Nạp âm của ngày sinh, giờ sinh: người xưa dùng làm gì, đọc thử một lá số bốn nạp âm và vì sao Tử Bình bỏ

Mỗi trụ trong Bát Tự (năm, tháng, ngày, giờ) đều có nạp âm riêng, nên một người có tới bốn tên nạp âm, có khi bốn hành khác nhau. Lối luận mệnh cũ lấy nạp âm năm sinh làm chủ, đem nạp âm tháng, ngày, giờ và thai nguyên ra so; phái Tử Bình về sau bỏ lớp này, lấy can ngày và chính ngũ hành làm trung tâm. Hôm nay nó chỉ nên đọc như một lớp tham khảo.

Một lá số, bốn nạp âm

Lập bằng công cụ Bát Tự của site cho một người nam sinh ngày 9/9/1993 lúc 11 giờ trưa:

Bốn trụ, bốn hành nạp âm khác nhau. Khi người ta nói "mệnh Kim" theo năm sinh, họ chỉ đang nói một trong bốn tên này. Trụ tháng ở đây là Tân Dậu vì ngày 9/9 đã qua tiết Bạch Lộ, đã sang tháng Dậu theo tiết khí (bài cách lập tứ trụ).

Lối cũ: năm là chủ, các trụ kia là khách

Trước khi phép Tử Bình phổ biến, người ta coi năm sinh là trung tâm (bài Lý Hư Trung và lối lấy năm làm chủ). Tam Mệnh Thông Hội còn giữ lại các quy tắc của lối ấy. Hai quy tắc đáng biết:

Một, "bỏ lớn theo nhỏ, bỏ nhỏ theo lớn". Sách viết: người sinh năm Canh Dần, Tân Mão (Tùng Bách Mộc), nếu tháng, ngày, giờ và thai không gặp Mộc khác thì luận như cây tùng bách; nhưng nếu gặp Dương Liễu Mộc hay Thạch Lựu Mộc thì "bỏ lớn theo nhỏ", không luận là tùng bách nữa. Ngược lại, người Nhâm Ngọ, Quý Mùi (Dương Liễu Mộc) mà gặp Tùng Bách hay Đại Lâm Mộc ở các trụ khác thì "bỏ nhỏ luận lớn". Tức là nạp âm năm sinh có thể bị trụ khác thay đổi.

Hai, mỗi tên có danh sách "cần, kỵ" với các tên ở trụ khác. Đây là phần lớn nhất của các mục nạp âm trong Thông Hội.

Đọc thử lá số ví dụ theo lối cũ

Năm sinh là Quý Dậu, Kiếm Phong Kim. Mở mục Kiếm Phong Kim trong Tam Mệnh Thông Hội, đối chiếu từng trụ:

• Giờ Mậu Ngọ, Thiên Thượng Hỏa. Sách: Kiếm Phong gặp Thiên Thượng Hỏa hay Lư Trung Hỏa mà không có nước cứu thì không tốt; "Kiếm Phong chỉ hợp Thủy, không hợp Hỏa hình".
• Ngày Quý Tỵ, Trường Lưu Thủy. Sách: ngày giờ gặp Trường Lưu ở Nhâm Thìn thì gọi là "bảo kiếm hoá thanh long", "Quý Tỵ cũng được". Trụ ngày của ví dụ đúng là Quý Tỵ.
• Tháng Tân Dậu, Thạch Lựu Mộc. Mục Kiếm Phong chỉ bàn Tùng Bách, Dương Liễu, Đại Lâm, Bình Địa Mộc; không nói riêng Thạch Lựu.

Ghép lại, lối cũ sẽ đọc lá số này là: kim mũi kiếm gặp lửa mặt trời ở giờ sinh, nhưng có dòng nước chảy dài ở ngày sinh "cứu" được, lại thuộc hình "bảo kiếm hoá rồng". Một người đọc theo phép so năm sinh đơn giản thì chỉ thấy "Kim, giờ Hỏa khắc". Hai cách đọc cho hai bức tranh khác hẳn từ cùng bốn trụ.

Chúng tôi đưa ví dụ này để thấy lối cũ vận hành thế nào, không phải để đoán vận cho người sinh ngày ấy.

Thai nguyên: trụ thứ năm, và hai cách tính

Lối cũ còn dùng một trụ thứ năm: thai nguyên, trụ của lúc thụ thai. Thông Hội coi nó rất nặng: "thai và tháng là gốc rễ của bốn trụ"; ngày giờ dù tốt mà bị thai, tháng phạm thì cái tốt cũng thành vô dụng.

Có hai cách tính, cho kết quả khác nhau:

Cách của Thông Hội tinh tế hơn: nó lấy đúng ngày có cùng can chi với ngày sinh trong khoảng mười tháng trước, nên tháng thai có thể lệch một tháng so với công thức "lùi chín tháng". Với ví dụ trên, hai cách ra hai tháng thai khác nhau, hai nạp âm khác nhau. Bài Thai Nguyên và Mệnh Cung giải công thức phổ thông; cách 300 ngày là của chính Thông Hội, ít trang nhắc tới.

