Nạp âm làm gì trong Tử Vi và Bát Tự: cục, vòng Tràng Sinh và sinh khắc cung Mệnh

Trong Tử Vi, nạp âm làm hai việc kỹ thuật: nạp âm của can chi cung Mệnh định ra cục, từ đó định vị trí sao Tử Vi, tuổi khởi đại vận và vòng Tràng Sinh; nạp âm năm sinh là bản mệnh, dùng cho một lớp sinh khắc phụ. Bát Tự theo phái Tử Bình gần như không dùng nạp âm, chỉ còn sót trong vài thần sát và lối luận cổ.

Bản đồ: nạp âm xuất hiện ở đâu, nặng nhẹ ra sao

Cùng một chữ "mệnh Kim", "mệnh Thủy" nhưng mỗi môn dùng nó ở một chỗ khác, nặng nhẹ rất khác nhau. Bảng dưới gom lại để khỏi lẫn:

Đọc bảng sẽ thấy một nghịch lý: chỗ người ta nói về nạp âm nhiều nhất (xem tuổi, chọn màu) lại là chỗ nó nhẹ nhất về kỹ thuật; còn chỗ nó quyết định mọi thứ (cục trong Tử Vi) thì ít ai để ý rằng đó cũng là nạp âm.

Tử Vi, việc thứ nhất: nạp âm cung Mệnh thành cục

Phép định cục đã được trình bày kỹ ở bài ngũ hành cục trong tử vi. Ở đây chỉ nói một điều bài ấy chưa nói: cục chỉ lấy hành, bỏ hẳn tên hình tượng.

Lấy một lá số thật, lập bằng bộ máy của site: nữ, sinh 12/3/1992 lúc 9 giờ 30, tức ngày 9 tháng Hai năm Nhâm Thân, giờ Tỵ.

Hai tên nạp âm khác hẳn nhau, một là mũi kiếm, một là trâm xuyến, nhưng bộ máy chỉ cần chữ "Kim" để chia ngày sinh cho 4, an Tử Vi và khởi đại vận ở 4 tuổi. Người có cung Mệnh Ất Sửu (Hải Trung Kim) hay Giáp Ngọ (Sa Trung Kim) cũng là Kim tứ cục như vậy. Nói cách khác, ba mươi hình tượng mà các trang xem tuổi tả rất kỹ không đóng vai trò gì trong phép an sao Tử Vi. Biết điều này giúp tránh một lối đọc phổ biến mà không có sách nào chống lưng: "cục Thoa Xuyến Kim nên mềm mỏng", "cục Kiếm Phong Kim nên sắc sảo".

Tử Vi, việc thứ hai: hành của cục khởi vòng Tràng Sinh

Vòng mười hai sao Tràng Sinh khởi theo hành của cục: Kim ở Tỵ, Mộc ở Hợi, Hỏa ở Dần, Thủy và Thổ cùng ở Thân. Dương Nam, Âm Nữ đi thuận; Âm Nam, Dương Nữ đi nghịch.

Lá số ví dụ là Dương Nữ (năm Nhâm), Kim cục, nên Tràng Sinh ở Tỵ rồi đi nghịch: Thìn Mộc Dục, Mão Quan Đới, Dần Lâm Quan, Sửu Đế Vượng, Tý Suy, Hợi Bệnh, Tuất Tử. Cung Mệnh ở Tuất vì thế mang sao Tử của vòng Tràng Sinh. Bộ máy in ra đúng chữ "Tử" ở cung Mệnh; tính tay cũng ra như vậy.

Người mới thấy chữ "Tử" ở Mệnh thường giật mình. Thật ra đây là một nấc trong vòng đời của hành Kim tại cung ấy, nghĩa gần với "lặng", "nghỉ", không mang nghĩa đen. Sách Việt đọc vòng Tràng Sinh như một chỉ số sức sống của cung, cân cùng chính tinh và các sao khác; không thầy nào luận một mình nó. Chi tiết mười hai sao ở bài vòng Tràng Sinh.

Điểm đáng chú ý về kỹ thuật: vì vòng này khởi theo cục chứ không theo bản mệnh, hai người cùng năm sinh nhưng khác cục sẽ có vòng Tràng Sinh khởi ở chỗ khác, mọi cung đổi nấc theo. Lại một lần nữa nạp âm cung Mệnh nặng hơn nạp âm năm sinh.

