ dưới đây để chắc mình làm đúng.
3. Khi cần tên nạp âm và hình tượng, tra bảng lục thập hoa giáp.

🔥Tra mệnh – cung phi
Mệnh nạp âm, cung phi, can chi theo ngày sinh (tính đúng người sinh trước Tết).✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Thẩm Quát, Mộng Khê Bút Đàm, đoạn bàn nạp âm (đại ý; xem bài Vì sao gọi là nạp âm).
• Mẹo cộng số can, số chi lưu truyền trong dân gian (đại ý).
• Kiểm đủ 60 cặp can chi: chương trình riêng so với bảng nạp âm của bộ máy lá số aihuyenhoc.com; ví dụ ngày Tết theo bộ âm lịch của site.