Những chỗ khác người xưa dùng nạp âm ngày, giờ

• Chọn ngày: lịch dân gian có lệ tránh ngày mà nạp âm khắc nạp âm tuổi (bài ngày khắc tuổi theo nạp âm). Đó là nạp âm ngày so với nạp âm năm sinh, đúng lối "lấy năm làm chủ".
• Hợp hôn kiểu cũ: so nạp âm năm sinh hai người; một số thầy so thêm nạp âm ngày sinh. Thông Hội không có mục so nạp âm vợ chồng; đây là cách dùng suy rộng (bài so nạp âm vợ chồng).
• Tử Vi: nạp âm không xét ngày giờ; chỉ dùng nạp âm năm (bản mệnh) và nạp âm cung Mệnh (cục).

Vì sao phái Tử Bình bỏ

Tam Mệnh Thông Hội ghi gọn: "phép xưa xem theo năm, Tử Bình xem theo ngày". Khi trung tâm chuyển sang can ngày, ba lý do khiến nạp âm lùi xuống thành lớp phụ (đây là phân tích của chúng tôi dựa trên cấu trúc hai phép):

1. Tử Bình đọc hành theo chính can chi và tàng can. Trụ ngày Quý Tỵ trong Tử Bình là can Quý (Thủy) ngồi trên chi Tỵ tàng Bính, Canh, Mậu; tên "Trường Lưu Thủy" không thêm thông tin gì cho phép tính thập thần, vượng suy.
2. Nạp âm gộp hai trụ khác nhau làm một. Quý Tỵ và Nhâm Thìn cùng là Trường Lưu Thủy, nhưng với Tử Bình đó là hai nhật chủ khác hẳn (Quý và Nhâm). Một lớp gộp như vậy quá thô cho phép đọc lấy can ngày làm trung tâm.
3. Tháng sinh (nguyệt lệnh) đã đảm nhận vai "mùa", việc mà các tên nạp âm theo vòng đời từng làm (bài nguyệt lệnh).

Vì vậy trong lá Bát Tự hiện đại, nạp âm bốn trụ thường vẫn in ra cho đủ, nhưng hầu như không thầy Tử Bình nào luận chính bằng chúng.

Sách cổ nói gì

Dịch: Giả như năm sinh thuộc Mộc, là Canh Dần, Tân Mão, thì Mộc lớn mạnh có thể biết; nếu tháng, ngày, giờ, thai không gặp Mộc khác thì luận là tùng bách; vạn nhất gặp Dương Liễu Mộc hay Thạch Lựu Mộc thì bỏ lớn theo nhỏ, không luận là tùng bách nữa. — Tam Mệnh Thông Hội, quyển 1

Dịch: Lấy thai nguyên chỉ có một phép: lấy ba trăm ngày trước khi sinh làm khí của mười tháng, đó là lúc thụ thai đúng. — Tam Mệnh Thông Hội, quyển 2, Luận thai nguyên

Bình: hai câu cho thấy lối cũ không hề đơn giản như phép "năm sinh mệnh gì" ngày nay. Nạp âm năm sinh chỉ là điểm xuất phát; nó bị các trụ khác và cả trụ thai điều chỉnh. Điều trớ trêu là phép dân gian còn sót lại đến hôm nay chỉ giữ cái điểm xuất phát ấy, bỏ hết phần điều chỉnh.

Đọc cho đúng mức

• Bốn nạp âm của lá số ví dụ tính bằng công cụ Bát Tự của site; đổi giờ sinh là đổi nạp âm trụ giờ.
• Phần đọc theo lối cũ là để minh hoạ cách sách vận hành, dựa trên nguyên văn mục Kiếm Phong Kim; không phải lời đoán cho người sinh ngày ấy.
• Hai cách tính thai nguyên cho kết quả khác nhau; Thông Hội tự nhận cách 300 ngày là cách đúng.
• Lý do Tử Bình bỏ nạp âm trong bài là phân tích của chúng tôi, không phải câu trích từ một sách cụ thể.

Việc nên làm

1. Lập Bát Tự của mình, ghi lại bốn nạp âm; đừng chỉ nhớ nạp âm năm.
2. Nếu tò mò lối cũ, mở mục nạp âm năm sinh của mình trong Tam Mệnh Thông Hội và đối chiếu ba trụ còn lại như ví dụ trên.
3. Thử tính thai nguyên theo cả hai cách để thấy chúng có trùng nhau không.
4. Khi cần quyết định thật, đọc Bát Tự theo nhật chủ và nguyệt lệnh; để nạp âm ở vai trò tham khảo.

🀄Lá số Bát Tự (Tứ Trụ)
Bốn trụ năm tháng ngày giờ theo tiết khí, Thập Thần, ngũ hành vượng suy.✨ Dùng thử

Nguồn tham khảo

• Vạn Dân Anh — Tam Mệnh Thông Hội, quyển 1 (đoạn "bỏ lớn theo nhỏ" sau mục Thích lục thập giáp tý; mục Nhâm Thân Quý Dậu Kiếm Phong Kim); quyển 2, Luận niên nguyệt nhật thời, Luận thai nguyên (nguyên văn, bản Wikisource tiếng Hán).
• Công cụ Bát Tự của aihuyenhoc.com — lá số 9/9/1993 lúc 11 giờ và trụ của ngày 13/11/1992.