Giáp Tý là Kim hay Mộc: ngũ hành nạp âm khác ngũ hành của chính can chi thế nào, dùng ở đâu

Giáp Tý vừa là Mộc, vừa là Thủy, vừa là Kim, tuỳ đang nói tới cái gì: can Giáp thuộc Mộc, chi Tý thuộc Thủy, còn nạp âm của cặp Giáp Tý là Hải Trung Kim. Ba hành này dùng ở ba chỗ khác nhau. Bát Tự chính thống luận bằng hành của can chi; nạp âm dùng cho "mệnh" năm sinh trong lịch dân gian và để định Cục trong Tử Vi.

Câu "tôi mệnh gì" là câu hỏi được hỏi nhiều nhất trong huyền học phổ thông, và cũng là câu bị trả lời lẫn lộn nhiều nhất. Bài này tách các "hành" mà một người có thể nghe về mình, chỉ ra mỗi hành dùng ở đâu, rồi đếm bằng máy trên đủ sáu mươi năm để thấy chúng trùng nhau, lệch nhau tới mức nào.

Một năm sinh, ba hành

Ngoài ba hành này, người Việt còn hay nghe một thứ thứ tư: cung phi trong Bát Trạch, tính theo năm sinh và giới tính, dùng để chọn hướng nhà. Đó là một hệ khác hẳn, không phải hành của năm sinh, và không bàn ở đây.

Năm ví dụ quen:

Dòng 1980 là trường hợp lệch nhất: can Kim, chi Kim mà nạp âm là Mộc, tức hành bị Kim khắc. Dòng 1983 là trường hợp duy nhất trong sáu mươi năm mà cả ba trùng nhau.

Đếm trên sáu mươi năm: trùng bao nhiêu, lệch bao nhiêu

Chạy bằng máy cho đủ sáu mươi cặp can chi, so hành nạp âm với hành can và hành chi:

Ba điều đọc ra:

1. Nạp âm chỉ trùng hành can khoảng một phần tư số năm (16 trên 60), trùng hành chi đúng một phần năm (12 trên 60). Nói "mệnh Kim" tức là đang nói một thứ hành mà phần lớn thời gian không trùng với can hay chi của chính năm ấy.
2. Với chi, năm quan hệ chia đều tuyệt đối, mỗi loại 12 năm. Nạp âm và hành của chi như hai hệ độc lập.
3. Với can thì lệch hẳn về phía "thuận". Hiếm khi can khắc nạp âm (chỉ 4 năm), nhiều khi trùng hoặc nạp âm sinh can. Đây là dấu vết của cách dựng nạp âm từ âm luật theo trình tự can, chứ không phải ngẫu nhiên.

Chỉ có Quý Hợi (1983, 2043) trùng cả ba hành: can Thủy, chi Thủy, nạp âm Đại Hải Thủy.

Ba hành dùng ở ba chỗ

Bát Tự (Tứ Trụ) dùng hành của can chi. Lá số tám chữ được luận bằng hành của từng can, từng chi, cộng các can tàng trong chi. Nhật can (can ngày sinh) làm chủ; mạnh yếu, dụng thần đều đo bằng hành của can chi (xem nhật chủ và dụng thần là gì). Nạp âm ở Bát Tự chính thống chỉ còn là thông tin phụ.

Tử Vi dùng nạp âm ở hai chỗ. Thứ nhất, nạp âm năm sinh là "bản mệnh" ghi trên lá số. Thứ hai, quan trọng hơn: Cục của lá số (Thủy nhị cục, Mộc tam cục…) lấy từ nạp âm của can chi cung Mệnh, không phải của năm sinh. Mệnh và Cục sinh khắc nhau thế nào là một chỗ luận riêng (xem nạp âm trong Tử Vi và Bát Tự, Mệnh khắc Cục).

Lịch dân gian và so tuổi dùng nạp âm năm. "Mệnh Kim hợp mệnh Thổ", "mệnh Hỏa kỵ mệnh Thủy" là so nạp âm năm sinh. Đây là lớp phổ thông nhất, cũng là lớp thô nhất, vì cả một lứa tuổi chung một nạp âm.

Chọn ngày dùng cả hai. Phần lớn lịch Việt xét chi ngày xung chi tuổi và can ngày khắc can tuổi (thiên khắc địa xung). Lối xét "ngày nạp âm khắc tuổi" là một lớp dân gian khác, bàn ở bài ngày khắc tuổi theo nạp âm.