Tử Vi, việc thứ ba: bản mệnh so với ba thứ

Nạp âm năm sinh (bản mệnh) không tham gia an sao. Nó chỉ dùng để đọc thêm một lớp sinh khắc. Sách Việt, nhất là dòng Thái Thứ Lang, đem bản mệnh so với ba thứ:

1. Với cục. Cục sinh mệnh, mệnh sinh cục, cục khắc mệnh, mệnh khắc cục, đồng hành. Lá số ví dụ là Kim mệnh, Kim cục: đồng hành. Bài Mệnh khắc Cục trong tử vi có số đếm bằng máy cho thấy năm quan hệ này chia gần đều nhau trên mọi tổ hợp năm sinh và vị trí Mệnh, nên "Cục khắc Mệnh" không phải trường hợp hiếm hay đáng lo riêng.
2. Với hành của cung an Mệnh. Đây là hành của địa chi cung, không phải nạp âm của cung. Mệnh ở Tuất, Tuất thuộc Thổ, Thổ sinh Kim: cung sinh bản mệnh, sách coi là được nâng đỡ. Mệnh Kim mà an ở Dần, Mão (Mộc) thì mệnh khắc cung, sách nói phải tự lực nhiều hơn.
3. Với hành của chính tinh thủ Mệnh. Lá số ví dụ có Thái Dương (Hỏa) ở Mệnh, lại hãm địa, Hỏa khắc bản mệnh Kim. Sách Việt đọc đây là sao "khắc mệnh", làm giảm phần tốt của sao. Phái Đài Loan, Hồng Kông ít khi luận lớp này.

Cả ba đều là lớp phụ. Khi lớp phụ mâu thuẫn với lớp chính (sao, độ sáng, tam phương, Tứ Hoá), thầy giỏi theo lớp chính.

Ba thứ hay bị tưởng là dùng nạp âm nhưng không phải: Tứ Hoá lấy theo can năm sinh; Mệnh chủ, Thân chủ lấy theo chi năm sinh (phái Việt); Âm Dương thuận nghịch lấy theo can năm và giới tính. Không cái nào đụng tới nạp âm.

Bát Tự: vì sao phái Tử Bình bỏ nạp âm

Lối luận mệnh đời Đường, gắn với tên Lý Hư Trung, lấy năm sinh làm chủ và dùng nạp âm của năm rất nhiều. Đến đời Tống, phái mang tên Từ Tử Bình chuyển trọng tâm sang can ngày sinh (nhật chủ), luận bằng hành chính của can chi và các can tàng trong chi. Lịch sử chuyển giao này ở bài Lý Hư Trung và lối lấy năm làm chủ.

Lý do kỹ thuật dễ thấy nhất: nạp âm không biết mùa. Hai người cùng năm Nhâm Thân, cùng "Kiếm Phong Kim", một người sinh tháng Năm âm (giữa mùa hạ, Hỏa vượng), một người sinh tháng Mười Một âm (giữa mùa đông, Thủy vượng). Với Bát Tự, hai lá số này khác nhau tận gốc vì tháng sinh (nguyệt lệnh) quyết định hành nào mạnh, hành nào yếu. Nạp âm của năm không đổi, nên không giúp phân biệt được.

Một ví dụ khác ngay trước mắt: năm Đinh Mùi 2027 có nạp âm Thiên Hà Thủy, nhưng can Đinh là Hỏa, chi Mùi là Thổ khô. Bát Tự luận khí năm 2027 nghiêng về Hỏa – Thổ, không phải Thủy (xem lưu niên Bát Tự 2027). Người đọc thấy trang này nói "năm Thủy", trang kia nói "năm Hỏa" là đang thấy hai tầng khác nhau, không phải hai kết luận cãi nhau.

Những gì còn sót lại trong Bát Tự:

• Một số thần sát. Ví dụ Học Đường, theo các sách thần sát cổ, tra bằng hành nạp âm của năm sinh: Kim mệnh gặp Tỵ, Mộc mệnh gặp Hợi, Hỏa mệnh gặp Dần, Thủy và Thổ mệnh gặp Thân, tức chỗ Trường Sinh của hành nạp âm. Bát Tự hiện đại xem thần sát là phần phụ.
• Thai nguyên và nạp âm các trụ. Lối cổ có tính nạp âm của trụ ngày, trụ giờ, thai nguyên để xét sinh khắc. Bài nạp âm của ngày sinh, giờ sinh đi chỗ này.
• Tam Mệnh Thông Hội vẫn chép trọn các chương nạp âm. Vạn Dân Anh soạn sách vào lúc Tử Bình đã thắng thế, nhưng ông giữ lại di sản cũ để người học thấy cả hai lớp.

Chỗ dân gian dùng, và vì sao đó là tầng mỏng nhất

Xem tuổi vợ chồng, tuổi làm ăn, chọn màu xe, đặt tên con, ngày khắc tuổi: các phép này đều lấy nạp âm năm sinh rồi so sinh khắc năm hành. Có ba lý do khiến tầng này mỏng hơn hai môn trên:

• Chỉ dùng hành, bỏ hình tượng. Chính sách cổ dạy rằng Kiếm Phong Kim gặp Hỏa thì thành khí cụ, Thiên Hà Thủy không sợ Thổ. Phép so tuổi phổ biến bỏ qua hết, cứ Hỏa khắc Kim là xấu. Xem những cặp nạp âm khắc mà thành.
• Một con số cho cả đời. Nạp âm năm sinh giống nhau cho mọi người sinh trong hai năm liền, không có ngày, tháng, giờ.
• Lẫn với dụng thần. Đặt tên, chọn màu theo nạp âm năm sinh thường mâu thuẫn với dụng thần Bát Tự của chính người đó. Bài dụng thần là gì giải thích vì sao các gợi ý ngũ hành có căn cứ hơn khi đi ra từ dụng thần.

Ba chỗ nhầm tên dễ gặp

• Nạp âm và nạp giáp. Lục Hào gắn can chi vào sáu hào của quẻ bằng phép nạp giáp (quẻ Càn nạp Giáp Nhâm, quẻ Khôn nạp Ất Quý…). Tên gần giống, nhưng nạp giáp không liên quan đến ba mươi tên Hải Trung, Lư Trung. Xem nạp giáp.
• "Mệnh" của Tử Vi và "mệnh" nạp âm. Cung Mệnh là một ô trên lá số; "mệnh Kim" là nạp âm năm sinh. Một người có thể "mệnh Hỏa" mà cung Mệnh mang can chi nạp âm Thủy.
• "Mệnh khuyết" của Bát Tự. "Khuyết Thủy" trong Bát Tự là đếm can chi và tàng can của cả bốn trụ, không phải nạp âm. Xem ngũ hành khuyết.

Sách cổ nói gì

Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư, phần định cục, đại ý: lấy can chi cung an Mệnh, xem nạp âm thuộc hành nào thì định cục ấy; Thủy nhị, Mộc tam, Kim tứ, Thổ ngũ, Hỏa lục. Phần an Tràng Sinh thì khởi theo hành của cục. Văn bản không nói một chữ nào về tên hình tượng của nạp âm ở hai chỗ này.

Uyên Hải Tử Bình, đại ý ở phần mở đầu cách luận: lấy can ngày làm chủ, lấy tháng làm đề cương, xét các can chi còn lại sinh khắc với can ngày. Đây là chỗ đứt gãy với lối "lấy năm làm chủ" của thời trước.

Bình: hai văn bản cho thấy nạp âm còn sống ở Tử Vi như một tham số tính toán, còn ở Tử Bình đã lui về hậu trường. Người dùng nạp âm hôm nay nên biết mình đang đứng ở tầng nào.

Đọc cho đúng mức

• Đừng để lớp sinh khắc bản mệnh lấn lớp sao. Một lá số "mệnh khắc cục" hay "sao khắc mệnh" không vì thế mà xấu; nó chỉ thêm một nét vào bức tranh đã có.
• Các phái Tử Vi không đồng nhất. Phái Việt (Thái Thứ Lang) coi trọng sinh khắc bản mệnh hơn hẳn phái Đài Loan. Hai thầy đọc khác nhau ở chỗ này là chuyện bình thường.
• Bát Tự và nạp âm là hai tầng. Người học Bát Tự không nên đem "mệnh Kim theo năm" vào phép cân vượng suy; người xem tuổi không nên gọi phép so nạp âm là "xem Bát Tự".
• Cục phụ thuộc giờ sinh. Sai giờ có thể đổi cung Mệnh, đổi cục, kéo theo mọi thứ ở trên. Nạp âm năm sinh thì không đổi theo giờ, nên nó "chắc" hơn nhưng cũng "nói ít" hơn.

Việc nên làm

1. Lập lá số, đặt hai dòng Bản mệnh và Cục cạnh nhau, ghi rõ can chi sinh ra từng dòng.
2. Tự đếm vòng Tràng Sinh từ hành của cục để xem cung Mệnh đang ở nấc nào; đối chiếu với lá số máy in.
3. Khi đọc lời luận "sao khắc mệnh", "cục khắc mệnh", xem nó đến từ lớp nào và đặt nó sau phần luận sao.
4. Nếu bạn học Bát Tự, tách hẳn nạp âm ra khỏi phép cân; dùng nó, nếu có, chỉ ở phần thần sát.

Nguồn tham khảo

• Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — phần định cục và an Tràng Sinh (đại ý).
• Vân Đằng Thái Thứ Lang, Tử Vi Đẩu Số Tân Biên — phần bản mệnh, cục và sinh khắc (đại ý).
• Vạn Dân Anh, Tam Mệnh Thông Hội — các chương nạp âm và thần sát (đại ý).
• Uyên Hải Tử Bình — phần lấy can ngày làm chủ (đại ý).
• Lá số ví dụ (nữ, 12/3/1992, 9 giờ 30) lập bằng bộ máy Tử Vi phái Việt của aihuyenhoc.com; vòng Tràng Sinh tính tay đối chiếu.