Vì sao Bát Tự chính thống không dùng nạp âm

Lịch sử mệnh học có một bước ngoặt: đời Đường, Lý Hư Trung luận mệnh lấy năm sinh làm chủ, và nạp âm năm đóng vai lớn; từ đời Tống, phép Tử Bình (gắn tên Từ Tử Bình) chuyển sang lấy can ngày làm chủ, và luận bằng hành của chính can chi. Uyên Hải Tử Bình và Tam Mệnh Thông Hội đời sau đều đi theo hướng ấy. Bài Lý Hư Trung và lối luận nạp âm năm sinh kể kỹ bước chuyển này.

Lý do kỹ thuật dễ thấy: Bát Tự cần đo lượng, tức đếm xem hành nào nhiều, hành nào ít, mạnh yếu theo mùa sinh. Hành của can chi đếm được, cộng được, so được với tháng sinh. Hành nạp âm thì là một nhãn gắn cho cả cặp can chi theo âm luật, không cộng dồn với can chi trong trụ được: một trụ Giáp Tý không thể vừa góp một phần Mộc, một phần Thủy, lại thêm một phần Kim. Muốn đo lượng thì phải chọn một hệ, và Tử Bình chọn hệ can chi.

Hai nhầm lẫn hay gặp

"Tôi mệnh Kim nên cần bổ Kim." Câu này trộn nạp âm năm sinh với dụng thần Bát Tự. Một người sinh năm 1984 có nạp âm Kim, nhưng dụng thần trong lá số Bát Tự của người ấy có thể là bất kỳ hành nào, tuỳ ngày giờ, tháng sinh. Cần gì, theo Bát Tự, phải lập lá số mới biết.

"Giáp Tý là Mộc nên mệnh Mộc." Hành của can năm không phải "mệnh" theo cách nói phổ thông. Khi người Việt nói "mệnh", gần như luôn là nạp âm. Khi đọc sách Bát Tự nói "Giáp Mộc", là nói can, không nói mệnh năm.

Sách cổ nói gì

Uyên Hải Tử Bình, đại ý: lấy can ngày làm chủ, phối với năm, tháng, giờ mà luận sinh khắc, vượng suy.

Bình: Câu này đánh dấu chỗ Tử Bình rời khỏi lối lấy năm làm chủ. Khi can ngày thành trung tâm, hành dùng để luận phải là hành của can chi, vì chỉ hành ấy so được với từng trụ còn lại.

Tam Mệnh Thông Hội, các chương nạp âm, đại ý: nạp âm có hình tượng riêng, xét sinh khắc chế hoá theo tượng, như kim mũi kiếm cần lửa, nước biển lớn không sợ đất.

Bình: Thông Hội vẫn dành hẳn những chương cho nạp âm, nhưng dùng nó để đọc hình tượng, không để đo lượng. Hai hệ cùng sống trong một bộ sách, mỗi hệ một việc.

Đọc cho đúng mức

Không hệ nào "đúng hơn" hệ nào. Mỗi hệ có chỗ dùng: nạp âm cho hình tượng và Cục Tử Vi, can chi cho Bát Tự. Lẫn chỗ dùng mới là sai.

Thống kê trên sáu mươi năm là đếm cấu trúc, không phải bằng chứng về số mệnh. Nó chỉ cho thấy ba hành của một năm sinh độc lập với nhau tới mức nào.

Nạp âm năm sinh là chung cho cả lứa tuổi, nên lời luận theo nó luôn rất rộng.

Việc nên làm

1. Khi ai đó nói "mệnh bạn là…", hỏi lại: hành nạp âm, hành can, hay dụng thần Bát Tự?
2. Muốn biết lá số Bát Tự của mình cần hành gì, lập tứ trụ bằng công cụ dưới đây thay vì suy từ nạp âm năm sinh.
3. Muốn tra nhanh hành nạp âm năm sinh, dùng mẹo cộng số can, số chi đã giới thiệu trong chuyên mục.

🀄Lá số Bát Tự (Tứ Trụ)
Bốn trụ năm tháng ngày giờ theo tiết khí, Thập Thần, ngũ hành vượng suy.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Uyên Hải Tử Bình: phần lấy nhật can làm chủ (đại ý).
• Vạn Dân Anh, Tam Mệnh Thông Hội: các chương luận nạp âm và luận Tử Bình (đại ý).
• Vân Đằng Thái Thứ Lang, Tử Vi Đẩu Số Tân Biên: phần an Cục, bản mệnh (đại ý).
• Thống kê 60 cặp can chi: chương trình riêng so hành nạp âm (bảng của bộ máy lá số aihuyenhoc.com) với hành can, hành chi.